Asansör Mevzuatı Nedir?

Asansör Yönetmeliğinde tanımlanan asansörün tasarımı, yapımı, hizmete alınması, iyileştirilmesi, periyodik kontrolü, piyasa gözetim ve denetiminde uygulanacak mevzuatın neler olduğunu inceledim.

Bu yazıda ilgili yönetmelik ve tebliğlere değindim. Asansör ilgili uyumlaştırılmış standartlara uygun olmalıdır. Standartlar ürüne yönelik çok sayıda teknik detay içerir. Standartlar Türk Standartları Enstitüsünden ücreti karşılığı temin edilmektedir.

Asansör Yönetmeliği; “Binalarda ve inşaatlarda kalıcı olarak hizmet veren ve insanların, insan ve yüklerin veya bir kişinin taşıyıcıya zorlanmadan girebildiği ve içindeki kişinin erişim mesafesinde yer alan kumandalarla teçhiz edilmiş olan taşıyıcıya ulaşılabildiği hallerde sadece yüklerin taşınmasının amaçlandığı asansörleri,” kapsar.

Asansör Yönetmeliği hızı 0.15 m/s’den büyük olmayan kaldırma tertibatlarını kapsamaz. Yani hızı 0.15 m/s’den küçük kaldırma ekipmanları Asansör Yönetmeliği kapsamında değildir. Bu ürünler için Makine Emniyeti Yönetmeliği uygulanır.

Asansörlerin Tasarımı:

Asansörlerin Tasarımına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğ

“Bu Tebliğin amacı, 29/6/2016 tarihli ve 29757 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Asansör Yönetmeliği (2014/33/AB) kapsamında piyasaya arzı amaçlanan asansörlerin tasarım sürecine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”

Asansör tasarımında dikkat edilecek diğer yönetmelikler;

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği

Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği

Büyükşehir Belediyeleri İmar Yönetmelikleri;

Ankara Büyükşehir Belediyesi İmar Yönetmeliği

İstanbul İmar Yönetmeliği

İzmir Büyükşehir Belediyesi İmar Yönetmeliği

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik

Asansörlerin Yapımı:

Asansör Yönetmeliği(2014/33/AB)

“Bu Yönetmeliğin amacı; asansörler ve asansörlere ait asansör güvenlik aksamlarının karşılamaları gereken temel sağlık ve güvenlik gereklerini, bu ürünlerle ilgili piyasaya arz koşulları ile piyasa gözetimi ve denetimi esaslarını belirlemektir.”

“CE” işaretlemesinin genel kuralları Asansör Yönetmeliğinin 21 ve 22. maddesinde verilmektedir.

"“CE” işareti, her bir asansör kabinine ve her bir asansör güvenlik aksamı üzerine görünür, okunaklı ve kalıcı şekilde iliştirilir. Aksi durumda,asansör güvenlik aksamı üzerine bir etiket ile ayrı şekilde iliştirilir."

Asansör yapımında dikkat edilecek diğer yönetmelikler;

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği

Asansör yapılacak tesisin farklı tehlikeler içermesi durumunda, bu tehlikelere yönelik yönetmelik ve standartlarda dikkate alınmalıdır. Örneğin tozlu veya nemli yerlerde IP koruma sınıfları, patlayıcı ortamlarda ATEX  yönetmelikleri dikkate alınmalıdır.

Asansörün hizmete alınması, iyileştirilmesi:

Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği

“Bu Yönetmeliğin amacı; insanların, insan ve yüklerin veya sadece yüklerin taşınmasında kullanılan asansörlerin, insan can ve mal güvenliğini tehdit etmeyecek şekilde kullanımlarını sağlamak ve çevreyi korumak üzere tescili, işletilmesi, bakımı, garanti ve satış sonrası hizmetleri ile hizmet denetimi ve mevcut asansörlerin iyileştirilmesiyle ilgili uyulması gereken kuralları belirlemektir.”

Asansörün periyodik kontrolü:

Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği

“Bu Yönetmeliğin amacı, asansörlerin periyodik kontrolüne ilişkin usul ve esaslar ile asansör periyodik kontrollerinde görev alacak olan A tipi muayene kuruluşlarının yetkilendirilmesi, yükümlülükleri ve denetimlerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”

Asansör piyasa gözetim ve denetimi:

Asansör Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği

“Bu Yönetmeliğin amacı, 29/6/2016 tarihli ve 29757 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Asansör Yönetmeliği (2014/33/AB) kapsamında piyasaya arz edilen ve insanların, insan ve yüklerin veya sadece yüklerin taşınmasında kullanılan asansöre yönelik gerçekleştirilecek olan piyasa gözetimi ve denetiminin ve sonucunda alınacak önlemlerin usul ve esaslarını belirlemektir.”

 

Asansör Sektörü ve Ehil Firma

1946 yılında Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından yayınlanan; Asansör ve Tesisatı Talimatname ve Umumi Şartnamesi asansör konusundaki ilk mevzuatımızdır. O yıllarda asansör konusunda faaliyet gösteren firma sayısının az olması, asansör teknolojisinin yurtdışından gelmesi, montaj kalitesi gibi faktörlerle ürün güvenliği kriterlerinden o günün şartlarında taviz verilmemiştir.

43 yıl sonra, 1989 yılında 20163 sayılı Resmi Gazete'de Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından yayınlanan; Asansör Yönetmeliği’nin amacı şu şekildedir: “Bu yönetmelik, asansörlerin standartlarına uygun olarak yapılması ve işletilmesinin düzenlenmesini amaçlar.”

