İşe özgü İSG eğitim konuları hazır bir listeden rastgele seçilmez. Çalışanın görevi, iş ekipmanı, çalışma alanı, risk değerlendirmesi, acil durum planı ve varsa patlamadan korunma dokümanı birlikte incelenerek belirlenir. Aynı işyerinde çalışan elektrikçi, depo görevlisi ve ofis çalışanının ihtiyaç duyduğu eğitim içeriği aynı değildir.
2026 yönetmeliğinin önemli ayrımı: Ek-1'in dördüncü başlığındaki işe ve işyerine özgü konular, temel eğitimin zorunlu parçasıdır. Bunların ötesinde programa yeni konular eklenirse, temel eğitimin asgari süresi de eklenen konuların kapsamına göre makul ölçüde artırılmalıdır.
İşe Özgü Konu ile İlave Konu Aynı Şey midir?
| Kavram | Anlamı | Eğitim süresine etkisi |
|---|---|---|
| Ek-1 dördüncü başlık | Risk değerlendirmesine ve işyeri dokümanlarına dayalı işe/işyerine özgü risklerdir. Temel eğitimin zorunlu bölümüdür. | İlk temel eğitim içinde az tehlikelide en az 2, tehlikelide en az 3, çok tehlikelide en az 4 ders saati ayrılır. |
| İlave temel eğitim konusu | Ek-1'deki asgari içerik dışında, ihtiyaç analizi sonucunda temel eğitim programına eklenen konudur. | Asgari temel eğitim süresi, konunun kapsam ve niteliğine göre makul ölçüde artırılır. |
| Ayrı mevzuata dayalı özel eğitim | Belirli iş, ekipman veya göreve ilişkin başka mevzuatın aradığı eğitim ya da yeterliliktir. | Temel eğitimde konudan söz edilmesi, özel eğitim veya belge yükümlülüğünü kendiliğinden karşılamaz. |
Ek-1'in bütün asgari başlıklarını görmek için Çalışanlara Verilecek İSG Eğitim Konuları yazısını inceleyebilirsiniz.
İlave İSG Eğitim Konuları Nasıl Belirlenir?
- Görevi tanımlayın: Çalışanın unvanından çok, fiilen yaptığı işi ve kullandığı ekipmanı esas alın.
- Risk kaynaklarını çıkarın: Risk değerlendirmesi, saha gözlemleri, ramak kala kayıtları, kazalar, meslek hastalığı şüpheleri ve acil durum senaryolarını inceleyin.
- Çalışan grubunu belirleyin: Konuyu tüm çalışanlara değil, maruz kalan veya görevi bulunan gruba verin.
- Hedefi yazın: Eğitim sonunda çalışanın hangi tehlikeyi tanıyacağı ve hangi güvenli davranışı uygulayacağı ölçülebilir biçimde tanımlansın.
- Yöntem ve eğiticiyi seçin: Uygulama gerektiren konuları sahada gösterin; eğiticinin uzmanlık alanının konuya uygun olmasını sağlayın.
- Süreyi ve kaydı güncelleyin: Yıllık eğitim programına konu, hedef grup, süre, yöntem ve eğiticiyi ekleyin; katılım ve değerlendirme kayıtlarını saklayın.
İşe Özgü ve İlave İSG Eğitim Konusu Örnekleri
Aşağıdaki başlıklar örnektir. Bir konu yalnızca işyerinde ilgili risk ve çalışan grubu varsa programa alınmalıdır.
1. Enerji kontrolü ve elektrik güvenliği
- EKED/LOTO/LOTOTO: enerjiyi kesme, kilitleme, etiketleme ve enerjisizliği doğrulama,
- Elektrik, hidrolik, pnömatik, mekanik ve termal artık enerjilerin güvenli boşaltılması,
- Yetkisiz müdahalenin önlenmesi ve bakım öncesi güvenli izolasyon,
- Topraklama, kaçak akım koruması ve TN/TT/IT sistemleri yalnızca ilgili teknik personel için,
- Akü, batarya enerji depolama sistemleri ve şarj alanlarında güvenli çalışma.
2. İş izin sistemi ve yüksek riskli çalışmalar
- Sıcak çalışma izni,
- Yüksekte çalışma ve düşmeye karşı koruma planı,
- Kapalı alana giriş ve kurtarma düzeni,
- Kazı, kaldırma operasyonu ve elektrik çalışma izinleri,
- Eş zamanlı çalışmaların ve alt işveren faaliyetlerinin koordinasyonu,
- İşi durdurma yetkisi ve güvenli yeniden başlatma.
