Mesleki Eğitim ve Mesleki Yeterlilik Değerlendirme Diyagramı

 -6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu,

-Tehlikeli ve Çok Tehlikeli İşlerde Çalışanların Mesleki Eğitimlerine Dair Yönetmelik (diyagramda adı geçen yönetmelik),

-5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu Kanunu hepsi incelendiği zaman şu şekilde bir akış diyagramı oluşuyor:

Mesleki Eğitim ve Mesleki Yeterlilik arasındaki fark nedir?

MESLEKİ EĞİTİM

6331 sayılı kanuna göre; (İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 17. maddesi 3. fıkrasına göre;)

“Mesleki eğitim alma zorunluluğu bulunan tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde, yapacağı işle ilgili mesleki eğitim aldığını belgeleyemeyenler çalıştırılamaz.”

Mesleki eğitim alma zorunluluğu bulunan tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işler neler?

Tehlikeli ve Çok Tehlikeli İşlerde Çalışanların Mesleki Eğitimlerine Dair Yönetmeliğin Ek-1 çizelgesinde yer alan işlerde fiilen çalıştırılacakların, yaptığı işe uygun ve Yönetmeliğin 6. maddesinde tanımlanan belgelerden birisine sahip olmaları zorunludur.

Yönetmelik: MevzuatBilgi Sistemi

Yönetmelikte 109 meslek grubu var. Örneğin Metal, kimya, elektrik, nakliye, boşaltma ve yükleme işleri de bu listede yer alıyor.

Yönetmeliğin 6. Maddesi de şu şekildedir:

“Mesleki eğitimin belgelendirilmesi

MADDE 6 – (1) Ek-1 çizelgede yer alan işlerde fiilen çalıştırılacakların, yaptığı işe uygun aşağıda belirtilen belgelerden birisine sahip olmaları zorunludur:

a) 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununa göre verilen diploma, bitirme belgesi, yetki belgesi, sertifika, bağımsız işyeri açma belgesi, kalfalık, ustalık ve usta öğreticilik belgelerinden birisi,

b) 12/3/2013 tarihli ve 28585 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliğine göre mesleki eğitim kursları veya mesleki eğitim modülü/kursları ile eşit süreli olmak koşuluyla işbaşı eğitim programları sonucu alınan belgeler,

c) Millî Eğitim Bakanlığı veya Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yetkilendirilen kurumlarca verilen operatör belgesi ve sürücü belgesi,

ç) 11/7/2002 tarihli ve 24812 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Patlayıcı Madde Ateşleyici Yeterlilik Belgesinin Verilmesi Esas ve Usullerinin Belirlenmesi Hakkında Yönetmelik kapsamında alınan ateşleyici yeterlilik belgesi,

d) Kuruluş kanunlarında veya ilgili kanunlarca yetkilendirilmiş kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen eğitim faaliyetleri sonucunda verilen belgeler,

e) Millî Eğitim Bakanlığının ilgili biriminin onayının alınması şartıyla; kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, eğitim amaçlı faaliyet gösteren vakıf ve dernekler, işçi ve işveren kuruluşları ile bünyelerinde kurulu iktisadi işletmeler, işçi ve işveren kuruluşları tarafından Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş eğitim amaçlı şirketler ve işveren tarafından düzenlenen eğitim faaliyetleri sonucunda verilen belgeler,

f) Uluslararası kurum ve kuruluşlardan alınan ve Millî Eğitim Bakanlığı tarafından denkliği sağlanan belgeler,

g) (Değişik:RG-11/5/2017-30063) 15/10/2015 tarihli ve 29503 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Mesleki Yeterlilik Kurumu Sınav, Ölçme, Değerlendirme ve Belgelendirme Yönetmeliği kapsamında verilen meslekî yeterlilik belgeleri,

(2) (Değişik:RG-11/5/2017-30063) Bu Yönetmelik kapsamına giren işlerde, Sosyal Güvenlik Kurumuna ait kayıtlar esas alınarak 1/5/2017 tarihinden önce çalışmaya başlayanlar, Millî Eğitim Bakanlığı ile birinci fıkranın (e) bendinde sayılan kurum ve kuruluşlar arasında yapılacak protokoller çerçevesinde verilecek en az 32 saatlik eğitim modüllerini tamamlayarak belgelendirilmeleri halinde bu Yönetmelik kapsamında mesleki eğitim almış olarak kabul edilir.

(3) 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa göre istihdam edilecekler hariç olmak üzere, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışacaklar için gerekli olan mesleki eğitim belgeleri kurum ve kuruluşlarca önceden belirlenir ve işe alımlar bu esaslar da göz önünde bulundurularak yapılır.”