1980’li yıllarda yerli asansör aksamı imalatçıları ile asansör firması sayısı artmaya başlar. Bu artış ivmeyle devam eder. TSE verilerine göre “TS 12255 Yetkili Servisler - Asansörler İçin - Kurallar standardı”’na göre; 2004 yılında 418 adet, 2015 yılında 1.756 adet Hizmet Yeterlilik Belgesi bulunan asansör firması bulunmaktadır. Merdiven altı olarak tabir edilen firmaların sayısı net olarak bilinmemekle birlikte, sektörde 3.500 adedin üzerinde firma olduğu ifade edilmektedir.

Türkiye’nin Avrupa Birliğine giriş sürecinde yapılan uyum çalışmaları dahilinde; 15 Şubat 2003 tarihinde Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından yeni bir Asansör Yönetmeliği yürürlüğe girer. Bu yönetmelik Avrupa Topluluğunda uygulanan Asansör Yönetmeliğine benzer olarak hazırlanmıştır. Bu yönetmeliğin tam adı: Asansör Yönetmeliği (95/16/AT). (95/16/EC Asansör Direktifinin Türkçe’ye çevrilmiş ve düzenlenmiş hali.)

Bu yönetmelik yayım tarihi olan; 15 Şubat 2003 tarihinden itibaren yürürlükte olup, 18 Ay sonrasına tekabül eden; 15 Ağustos 2004’den itibaren mecburi olarak uygulanmaya başladı. Bu yönetmeliğin en önemli özelliği: piyasaya arz edilecek asansörlerin CE Uygunluk İşaretini taşımasıdır.

Kabin içerisinde CE Uygunluk İşareti altında CE İşaretini kullanmaya yetki veren Onaylanmış Kuruluşun kimlik numarası yazmaktadır. Asansörde Onaylanmış Kuruluşun kimlik numarası olmadan CE Uygunluk İşareti kullanılamaz. Onaylanmış kuruluşlar, sektörün düzene girmesinde olumlu katkı yapamadılar. 1989 yılındaki Asansör Yönetmeliği’nin amacı bile sağlanamaz oldu. 

18 Aralık 2008 tarihinde Asansör Bakım ve İşletme Yönetmeliği yayınlanır. Bu yönetmelikteki önemli husus; 01 Aralık 2012 tarihi itibariyle, A Tipi Muayene Kuruluşların her yıl asansörlerin periyodik kontrolünü yapmasının gerekliliğidir. Bu yönetmelik, ilk tescilde asansörün periyodik kontrolünü istememektedir.

24 Haziran 2015 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliği ile de; Avrupa Birliğinde SNEL (the safety norm for existing lifts) mevcut asansörler için güvenlik normu olan; TS EN 81 - 80 (Asansörler - Yapım ve Montaj için Güvenlik Kuralları: Yolcu ve Yük Asansörleri için Özel Uygulamalar - Bölüm 80: Mevcut Yolcu ve Yük Asansörlerinin Güvenliğini Geliştirme Kuralları) standardı mevzuatımıza girmiştir. Ayrıca bu yönetmelik ile ilk tescilde asansörün periyodik kontrolü de yapılacaktır.

İş sağlığı ve güvenliği açısından; mevzuatlar ürünün güvenliği içindir, güvenli ürünle; kullanıcı, kurtarma eğitimi almış kişi, bakımcı, periyodik kontrolü yapan vb. kişilerde güvendedir. Teknik mevzuatına (standartlarına) uygun ürün asgari güvenlik kriterlerini taşımaktadır.

Asansördeki güvenliğin koşulları ana başlıklar halinde özetleyebiliriz; 

a) Ehil firmaya (asansör monte edene) teknik mevzuatına uygun asansörü yaptırtmak, 

b) Ehil firmaya (yetkili servise) bakımlarını yaptırmak 

c) A Tipi Muayene Kuruluşlarına Periyodik kontrollerini yaptırmak,

d) Asansörde kalan kişileri kurtaracak kişilere, kurtarma eğitimlerinin aldırmak. 

Normal şartlarda sağlanması gereken bu hususların, asansör için bu şekilde tarif edilmesi; sektördeki kural tanımama, ben yaptım oldu zihniyetinden kaynaklanmaktadır. Temel sorun eline anahtar alan kişi, asansör yapabileceğini iddia etmektedir.

Ehil firma (asansör monte eden veya yetkili servisi); gerekli mesleki eğitimli teknik personeli çalıştıran, teknik mevzuatına uygun asansörü yapabilen, asansör monte eden ve / veya yetkili servisi koşullarına ve belgelerine sahip, gerekli ekipmanı (araba, el ayar cihazı, takım vb.) sağlayabilen, yedek parça ihtiyacını sağlayabilen firmadır.

Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği'nde Asansör

02 Kasım 1985 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği (19/08/2008 öncesi adıyla 3030 Sayılı Kanun Kapsamı Dışında Kalan Belediyeler Tip İmar Yönetmeliği)'ne göre asansör:

“Madde 45 -  (Değişik fıkra:RG-1/6/2013-28664) İmar planına göre kat adedi 3 olan binalarda asansör yeri bırakılmak, 4 ve daha fazla olanlarda ise asansör tesis edilmek zorundadır. İskan edilen bodrum katlar dahil kat adedi 4 ve daha fazla olan binalarda asansör yapılması zorunludur. Daha az katlı yapılarda da asansör yapılabilir.

(Değişik fıkra:RG-1/6/2013-28664) Tek asansörlü binalarda; asansör kabininin dar kenarı (1,20) m. ve alanı (1,80) m2 den, kapı genişliği ise (0,90) m. den az olamaz. Asansör kapısının açıldığı sahanlıkların genişliği, asansör kapısı sürgülü ise en az (1,20) m., asansör kapısı dışa açılan kapı ise en az (1,50) m. olmalıdır. Birden fazla asansör bulunan binalarda, asansör sayısının yarısı kadar asansörün bu fıkrada belirtilen ölçülerde yapılması şarttır.