3. Makine, ekipman ve saha trafiği
- Makine koruyucuları, emniyet tertibatları ve beklenmeyen çalışmanın önlenmesi,
- Forklift, mobil iş ekipmanı ve yaya yollarının ayrılması,
- Vinç ve kaldırma operasyonlarında sapancı, işaretçi ve operatör iletişimi,
- İskele, merdiven, yükseltilebilir iş platformu ve düşmeye karşı koruyucu ekipman seçimi,
- İş ekipmanlarının bakım ve periyodik kontrol kavramları, kontrol etiketi ve uygunsuzluk bildirimi,
- Robotlu veya otomasyonlu alanlara güvenli giriş.
4. Kimyasal maddeler ve patlayıcı ortamlar
- Güvenlik bilgi formu, kimyasal etiketler ve uyumsuz kimyasalların ayrılması,
- Dökülme-sızıntı müdahalesi ve acil duş/göz duşu kullanımı,
- ATEX, patlayıcı ortam bölgeleri ve ex-proof ekipman farkındalığı,
- Gaz ölçümü, ortam izleme ve alarm seviyeleri,
- Kanserojen, mutajen veya üreme için toksik maddelerle güvenli çalışma,
- Tehlikeli madde taşımacılığı kuralları (ADR, RID, ADN, IMDG veya IATA) yalnızca ilgili görev ve taşıma türü için.
5. Acil durumlar ve çevresel tehlikeler
- İşyerine özgü alarm, tahliye, toplanma ve yoklama düzeni,
- Yangın türleri, ilk müdahalenin sınırları ve güvenli kaçış,
- Deprem, sel, aşırı hava olayları ve enerji kesintileri,
- Kimyasal sızıntı, gaz kaçağı veya ilgili işyerlerinde KBRN senaryoları,
- Engelli veya tahliyede desteğe ihtiyaç duyan çalışanların tahliyesi,
- Acil durum ekiplerinin görev sınırları ve dış yardım birimleriyle iletişim.
6. Organizasyon ve güvenlik kültürü
- Ramak kala, tehlikeli durum ve uygunsuzluk bildirimi,
- Değişiklik yönetimi: yeni ekipman, proses veya kimyasal devreye alma,
- Vardiya teslimi ve kritik işlerde etkili iletişim,
- Yorgunluk, dikkat dağınıklığı ve cep telefonu kullanımının riskleri,
- Psikososyal riskler, işyeri şiddeti ve acil iletişim yolları,
- Ziyaretçi, taşeron ve tedarikçi saha kuralları.
Kısa Bir Örnek Eğitim Planı
| Çalışan grubu | Belirlenen risk | Uygun eğitim başlığı | Önerilen yöntem |
|---|---|---|---|
| Bakım ekibi | Beklenmeyen enerji verilmesi | LOTO ve artık enerji kontrolü | Yüz yüze anlatım + sahada uygulama |
| Depo çalışanı | Forklift-yaya çarpışması | Saha trafik planı ve kör noktalar | Alan turu + senaryo çalışması |
| Kaynakçı | Yangın ve patlama | Sıcak çalışma izni ve yangın gözcüsü | Yüz yüze + iş izin formu uygulaması |
| Laboratuvar çalışanı | Kimyasal sıçrama | SDS, dökülme müdahalesi ve göz duşu | Gösterim + uygulama |
| Ofis çalışanı | Kas-iskelet yükü ve yangın | Ekranlı çalışma, ergonomi ve tahliye | Uzaktan veya yüz yüze |
Sık Yapılan Hatalar
- Her çalışana aynı listeyi vermek: Eğitim, göreve ve maruziyete göre hedeflenmelidir.
- Çok teknik ayrıntıyı ilgisiz gruba anlatmak: TN/TT/IT gibi konular genel çalışan kitlesi yerine ilgili teknik personele yöneltilmelidir.
- Sunumda başlığın geçmesini yeterli saymak: Uygulamalı işlerde güvenli davranış sahada gösterilmeli ve ölçülmelidir.
- Ek konuları mevcut süreye sıkıştırmak: Ek-1 dışındaki konular eklendiğinde eğitim süresi makul ölçüde artırılmalıdır.
- Özel yeterlilikleri temel eğitimle karıştırmak: Operatörlük, mesleki eğitim veya MYK belgesi gereken bir işi yalnızca temel İSG eğitimiyle yaptırmak yeterli değildir.
Pratik sonuç: İyi bir eğitim programı “hangi konuları anlatalım?” sorusundan önce “hangi çalışan, hangi işi yaparken, hangi riske maruz kalıyor ve eğitim sonunda neyi farklı yapmalı?” sorusunu cevaplar.
Resmî Kaynaklar
- 2 Nisan 2026 tarihli Çalışanların İSG Eğitimleri Yönetmeliği
- Yönetmelik Ek-1 Eğitim Konuları Tablosu
- ÇSGB – Çalışanların İSG Eğitimleri Uygulama Rehberi
Bu liste örnek ve bilgilendirme amaçlıdır. Eğitim programı, işyerinin güncel risk değerlendirmesi ve çalışanların fiilen yaptığı işler esas alınarak hazırlanmalıdır.