 

MESLEKİ YETERLİLİK

5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu Kanunu bazı meslekler için de Meslekî Yeterlilik Belgesi zorunlu hale getirilmiştir. 204 meslekte zorunlu.

Eğer Mesleğin MYK Zorunluluğu varsa? Muafiyet_Tablosu_204_meslek.pdf

- Ustalık Belgesi

- Mesleki ve Teknik Eğitim Diploması

- MYK Belgesi istenebilir.

MYK Belgesi Yerine Geçen Belge ve Diplomalar (2026)

MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi zorunlu bir meslekte, her diploma veya sertifika MYK belgesi yerine geçmez. Muafiyet için belgenin mevzuatta kabul edilen türde olması ve belgede yazılı bölüm, alan, program veya dalın çalışanın fiilen yaptığı meslekle uyumlu bulunması gerekir.

2026 güncellemesi: 23 Mart 2026 tarihli tebliğle 40 yeni meslek daha kapsama alındı ve toplam sayı 244'e çıktı. Yeni eklenen 40 meslekte belgesiz çalıştırma yasağı, tebliğdeki 12 aylık geçiş süresinin sonunda 23 Mart 2027'de başlayacaktır. Önceki 204 mesleğin mevcut yükümlülükleri ise devam etmektedir.

İçindekiler

1. MYK belgesi yerine kabul edilebilen belgeler
2. Otomatik olarak MYK yerine geçmeyen belgeler
3. Muafiyet nasıl kontrol edilir?
4. 204 ve 244 meslek ayrımı
5. İşveren için kontrol listesi

MYK Belgesi Yerine Hangi Belge ve Diplomalar Geçebilir?

5544 sayılı Kanun ve ilgili belge zorunluluğu tebliğleri kapsamında, aşağıdaki belgeler ilgili meslekle eşleşmeleri şartıyla MYK belgesi muafiyeti sağlayabilir:

1. Ustalık belgesi

3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu'na göre alınmış ustalık belgesi, yalnızca belgede belirtilen alan veya dalda çalışılması hâlinde muafiyet sağlayabilir.

2. İlgili mesleki ve teknik eğitim diploması

Aşağıdaki kurumlardan alınan ve çalışılan meslekle eşleşen diplomalar muafiyet kapsamında olabilir:

• Millî Eğitim Bakanlığına bağlı mesleki ve teknik eğitim okullarının ilgili alan veya dal diploması,
• Üniversitelerin mesleki ve teknik eğitim veren ilgili okul veya bölüm diploması.

Diplomanın seviyesi veya okulun adı tek başına yeterli değildir. Diploma alanının ilgili ulusal yeterlilikle eşleşmesi gerekir.

3. Belirli eski kurs bitirme belgeleri

İlgili tebliğde hüküm bulunması şartıyla, 1 Ocak 2022'den önce 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 6'ncı maddesinin altıncı fıkrası kapsamında MEB tarafından belirlenen programı başarıyla tamamlayanlara verilen kurs bitirme belgesi de, belgede yazan program veya alanla uyumlu işte muafiyet sağlayabilir.

Bu istisna bütün kurs sertifikaları için geçerli değildir. Kursun hukuki dayanağı, düzenlenme tarihi, programı ve meslek eşleşmesi kontrol edilmelidir. Ayrıca bu hüküm somut mesleğin bağlı olduğu tebliğde yer almalıdır.

Hangi Belgeler Otomatik Olarak MYK Yerine Geçmez?

• Temel iş sağlığı ve güvenliği eğitim belgesi,
• İşe başlama veya oryantasyon eğitimi tutanağı,
• Herhangi bir MEB onaylı kurs sertifikası,
• Kalfalık veya usta öğreticilik belgesi, yalnızca adı nedeniyle,
• Operatörlük belgesi veya sürücü belgesi, MYK mesleğiyle muafiyet eşleşmesi yoksa,
• İşyeri içi eğitim katılım belgesi,
• Farklı meslek, alan, dal veya seviyeye ait diploma ve belgeler.

Bu belgelerden bazıları mesleki eğitim belgesi bakımından geçerli olabilir. Ancak mesleki eğitim belgesi olarak kabul edilmek, belgenin MYK zorunluluğundan da muafiyet sağladığı anlamına gelmez.

MYK Muafiyeti Nasıl Kontrol Edilir?