Türk Standartları Enstitüsü standartlarının yukarıdaki ölçü ve miktarlardan küçük olması halinde bu madde hükümleri geçerlidir.

(Değişik fıkra:RG-13/7/2000-24108) Kullanılabilir katlar alanı 800 m2'den ve kat adedi 1'den fazla olan umumi binalarda en az bir adet asansör yapılması zorunludur. Ayrıca, kat alanı 800 m2'den ve kat adedi 3'den fazla olan umumi binalarla yüksek katlı binalarda yukarıdaki (Değişik ibare:RG-1/6/2013-28664) asgari ölçülere uygun ve en az 2 adet olmak üzere binanın tipi, kullanım yoğunluğu ve ihtiyaçlarına göre belirlenecek sayıda asansör yapılması zorunludur. Bu asansörlerden en az bir tanesinin herhangi bir tehlike anında, arıza veya elektriklerin kesilmesi halinde zemin kata ulaşıp kapılarını açacak, yangına dayanıklı malzemeden yapılmış, şaft içinde, duman sızdırmaz nitelikte, kesintisiz bir güç kaynağından beslenecek şekilde tesis edilmesi gerekmektedir.
Binalarda usulüne göre asansör yapılmış olması, bu Yönetmelikte belirtilen şekil ve ölçülerde merdiven yapılması şartını kaldırmaz.
Asansörün yapılması ve işletilmesi ile ilgili hususlarda yukarıdaki hükümler de dikkate alınarak, (Değişik ibare:RG-1/6/2013-28664) 31/1/2007 tarihli ve 26420 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Asansör Yönetmeliği" ve Türk Standartları Enstitüsü standartları hükümlerine uyulur.”

Yine aynı Yönetmeliğin 6. maddesine göre; Büyükşehirlerde büyükşehir belediyeleri, diğer yerlerde ilgili idareler, bu Yönetmeliğin genel hükümlerine, tanımlar ve ruhsata ilişkin hükümlerine aykırı olmamak ve beldenin şartlarını gözetmek kaydıyla Kanunun 21 inci maddesinde belirtilenler ile kendi görev alanları açısından gerekli gördükleri hususları kapsayan planların uygulanmasına ilişkin imar yönetmeliğini hazırlayabilirler.

Linki: http://www.mevzuat.gov.tr/Metin.Aspx?MevzuatKod=7.5.4877&MevzuatIliski=0&sourceXmlSearch

 

Açıklama: Asansör kabin alanının 1,80 m2 olması demek, asansör standartlarına göre, 800 kg 10 kişilik asansörü ifade eder.  Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği'nde minimum 800 kg 10 kişilik asansör istenirken, Ankara Büyükşehir Belediyeleri Tip İmar Yönetmeliği'nde  minimum 630 kg 8 kişilik asansör istenir.

Bina Sorumlusunun Asansör İle İlgili Görevi Nedir?

24 Haziran 2015 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan yeni Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliği’ne göre;

Bina Sorumlusu Kimdir?

Bina sorumlusu: Asansörün güvenli bir şekilde çalışmasını sağlamak amacıyla düzenli olarak bakımını, periyodik kontrolünü ve onarımını yaptırmaktan sorumlu olan, binada/yapıda kat maliklerinin kendi aralarında seçeceği veya dışarıdan yetki vereceği kişiyi veya kat malikini veya maliklerini veya kamu binalarında/yapılarında sorumlu yetkiliyi ifade eder.

24 Haziran 2015 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan yeni Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliği’nde Bina Sorumlusu ile ilgili kısımlar:

• A tipi muayene kuruluşlarının Yönetmelik esaslarına göre oluşturacağı, Asansör Kimlik Numarası etiketinin muhafaza edilmesinin sağlanması. (Madde 5.5)
• TS EN 81-80 standardı esas alınarak güvenlik seviyesi artırılan mevcut asansörün ilgili idareye tescil başvurusunu yapmak. (Madde 8.2)
• Bina sorumlusu; bakım kayıtlarının muhafaza edilmesini sağlar. (Madde 11.3)
• Asansör monte eden veya onun yetkili servisi tarafından, asansörün risk taşıdığı konusunda bilgilendirilirse, güvenli hale getirilmesini sağlamakla sorumludur. (Madde 11.4)
• Asansör monte eden veya onun yetkili servisinin vereceği acil durumlarda kurtarma çalışması konulu eğitime katılacak kişi sayısını belirlemek (Madde 11.6)
• Bakım sözleşmesi yapılan asansör monte eden veya onun yetkili servisinin dışındaki üçüncü tarafların asansöre müdahalesine izin vermemek. (Madde 11.10)

Bina sorumlusunun yükümlülükleri

MADDE 15 - (1) Bina sorumlusu, asansörün güvenli bir şekilde çalışmasını sağlamak üzere ayda bir kez bakımını ve yılda bir kez periyodik kontrolünü yaptırmaktan, bakım ve periyodik kontrol ücretinin ödenmesinden sorumludur.

(2) Bina sorumlusu, engellilerin erişebilirliği için asansörün sürekli olarak çalıştırılmasını sağlar.

(3) Periyodik kontrol ücreti bina sorumlusu tarafından kontrol tarihinden itibaren 30 gün içerisinde ödenir.

(4) Bina sorumlusu, asansörle ilgili herhangi bir tehlikeli durumu asansör monte eden veya onun yetkili servisine iletir ve söz konusu asansöre asansör monte eden veya onun yetkili servisi tarafından müdahale edilene kadar gerekli güvenlik tedbirlerini alır.

