İşyerlerinde meydana gelebilecek yangın, deprem, patlama ve benzeri acil durumlarda çalışanların ve ziyaretçilerin güvenli ve hızlı şekilde tahliye edilebilmesi için acil durum krokileri önemli bir yönlendirme aracıdır.
Acil durum planının bir parçası olarak hazırlanan krokiler; işyerinin fiziki yerleşimini, kaçış güzergâhlarını ve acil durumda ihtiyaç duyulabilecek ekipmanları kolay anlaşılır güvenlik işaretleriyle gösterir.
Acil Durum Krokisi Nedir?
Acil durum krokisi; işyerinin mevcut yerleşim planı üzerine kaçış yolları, acil çıkışlar, yangınla mücadele ekipmanları, ilk yardım noktaları, toplanma alanları ve gerekli diğer güvenlik bilgilerinin işlendiği görsel plandır.
Krokinin temel amacı, acil durum meydana geldiğinde kişilerin bulundukları noktadan güvenli bir çıkışa ve sonrasında belirlenen toplanma alanına yönelmelerine yardımcı olmaktır.
Örnek Acil Durum Krokisi
Acil Durum Krokisinde Neler Gösterilir?
İşyerinin yapısına ve mevcut güvenlik donanımlarına göre krokide;
- “Buradasınız” konumu
- Kaçış yolları ve tahliye yönleri
- Acil çıkış kapıları ve çıkış merdivenleri
- Acil toplanma alanı
- Yangın söndürme cihazları
- Yangın dolapları ve diğer yangınla mücadele ekipmanları
- Yangın alarm butonları
- İlk yardım ekipmanları
- Elektrik panoları ve gerektiğinde enerji kesme noktaları
- Doğalgaz/LPG ana kesme vanaları
- Acil durum açısından önem taşıyan diğer teknik noktalar
gösterilebilir.
Her sembolün her işyerinde bulunması gerekmez. Kroki, işyerinde gerçekten bulunan ekipman ve tesisat esas alınarak hazırlanmalıdır.
İşyerine Özel Hazırlanmalıdır
Acil durum krokileri standart bir şablonun her işletmeye uygulanması şeklinde hazırlanmamalıdır.
Ofis, fabrika, depo, hastane, mağaza veya araç servisinin kaçış koşulları ve tehlikeleri birbirinden farklıdır. Bu nedenle öncelikle işyerinin mimari veya mevcut yerleşim planı değerlendirilir; çıkışlar, kullanım alanları, teknik bölümler ve acil durum ekipmanları belirlenir.
Farklı İşyerleri İçin Örnek Uygulama
Örnek 2 – Araç satış mağazası için temsili acil durum ve tahliye planı. Showroom, ofisler, teknik alanlar, araç ve yaya giriş-çıkışları ile acil toplanma alanı birlikte değerlendirilmiştir.
Mevzuat ve Standartlara Uygunluk
Acil durum krokileri, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik kapsamında hazırlanan acil durum planının görsel unsurlarından biridir.
Yangın güvenliği, kaçış yolları, çıkışlar ve yangından korunmaya ilişkin hususlarda Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümleri de dikkate alınmalıdır.
Krokilerin hazırlanmasında işyerinin özelliğine göre ilgili standartlardan da yararlanılır. Özellikle;
TS ISO 23601 – Güvenlik tanımlaması – Kaçış ve tahliye planı işaretleri ile TS EN ISO 7010 – Grafik semboller – Güvenlik renkleri ve güvenlik işaretleri – Kayıtlı güvenlik işaretleri standartları; acil durum ve tahliye planlarının tasarımı ile planda kullanılan güvenlik işaretlerinin anlaşılır ve standart bir biçimde gösterilmesi açısından temel referanslar arasında yer almaktadır.
Neden Profesyonel Bir Acil Durum Krokisi?
Doğru hazırlanmış bir kroki;
- Çalışanların bulundukları konumu ve en uygun kaçış yönünü anlamalarını kolaylaştırır.
- Acil çıkışların ve kaçış yollarının fark edilmesini sağlar.
- Yangın ve ilk yardım ekipmanlarının konumlarını gösterir.
- Acil durumda karışıklığın azaltılmasına yardımcı olur.
- Acil durum planının uygulanabilirliğini destekler.
- Çalışanların acil durum farkındalığını artırır.
Kimler İçin Hazırlanabilir?
Acil durum krokileri;
ofis ve iş merkezleri, fabrikalar, üretim tesisleri, depolar, lojistik merkezleri, mağazalar, otomotiv satış ve servisleri, sağlık kuruluşları, eğitim kurumları, oteller, restoranlar, şantiyeler ve diğer işyerleri için işyerinin özelliklerine göre hazırlanabilir.
Acil Durum Krokisi Nasıl Hazırlanır?
Acil durum krokisi hazırlanırken genel olarak aşağıdaki süreç izlenir:
1. Mevcut plan alınır → 2. Yerleşim ve çıkışlar incelenir → 3. Acil durum ekipmanları belirlenir → 4. Kaçış güzergâhları işlenir → 5. Güvenlik sembolleri yerleştirilir → 6. Kontrol edilerek baskıya hazır hale getirilir.
İşyerinize Özel Acil Durum Krokisi
İşyerinizin mevcut mimari planı veya yerleşim krokisi üzerinden işyerine özel Acil Durum Kroki ve Tahliye Planı hazırlanabilir.