1. Fiili mesleği belirleyin: Çalışanın yalnızca kadro unvanını değil, gerçekte yaptığı işi esas alın.
2. Zorunlu meslek listesini arayın: MYK portalında ulusal yeterlilik kodu, adı ve seviyesini kontrol edin.
3. Geçiş tarihini kontrol edin: Mesleğin hangi tebliğle kapsama girdiğini ve 12 aylık sürenin dolup dolmadığını belirleyin.
4. Muafiyet tablosuna bakın: Diploma veya ustalık belgesinin ilgili ulusal yeterlilikle eşleştirilmiş olması gerekir.
5. Belgeyi doğrulayın: Belgenin düzenleyen kurum, tarih, alan, dal, seviye ve doğrulama bilgilerini inceleyin.
6. Kanıtı saklayın: MYK belgesi veya muafiyet dayanağını çalışanın özlük dosyasında bulundurun.

En güvenli uygulama: “Diploması var, muaftır” şeklinde genel karar vermek yerine, MYK'nın güncel muafiyet tablosunda diploma/ustalık alanı ile ulusal yeterlilik eşleşmesini belgeleyin.

204 Meslek mi, 244 Meslek mi?

Meslek grubu	Durum	Kritik tarih
Önceki yedi tebliğ kapsamındaki 204 meslek	Belge zorunluluğu ve varsa muafiyet kontrolleri devam ediyor.	İlgili eski tebliğlerin geçiş süreleri dolmuştur.
2026/1 sayılı tebliğle eklenen 40 meslek	Listeye dâhildir; 12 aylık hazırlık/geçiş süresi işlemektedir.	Belgesiz çalıştırma yasağı 23 Mart 2027'de başlar.
Toplam	244 meslek belge zorunluluğu kapsamına alınmıştır.	Her meslek için bağlı olduğu tebliğ ve tarih ayrı kontrol edilmelidir.

Güncel liste sabit bir PDF kopyasından değil, MYK Portal belge zorunluluğu aramasından kontrol edilmelidir.

İşveren İçin Kısa Kontrol Listesi

• Çalışanın fiili işi ile SGK meslek kodu ve görev tanımı tutarlı mı?
• Meslek, güncel MYK zorunlu meslek listesinde bulunuyor mu?
• İlgili tebliğin 12 aylık geçiş süresi doldu mu?
• Çalışanın geçerli MYK belgesi var mı?
• MYK belgesi yoksa diploma, ustalık veya uygun eski kurs belgesi muafiyet tablosunda eşleşiyor mu?
• Belgenin seviyesi, alanı, dalı ve geçerlilik süresi işe uygun mu?

Belge doğrulandı ve bir örneği özlük dosyasına konuldu mu?

Sık Sorulan Sorular

Her meslek lisesi diploması MYK belgesi yerine geçer mi?

Hayır. Diploma alanı veya dalı, çalışılan meslek ve ilgili ulusal yeterlilikle eşleşmelidir.

Ustalık belgesi olan herkes MYK'dan muaf mıdır?

Hayır. Ustalık belgesinin 3308 sayılı Kanun kapsamında düzenlenmiş olması ve belgede yazılı alan/dal ile yapılan işin uyumlu olması gerekir.

Kurs bitirme belgesi için neden 1 Ocak 2022 tarihi önemlidir?

Güncel bazı tebliğlerdeki özel muafiyet, yalnızca bu tarihten önce 5580 sayılı Kanun kapsamındaki MEB programlarını tamamlayanlara verilen ve çalışılan işle eşleşen kurs bitirme belgelerini kapsar.

MYK belgesi süreli midir?

Belgenin geçerlilik ve yenileme koşulları ilgili ulusal yeterliliğe göre değişebilir. Belge üzerindeki süre ve MYK'nın belge yenileme kuralları kontrol edilmelidir.

Resmî Kaynaklar

• 5544 sayılı Meslekî Yeterlilik Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun
• 23 Mart 2026 tarihli MYK Belge Zorunluluğu Tebliği (2026/1)
• 2026/1 sayılı Tebliğ ile eklenen 40 meslek
• MYK – Belge zorunluluğu ve muafiyet tablosu
• MYK Portal – Güncel zorunlu meslek araması

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Muafiyet kararı, ilgili mesleğin bağlı olduğu tebliğ, çalışanın fiilen yaptığı iş ve MYK'nın güncel eşleştirme tabloları birlikte incelenerek verilmelidir.

Mesleki Eğitim Belgesi Kimler İçin Zorunlu?

Mesleki eğitim belgesi, tehlikeli veya çok tehlikeli sınıftaki bir işyerinde çalışan herkes için otomatik olarak aranmaz. Çalışanın fiilen yaptığı iş, Tehlikeli ve Çok Tehlikeli Sınıfta Yer Alan İşlerde Çalıştırılacakların Mesleki Eğitimlerine Dair Yönetmeliğin Ek-1 çizelgesinde yer alıyorsa, işe uygun bir mesleki eğitim belgesi bulunmalıdır.