• Asansörün periyodik kontrolünün yapılmasının sağlanması. (Madde 18.1)
• A tipi muayene kuruluşunun tanzim ettiği periyodik kontrol raporunu muhafaza etmek. (Madde 19.14)
• Kırmızı renkli bilgi etiketi iliştirilen ve güvensiz olarak tanımlanan asansörün kullanımına bina sorumlusu tarafından izin verilmez. Bu asansörün en fazla otuz gün içerisinde güvenli hale getirilmesi bina sorumlusunca sağlanır. (Madde 21.6)
• Güvensiz olarak tanımlanan asansörün bu maddenin altıncı fıkrasında belirtilen süre içerisinde güvenli hale getirilmeden çalıştırılmasından doğabilecek can ve mal kaybından bina sorumlusu mesuldür. (Madde 21.7)
• Sarı renkli bilgi etiketi iliştirilmiş olan asansördeki uygunsuzlukların en fazla altmış gün içerisinde giderilmesi bina sorumlusunca sağlanır. (Madde 21.8.)
• Mavi renkli bilgi etiketi iliştirilmiş olan asansörde belirlenen uygunsuzlukların bir sonraki periyodik kontrole kadar giderilmesi bina sorumlusunca sağlanır. (Madde 21.10)
• Ek-7 Bölüm A’da ki tehlikeli durumların tespitinde periyodik kontrol raporu düzenleme tarihinden itibaren en fazla kırk sekiz ay içerisinde giderilmesi bina sorumlusunca sağlanır. (Madde 23.4)
• Mevcut asansörün Yönetmelik kapsamında güvenlik seviyesinin arttırılmasına dair sorumluluk, bina sorumlusuna aittir. (Madde 23.8)
• Yönetmeliğe aykırı hareket eden asansör monte eden veya onun yetkili servisine, A tipi muayene kuruluşuna ve bina sorumlusuna veya kat maliklerine 10/6/1930 tarihli ve 1705 sayılı Ticarette Tağşişin Men'i ve İhracatın Murakabesi ve Korunması Hakkında Kanunun 6 ncı maddesinde öngörülen idari para cezası uygulanır. (Madde 24.1)

Bilgi İçin: 1705 sayılı Ticarette Tağşişin Men'i ve İhracatın Murakabesi ve Korunması Hakkında Kanun

Madde 6 – (Değişik: 23/1/2008-5728/68 md.)

Bu Kanun uyarınca ilgili Bakanlıkça alınan kararlara ve düzenlemelere aykırı hareket edenlere, tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın, beşyüz Türk Lirasından yirmibin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir.

Ayrıca, sınai veya ticari tesiste ya da ürünlerde, bu Kanun uyarınca ilgili Bakanlıkça alınan karar ve düzenlemelere uygunluk sağlanması için zamana ihtiyaç bulunması hâlinde, bu eksiklikler giderilinceye kadar sınai ve ticari faaliyetin durdurulmasına karar verilebilir.

Ürünlerin, ikinci fıkra uyarınca verilen süre içerisinde alınan karar veya düzenlemelere uygun hâle getirilmemesi hâlinde bunların mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.

Bina sorumlusunun asansör ile ilgili temel görevleri;

1) ASANSÖRÜN GÜVENLİ OLMASINI SAĞLAMAK: Asansör firması (asansör monte eden veya onun yetkili servisi) ile A Tipi Muayene Kuruluşunun asansör ile ilgili bildirdiği risk ve tespitlerin giderilerek, asansörün güvenli olmasını sağlamak.

2) BAKIMINI YAPTIRMAK: Aylık bakımını asansör firmasına (Asansör monte eden veya onun yetkili servisi) yaptırmak.

3) PERİYODİK KONTROLÜNÜ YAPTIRMAK: Periyodik kontrolünü ilgili Belediyenin anlaştığı A Tipi Muayene Kuruluşuna yaptırmak.

4) KURTARMA EĞİTİMİ ALDIRMAK: Asansör bakım firmasından, binada kurtarma yapabilecek belirleyeceğiniz sayıdaki kişiye kurtarma çalışması konusunda eğitim aldırmak.

5) KAYITLARI MUHAFAZA ETMEK: Bakım, periyodik kontrol, makine dairelerindeki asansör dosyası (kayıt defteri) vb. kayıtları muhafaza etmek.

Asansörlerin Tasarımına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğ

14  Haziran 2017 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan Asansörlerin Tasarımına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğ (SGM: 2017/18) 'in bazı maddelerine göre;

- Asansör yaptırıcısı veya bina sorumlusunca, yapının/binanın özelliğine, kullanım amacına ve şartlarına uygun olacak şekilde trafik hesabı yaptırılır.

Trafik hesabı yaptırıldıktan sonra Yönetmelik kapsamında piyasaya arzı amaçlanan asansör için asansör yaptırıcısı veya bina sorumlusu ile asansör monte eden arasında proje ve montaj sözleşmesi yapılır.

- Avan proje, yapılan trafik hesabı neticesinde belirlenen asansör sayısına göre, her bir asansör için asansör yaptırıcısı veya bina sorumlusu ile sözleşme imzalayan asansör monte eden tarafından hazırlanır veya hazırlatılır. İlgili mevzuat ve uyumlaştırılmış standart/standartlar avan projede belirtilir.

Yapı/bina tasarımının ruhsat makamı tarafından onayı ile birlikte asansör uygulama projesi bina yaptırıcısı ile sözleşme imzalamış olan asansör monte eden tarafından hazırlanır veya hazırlatılır.

- Avan ve/veya asansör uygulama projelerini hazırlayacak olan yetkili mühendisler, Yönetmelikte yer alan temel sağlık ve güvenlik gerekleri ile bu gerekleri destekleyen ilgili uyumlaştırılmış standart gerekliliklerini ve diğer ulusal mevzuat gerekliliklerini esas alır.

- İlgili ruhsat makamı tarafından 1/9/2017 tarihinden sonra onaylanan asansör avan veya uygulama projelerine uygun olacak şekilde piyasaya arz edilen asansörlerin periyodik kontrolünde ve tescilinde, TS EN 81-20 ve TS EN 81-50 standartlarında yer alan yapım ve montaj için güvenlik gereklilikleri aranır.