Temel kural: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 17'nci maddesine göre, mesleki eğitim alma zorunluluğu bulunan tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde yapacağı işle ilgili mesleki eğitim aldığını belgeleyemeyen kişi çalıştırılamaz.

İçindekiler

1. Kimler mesleki eğitim belgesi almak zorunda?
2. Üç aşamalı kontrol
3. Hangi belgeler kabul edilir?
4. Mesleki eğitim belgesi ile MYK belgesi farkı
5. 2025 MEB duyurusu ne anlama geliyor?
6. İşverenin kontrol yükümlülüğü

Mesleki Eğitim Belgesi Kimler İçin Zorunludur?

Zorunluluğun belirlenmesinde yalnızca işyerinin NACE kodu veya tehlike sınıfına bakmak yeterli değildir. Aşağıdaki iki koşul birlikte değerlendirilir:

1. İşyeri veya yapılan iş, tehlikeli ya da çok tehlikeli sınıfta olmalıdır.
2. Çalışanın fiilen yaptığı iş, yönetmeliğin Ek-1'indeki Mesleki Eğitim Alınacak İşlere Ait Çizelge içinde bulunmalıdır.

İşyerinin asıl işi tehlikeli veya çok tehlikeli olsa bile çalışanın yaptığı iş Ek-1 çizelgesinde yoksa, 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ve diğer özel mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, bu yönetmelik kapsamında mesleki eğitim zorunluluğu aranmaz.

Örnek: Çok tehlikeli sınıftaki bir fabrikada çalışmak tek başına yeterli ölçüt değildir. Kaynakçı, bakımcı veya üretim çalışanının fiili işi Ek-1 ile eşleştirilirken; ofis çalışanının görevi ayrıca değerlendirilir.

Mesleki Eğitim ve MYK İçin Üç Aşamalı Kontrol

1. Fiili işi belirleyin. Sadece SGK meslek koduna veya kadro unvanına değil, çalışanın gerçekte yaptığı görevlere bakın.
2. Ek-1 kontrolü yapın. Fiili iş, mesleki eğitim yönetmeliğinin Ek-1 çizelgesindeki 109 işten biriyle eşleşiyor mu?
3. MYK zorunlu meslek listesini kontrol edin. İş aynı zamanda MYK belge zorunluluğu getirilen mesleklerden biriyse, MYK mevzuatındaki belge veya muafiyet şartlarını uygulayın.

Hangi Belgeler Mesleki Eğitim Belgesi Olarak Kabul Edilir?

Yönetmeliğin 6'ncı maddesine göre, Ek-1 kapsamındaki işte fiilen çalıştırılacak kişinin yaptığı işe uygun olmak şartıyla aşağıdaki belge gruplarından biri kabul edilebilir:

1. 3308 sayılı Kanun kapsamındaki belgeler: Diploma, bitirme belgesi, yetki belgesi, sertifika, bağımsız işyeri açma belgesi, kalfalık, ustalık veya usta öğreticilik belgesi.
2. Aktif işgücü programı belgeleri: İlgili mevzuata göre mesleki eğitim kursu ya da uygun süreli işbaşı eğitim programı sonunda alınan belgeler.
3. Operatör ve sürücü belgeleri: Millî Eğitim Bakanlığı veya MEB tarafından yetkilendirilen kurumların verdiği, yapılacak işe uygun operatör belgesi veya sürücü belgesi.
4. Ateşleyici yeterlilik belgesi: Patlayıcı maddelerle ilgili mevzuat kapsamında alınmış ve işe uygun belge.
5. Yetkili kamu kurumlarının belgeleri: Kuruluş kanunu veya ilgili kanunla yetkilendirilmiş kamu kurum ve kuruluşlarının eğitimleri sonucunda verdiği belgeler.
6. MEB onaylı eğitim faaliyeti belgeleri: Yönetmelikte sayılan kuruluşlar veya işveren tarafından düzenlenen ve MEB'in ilgili birimince onaylanan eğitimler sonucunda verilen belgeler.
7. Yurt dışından alınan belgeler: Uluslararası kurum ve kuruluşlardan alınan ve MEB tarafından denkliği sağlanan belgeler.
8. MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi: MYK mevzuatı kapsamında yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşlarınca verilen, fiili işe uygun belge.