Tebliğin tümü için;

Linki: http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/06/20170614-5.htm

Asansörde Kuyu Üst ve Alt Boşluğu Sığınma Alanları

Asansör makine dairesi ve asansör kuyusu asansör bakımcısının, periyodik kontrole gelenlerin çalışma alanıdır. Ayrıca makine dairesi, asansörde kalanların kurtarılması esnasında, kurtarma için görevlendirilen kişilerinde ulaştığı mekandır.

Asansör Yönetmeliği (95/16/AT) kapsamında piyasaya arz edilen asansörleri ve Asansör Yönetmeliği (95/16/AT)’nin yürürlüğe girmesinden önce monte edilmiş olan ve halen faal durumda bulunan asansörleri bakımı ve arızası 24/06/2015 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan son Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliği'ne göre TSE Hizmet Yeterlilik Belgeli Asansör Firması veya Asansör Yetkili Servisine yaptırılmalıdır.

Burada değinmek istediğim TS EN 81-1+A3'de geçen;

Kuyu üst boşluğu:

5.7.1.1 Karşı ağırlık tam kapanmış tampon üzerinde otururken, aynı zamanda aşağıdaki dört şart yerine getirilmiş olmalıdır:

a) Kabin kılavuz rayı uzunluğu, yukarı yönde en az 0,1+0,035⋅v² metre daha hareket mesafesine izin vermelidir,

b) Boyutları Madde 8.13.2’de verilen değerlere uygun olan kabin üstünün, (Madde 5.7.1.1 c‘de belirtilen parçaların üstündeki alanlar hariç) üst seviyesiyle, kuyu tavanının en alt seviyesi (kabin izdüşümüne rastgelen tavan altındaki sarkan kiriş ve parçalar dâhil) arasındaki serbest düşey mesafe en az 1,0 +0,035 v² metre olmalıdır,

c) Kuyu tavanının en alt kısmından,

1) Aşağıdaki 2. madde kapsamına girenlerin dışındaki kabin üstündeki en yüksek teçhizat parçasına olan mesafe en az 0,3 + 0,035v² metre olmalıdır,

2) Patenler veya makaraları, halat bağlantıları, varsa kabin üstü siperi ve varsa düşey hareket eden sürmeli kapı başlık ve parçalarının en yüksek kısmına olan serbest mesafe en az 0,1 + 0,035 v² metre olmalıdır.

d) Kabin üzerinde, 0,5 m x 0,6 m x 0,8 m boyutlarından küçük olmayan, bir yüzeyi üzerinde duran dikdörtgen bloğu alabilecek yer bulunmalıdır. Bloğun işgal ettiği mekan içinde direkt askı sisteminde (1/1 askı) askı halatları ve bağlantıları yer alabilir; ancak hiçbir halatın merkezi, bloğun düşey yüzeylerinden 0,15 m’den fazla mesafede bulunmamalıdır.

Eğitimlerde de kullandığım resimleri kaynağıyla paylaşıyorum:

Resim kaynağı: http://ec.europa.eu/DocsRoom/documents/9914/attachments/1/translations/en/renditions/native

Kuyu alt boşluğu:

"5.7.3.3 Kabin tam kapanmış tampon üzerinde otururken, aynı zamanda aşağıdaki üç şart yerine getirilmiş olmalıdır:

a) Kuyu alt boşluğunda, bir yüzü üzerinde duran, boyutları en az 0,5 m x 0,6 m x 1,0 m olan bir dikdörtgen bloğu içine alabilecek bir mekan bulunmalıdır,

b) Kuyu tabanı ile kabinin en alt kısımları arasındaki serbest düşey mesafe en az 0,5 m olmalıdır. Bu mesafe:

1) Kabin eteği, düşey hareket eden sürmeli kapı parçalarının en alt kısımları ile bitişik duvarlar,

2) Kabinin en alt kısımları ile kılavuz raylar

arasında, 0,15 m yatay bir mesafede en fazla 0,1 m’ye düşürülebilir;

c) Kuyu dibine sabit olarak tespit edilmiş parçaların en yüksek olanları (mesela: en yüksek konumunda bulunan denge halatlarının gergi tertibatı) ile b) 1. ve b) 2. maddelerinde belirtilenler hariç, kabinin en alt kısımları arasında en az 0,3 m serbest düşey mesafe bulunmalıdır."

 

Resim kaynağı: http://ec.europa.eu/DocsRoom/documents/9914/attachments/1/translations/en/renditions/native

Kuyu alt boşluğu ve kuyu üst boşluğunda istenen dikdörtgen bloğu içine alabilecek mekan acil durumlarda saklanma, sığınma boşluğudur.

Günümüzde yeni yapılarda bile doğru; kuyu alt boşluğu, kuyu üst boşluğu ölçüleri verilmiyor. Oysa daha proje aşamasında yetkin asansörcülere danışılsa sorun tamamen ortadan kalkar.

Asansör tasarımı, ilgili uyumlaştırılmış standartlara tamamen uygun değilse ne yapılması gerektiği konusu Asansör Yönetmeliğinde açıklanmıştır.

http://mevzuat.basbakanlik.gov.tr/Metin.Aspx?MevzuatKod=7.5.11055&MevzuatIliski=0&sourceXmlSearch=Asans%C3%B6r%20Y%C3%B6netmeli%C4%9Fi

Ne tür modüllerde ne yapılması gerektiği Asansör Yönetmeliğinde açıklanmıştır. Öncelikle bir risk değerlendirmesi yapılmalı, Onaylanmış Kuruluşa başvurarak tasarım incelenmesi istenmelidir.

http://www.emo.org.tr/ekler/6901880e95bfaee_ek.pdf

Şunu önemle belirtmek istiyorum ki:

31/08/2017 tarihinde mecburi olarak yürürlülüğe girecek olan, TS EN 81-20'de sığınma alanı boyutları daha açık tarif edilerek, sığınma yerinin yüksekliği verilmektedir. Bu standarda uygun imal edilecek asansörlerin kuyu alt boşluğu ve kuyu üst boşluğu ölçüleri de bu standarda uygun verilmelidir.

Beyan hızı 0,15 m/s ve altındaki asansörler Asansör Yönetmeliği kapsamında değildir. Bu ürünler Makina Emniyeti Yönetmeliği'ne göre piyasaya arz edilirler.

Bu ürünlerin çok daha düşük kuyu alt boşluğu ve kuyu üst boşluğu bulunmaktadır.

Standartları ise; TS EN 81-41 Asansörler - Yapım ve montaj için güvenlik kuralları - İnsan ve yük taşıması için özel asansörler - Bölüm 41: Hareket engelli insanların kullanımı için düşey kaldırma platformları

TS ISO 9386-1 Hareket engelliler için güç tahrikli kaldırma platformları - Emniyet, boyutlar ve işlevsel çalışma ile ilgili kurallar - Bölüm 1: Düşey kaldırma platformları'dır.

http://www.mmo.org.tr/resimler/dosya_ekler/c05eb5837047b71_ek.pdf

24/04/2013 tarihli İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre;

EK-III Bakım, Onarım Ve Periyodik Kontroller İle İlgili Hususlar

1. Genel hususlar

1.1. İş ekipmanlarının bakım, onarım ve periyodik kontrolleri, ilgili ulusal ve uluslararası standartlarda belirlenen aralıklarda ve kriterlerde, imalatçı verileri ile fen ve tekniğin gereklilikleri dikkate alınarak yapılır.

1.2. İş ekipmanlarının bakımları (günlük, haftalık, aylık, üç aylık, altı aylık ve benzeri), ilgili standartlarda belirlenen veya imalatçının belirlediği şekilde, imalatçı tarafından yetkilendirilmiş servislerce veya işyeri tarafından görevlendirilmiş kişilerce yapılır.

1.4. Periyodik kontrol aralığı ve kriterleri standartlar ile belirlenmemiş iş ekipmanlarının periyodik kontrolleri, varsa imalatçının öngördüğü aralık ve kriterlerde yapılır. Bu hususlar, imalatçı tarafından belirlenmemiş ise iş ekipmanının periyodik kontrolü, bulunduğu işyeri ortam koşulları, kullanım sıklığı ile kullanım süresi gibi faktörler göz önünde bulundurularak, yapılacak risk değerlendirmesi sonuçlarına göre, belirlenecek aralıklarda yapılır. Belirlenen periyodik kontrol aralığının bu Yönetmelikte belirtilen istisnalar(*) dışında bir yılı aşmaması gerekir.

Asansörde Dikkat Edilecek Hususlar

Asansörde dikkat edilmesi gerekenler hususunda ipuçları:

• 15 Ağustos 2004 tarihinden sonra yapılmış asansörlerde, kabin içerisinde CE uygunluk işaretinin varlığı (CE uygunluk işaretinin altında CE uygunluk işaretini kullanmaya yetki veren Onaylanmış Kuruluşun dört rakamdan oluşan kimlik numarası bulunmalıdır.),
• Asansörün ilgili belediyeye tescil edildiğine dair belge istenmeli,
• Bir yıldan fazladır hizmette olan asansörler için, asansörün A Tipi Muayene Kuruluşu tarafından yıllık kontrollünün (periyodik kontrolünün) yapılıp yapılmadığı ve yeşil etiket alıp almadığı kontrol edilmelidir. Asansör asgari güvenlik kriterlerini taşıyor ise A Tipi Muayene Kuruluşu tarafından yeşil etiket alacaktır. Bu yeşil etiket, zemin katta veya kabin içerisinde görünür bir yere yapıştırılmış olmalıdır.
• Asansörün aylık bakım maliyeti konusunda bilgi sahibi olunmalı,
• Bir adet asansör varsa, asansörün yük ve tekerlekli sandalye taşımak için uygun olmalı (minimum 630 kg 8 kişi),
• Yüksek yapılarda kaç asansör bulunduğu (insan ve yük olarak en az iki adet asansör bulunmalı), çok yüksek katlı yapılarda trafik hesabına uygun olarak seçilmiş asansör sayısı olmalı,
• Kabin iç kapısı mutlaka bulunmalı ve çalışıyor olmalı,
• Kontrol butonları ve göstergeler düzgün çalışmalı,
• Seyir konforu sarsıntısız ve titreşimsiz olmalı,
• Asansörlerde acil kata getirme sistemi bulunmalı veya asansör jeneratöre bağlı olmalı,
• Arıza durumunda asansörde kalanların yardım isteyebilmeleri için; telefon, interkom vb. 24 saat iki yönlü haberleşme sistemi olmalı. (Asansör kabini faraday kafesi etkisi oluşturduğu için cep telefonu asansör kabini içinde çalışmaz.),
• Asansörle ilgili önemli hususları ve kabinde kalanların kurtarılmasını anlatan kullanım ve bakım kitapçığı incelenmeli,
• Asansör firmasının Kanun ve Yönetmelikler gereği bulunması gereken belgelere sahip olup olmadığı kontrol edilmeli.

Daha çok sayıda kriter ilave edilebilir, ancak yukarıdaki kriterler asansör hakkında bilgi sahibi olmayanlar için yeterli olacaktır.