32 saatlik belge konusunda dikkat: Yönetmelikteki en az 32 saatlik eğitim yolu, herkes için genel bir seçenek değildir. SGK kayıtlarına göre 1 Mayıs 2017'den önce ilgili işlerde çalışmaya başlayanların, MEB ile yönetmelikte sayılan kuruluşlar arasında yapılacak protokoller kapsamındaki modülleri tamamlaması için düzenlenmiş özel bir hükümdür.

Mesleki Eğitim Belgesi ile MYK Belgesi Aynı mıdır?

Hayır. Birbirleriyle ilişkili olsalar da farklı mevzuata dayanırlar.

Durum	Aranacak belge	Dikkat edilecek nokta
İş, mesleki eğitim yönetmeliği Ek-1'de; MYK zorunlu listede değil	Yönetmeliğin 6'ncı maddesindeki işe uygun belgelerden biri	Belgenin yapılan işle uyumu ve geçerliliği kontrol edilir.
İş hem Ek-1'de hem MYK belge zorunluluğu listesinde	MYK belgesi veya MYK mevzuatında kabul edilen muafiyet belgesi	Her mesleki eğitim sertifikası MYK yerine geçmez.
İş ne Ek-1'de ne MYK zorunlu listede	Bu iki düzenleme kapsamında belge aranmayabilir	3308 sayılı Kanun, operatörlük, sürücülük veya başka özel mevzuat ayrıca kontrol edilir.

MYK zorunlu mesleklerde hangi diploma ve belgelerin muafiyet sağladığını öğrenmek için MYK Belgesi Yerine Geçen Diploma ve Belgeler yazısına bakabilirsiniz.

2025 MEB Duyurusu Ne Anlama Geliyor?

Millî Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü, 6 Mayıs 2025 tarihli onayla bu yönetmelik kapsamında uygulanan kurs programlarının uygulamadan kaldırıldığını duyurmuştur. Bu nedenle yeni bir çalışanın eski adları taşıyan kurslardan birine her zaman kayıt olabileceği varsayılmamalı; güncel program ve yetkilendirme durumu MEB üzerinden doğrulanmalıdır.

Duyuruda daha önce düzenlenmiş belgelerin topluca geçersiz sayıldığına ilişkin bir hüküm yer almamaktadır. Bununla birlikte eski bir belgenin kabulünde; düzenleyen kurum, program onayı, belge tarihi, doğrulanabilirlik ve çalışanın fiili işiyle uyum birlikte incelenmelidir.

İşveren Ne Yapmalı?

• Çalışanın fiilen yaptığı işi yazılı görev tanımı ve saha uygulamasıyla doğrulamalı,
• Ek-1 ve MYK zorunlu meslek listesini ayrı ayrı kontrol etmeli,
• Belgedeki meslek, alan, dal, seviye ve kapsamı yapılan işle karşılaştırmalı,
• Belgeyi düzenleyen kurumun yetkisini ve belgenin doğruluğunu doğrulamalı,
• Belgenin bir örneğini çalışanın özlük dosyasında saklamalı,
• İş veya ekipman değiştiğinde belge uygunluğunu yeniden değerlendirmelidir.

Unutmayın: Mesleki eğitim belgesi, çalışanların temel İSG eğitiminin yerine geçmez. Temel İSG eğitimi, işe başlama eğitimi, mesleki eğitim ve varsa MYK/operatörlük gibi yeterlilikler ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

İşyerinin çok tehlikeli olması bütün çalışanlar için mesleki eğitim zorunluluğu doğurur mu?

Hayır. Çalışanın fiilen yaptığı işin yönetmelik Ek-1'de bulunup bulunmadığı ayrıca değerlendirilir.

İSG uzmanının verdiği temel eğitim mesleki eğitim belgesi sayılır mı?

Hayır. Temel İSG eğitimi, mesleki eğitim belgesi zorunluluğunu tek başına karşılamaz.

Kalfalık veya operatör belgesi MYK yerine geçer mi?

Otomatik olarak geçmez. Bu belgeler mesleki eğitim yönetmeliği açısından geçerli olabilse de MYK zorunlu bir meslekte muafiyet, ilgili MYK tebliği ve güncel muafiyet tablosuna göre ayrıca kontrol edilmelidir.

Resmî Kaynaklar

• 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
• Tehlikeli ve Çok Tehlikeli İşlerde Mesleki Eğitim Yönetmeliği
• ÇSGB – Mesleki Eğitim Belgesi Zorunluluğu ve Geçerli Belgeler
• MEB – 6 Mayıs 2025 tarihli kurs programı duyurusu

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Belge uygunluğu, çalışanın fiilen yaptığı iş ve yürürlükteki güncel mevzuat birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.