Asansör Teknik Komitesinin Görevleri

05.11.2013 tarihli Asansör Teknik Komitesinin Oluşumu, Görevleri Ve Çalışma Usul Ve Esaslarına Dair Tebliğ (SGM: 2013/17)’e göre;

ASTEK: Asansör teknik komitesi

Asansör teknik komitesinin görevleri

MADDE 6 – (1) ASTEK’in görevleri aşağıda belirtilmiştir.

a) İlgili teknik mevzuat kapsamında yer alan asansör ve ekipmanlarını imal, ithal ve/veya ihraç eden sektörün, uyum süreci ile ilgili mevcut durumunu tespit etmek,

b) İlgili teknik mevzuat uyum sürecinde ve sonrasında ilgili yönetmelikler kapsamında yer alan sektörlerden bilgi akışını sağlamak,

c) Asansör sektörüne hizmet verecek, ülkemizde yerleşik uygunluk değerlendirme kuruluşu, onaylanmış kuruluş, muayene kuruluşu ve laboratuvar ihtiyacını tespit etmek,

ç) Asansör sektörüne hizmet veren, ülkemizde yerleşik uygunluk değerlendirme kuruluşlarının, onaylanmış kuruluşların, muayene kuruluşlarının ve laboratuvarların faaliyetlerini değerlendirmek, uygulamalara ilişkin olarak görüş ve önerilerde bulunmak,

d) Avrupa Komisyonu ve diğer ilgili uluslararası kuruluşlar tarafından düzenlenecek toplantılara katılım sağlamak için ilgili kurum ve kuruluşlardan temsilci belirlemek,

e) Gelişmelere bağlı olarak ilgili Avrupa Birliği mevzuatında oluşacak değişiklikleri takip ederek, yapılacak uyum çalışmalarında taslak yönetmelikler hakkında görüş ve önerilerde bulunmak,

f) Gerekli hallerde, teknik düzeydeki çalışmaları gerçekleştirmek üzere çalışma gruplarının kurulmasına karar vermek ve çalışma gruplarının çalışma usul ve esaslarını belirlemek,

g) Asansör ile ilgili her türlü konuyu incelemek ve karşılaşılan sorunları tespit etmek, çözüm konusunda önerilerde bulunmak,

ğ) Asansör sektörünün geleceğine dair stratejilerin belirlenmesine ilişkin olarak görüş ve önerilerde bulunmak,

h) Piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetlerine ilişkin çalışmaları değerlendirmek, etkin piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetleri için görüş ve öneriler sunmak.

Linki: http://mevzuat.basbakanlik.gov.tr/Metin.Aspx?MevzuatKod=9.5.18995&sourceXmlSearch=ASANS%C3%96R%20TEKN%C4%B0K%20KOM%C4%B0TES%C4%B0N%C4%B0N%20OLU%C5%9EUMU,%20G%C3%96REVLER%C4%B0%20VE%20%C3%87ALI%C5%9EMA%20USUL%20VE%20ESASLARINA%20DA%C4%B0R%20TEBL%C4%B0%C4%9E&MevzuatIliski=0

Asansör Bakımlarınızı TSE Hizmet Yeterlilik Belgeli Firmalara Yaptırmalısınız

24 Haziran 2015 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliği’nin kapsamı:
Madde 2.1. “Bu Yönetmelik; Asansör Yönetmeliği (95/16/AT) kapsamında piyasaya arz edilen asansörleri ve Asansör Yönetmeliği (95/16/AT)’nin yürürlüğe girmesinden önce monte edilmiş olan ve halen faal durumda bulunan asansörleri kapsar."
 

Yani yayınlanan Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliği tüm faal asansörleri kapsamaktadır.
Madde 9.1. “Bu Yönetmelik kapsamında yer alan asansörün bakımı, bina sorumlusu ile bakım sözleşmesi imzalayan asansör monte eden veya onun yetkili servisi tarafından yapılır.”
Madde 14.1. “Asansör monte edenin bünyesinde kurduğu ve/veya sözleşme imzaladığı her yetkili servisin, TSE Hizmet Yeterlilik Belgesine sahip olması zorunludur.”

Linki: http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/06/20150624-1.htm

 

Kapınıza gelen merdiven altı firmalara inanmayın. Üç kuruş bakımdan kar edeceğim derken, asansörünüzü ve canınızı riske atmayın. Posta kutularınıza atılan broşürlere inanmayın. Yeterliliği olmayan firmalara bakım yaptırmayın.  

Bina sorumlusu olarak yasal göreviniz; asansör bakımlarınızı TSE Hizmet Yeterlilik Belgeli Firmalara yaptırmaktır.
Soruyor musunuz?
- Kaç tane teknik personeli var, yetkin mi?
- Gerekli el aletleri, takım, el ayar cihazları vb. var mı?
- Değişik asansör sistemlerinin bakımlarını sorunsuz yürütebiliyor mu?
 

Türk Standartları Enstitüsü’nün internet sitesinden TSE Hizmet Yeterlilik Belgeli firmalara ulaşabilirsiniz.
Linki: https://belge.tse.org.tr/Genel/FirmaArama.aspx
Belge Tipi HYB seçilecek.
TS No 12255 yazılacak.
Arama yapacağınız İl seçilecek.
Doğrulama Kodunu Giriniz. 
Ara tuşuna basınız.

Asansör Yönetmeliği (2014/33/AB) - 29/06/2016

Asansör Yönetmeliği (2014/33/AB) 29 Haziran 2016 tarihli Resmi Gazete’de yayınlandı.

15/2/2003 tarihli ve 25021 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Asansör Yönetmeliği (95/16/AT) ve 31/1/2007 tarihli ve 26420 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Asansör Yönetmeliği (95/16/AT) yürürlükten kaldırılmıştır.

Yeni Asansör Yönetmeliğine özetle bakarsak;

İktisadi İşletmesi olarak tanımlanan; Asansör monte eden, imalatçı, yetkili temsilci, ithalatçı ve dağıtıcı yükümlülükleri ayrı ayrı ifade edilmiş.

Uygunluk değerlendirme işlemlerinde (modüllerde) değişiklikler yapılmış.

Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Yetkili Kuruluş olarak tanımlanmış ve sorumlulukları detaylı olarak ifade edilmiş.

Onaylanmış kuruluş işlemlerine yönelik daha fazla detay ilave edilmiş.

Risk taşıyan asansörler veya asansör güvenlik aksamlarına yönelik öncelikli düzeltici önlemlerin alınması, yapılmaması durumunda;

- Asansörün piyasaya arzını kısıtlama veya yasaklama ya da kullanımını engelleme veya geri çağırma olmak üzere tüm tedbirler

- Asansör güvenlik aksamının piyasada bulunmasını kısıtlama veya yasaklama ya da piyasadan çekme veya geri çağırma olmak üzere tüm tedbirler

olarak ifade edilmiştir.

Linki: http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2016/06/20160629-21.htm

Asansör Mevzuatımız

14/08/2009 tarihli değişiklikleri işlenmiş 31/01/2007 tarihli Asansör Yönetmeliği (95/16/AT) linki:

http://mevzuat.basbakanlik.gov.tr/Metin.Aspx?MevzuatKod=7.5.11055&MevzuatIliski=0&sourceXmlSearch=Asans%C3%B6r%20Y%C3%B6netmeli%C4%9Fi

24/06/2015 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan son Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliği linki:

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/06/20150624-1.htm

15/07/2015 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan Asansör Periyodik Kontrolleri İçin Yetkilendirilecek A Tipi Muayene Kuruluşlarına Dair Tebliğ (Sgm: 2015/24) linki:

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3.htm

Asansör Periyodik Kontrolleri İçin Yetkilendirilecek A Tipi Muayene Kuruluşlarına Dair Tebliğ ekleri:

EK-1 : ELEKTRİK TAHRİKLİ ASANSÖRLER İÇİN PERİYODİK KONTROL LİSTESİ

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3-1.xlsx

EK-2 : HİDROLİK TAHRİKLİ ASANSÖRLER İÇİN PERİYODİK KONTROL LİSTESİ

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3-2.xlsx

EK-3: ASANSÖR PERİYODİK KONTROL RAPORU

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3-3.xlsx

EK-4 : BİLGİ ETİKETİ

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3-4.xlsx

EK-5 : ASANSÖR PERİYODİK KONTROL SONUÇLARI

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3-5.xlsx

EK-6 : ASANSÖR SAYISINA GÖRE A TİPİ MUAYENE KURULUŞU PERSONEL DURUMU

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3-6.xlsx

EK-7 : PERİYODİK KONTROL TABAN VE TAVAN ÜCRETLERİ

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3-7.xlsx

Asansör İle İlgili Güncel Mevzuatlar

14/08/2009 tarihli değişiklikleri işlenmiş 31/01/2007 tarihli Asansör Yönetmeliği (95/16/AT) linki:

http://mevzuat.basbakanlik.gov.tr/Metin.Aspx?MevzuatKod=7.5.11055&MevzuatIliski=0&sourceXmlSearch=Asans%C3%B6r%20Y%C3%B6netmeli%C4%9Fi

24/06/2015 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan son Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliği linki:

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/06/20150624-1.htm

15/07/2015 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan Asansör Periyodik Kontrolleri İçin Yetkilendirilecek A Tipi Muayene Kuruluşlarına Dair Tebliğ (Sgm: 2015/24) linki:

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3.htm

Asansör Periyodik Kontrolleri İçin Yetkilendirilecek A Tipi Muayene Kuruluşlarına Dair Tebliğ ekleri:

EK-1 : ELEKTRİK TAHRİKLİ ASANSÖRLER İÇİN PERİYODİK KONTROL LİSTESİ

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3-1.xlsx

EK-2 : HİDROLİK TAHRİKLİ ASANSÖRLER İÇİN PERİYODİK KONTROL LİSTESİ

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3-2.xlsx

EK-3: ASANSÖR PERİYODİK KONTROL RAPORU

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3-3.xlsx

EK-4 : BİLGİ ETİKETİ

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3-4.xlsx

EK-5 : ASANSÖR PERİYODİK KONTROL SONUÇLARI

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3-5.xlsx

EK-6 : ASANSÖR SAYISINA GÖRE A TİPİ MUAYENE KURULUŞU PERSONEL DURUMU

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3-6.xlsx

EK-7 : PERİYODİK KONTROL TABAN VE TAVAN ÜCRETLERİ

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3-7.xlsx

Mesleki Yeterlilikte Asansör ile İlgili Ulusal Yeterlilikler

Mesleki Yeterlilik Kurumu tarafından kabul edilen Ulusal Yeterliliklere http://www.myk.gov.tr/index.php/tr/component/yeterlilik_sor/tr/ulusal-yeterlilikler linkinden ulaşabilirsiniz.

Asansörler ile ilgili kabul edilen Ulusal Yeterlilikler şu şekildedir:

Yeterlilik Kodu	Yeterlilik Adı	Seviye	Linki
12UY0092-3	Asansör Bakım ve Onarımcısı	Seviye 3	Linki
12UY0092-4	Asansör Bakım ve Onarımcısı	Seviye 4	Linki
12UY0091-3	Asansör Montajcısı	Seviye 3	Linki
12UY0091-4	Asansör Montajcısı	Seviye 4	Linki

ASO 2. ve 3. OSB METES Asansör Bakım ve Onarımcısı (Seviye 3 ve 4) ile Asansör Montajcısı (Seviye 3 ve 4) Ulusal Yeterliliklerinde de test ve belgelendirme yapmak üzere TÜRKAK'dan akredite olmuştur.

Kaynak: http://www.metes.org.tr/TR/belge/1-506/asansor-mesleki-yeterlilikleri-test-unitesi.html