Taşınabilir Yangın Söndürme Cihazları: Seçim, Yerleşim ve Periyodik Kontrol

Taşınabilir yangın söndürme cihazlarının doğru tipte seçilmesi, yeterli sayıda bulundurulması ve kolay ulaşılabilir yerlere yerleştirilmesi, yangına ilk müdahalenin etkili olabilmesi için büyük önem taşır. Günlük kullanımda “yangın tüpü” olarak adlandırılan bu ekipmanlar, mevzuatta taşınabilir veya portatif yangın söndürme cihazı olarak ifade edilir.

Bu yayında; yangın söndürme cihazlarının yangın sınıfına göre seçimi, işyerinde kaç adet bulundurulması gerektiği, yerleşim kuralları, aylık gözle muayene, yıllık genel kontrol, periyodik kontrol raporu ve dört yıllık bakım uygulaması birlikte açıklanmıştır.

Kısa cevap: Söndürme cihazları yaklaşık 30 günlük aralıklarla gözle kontrol edilmeli, yılda bir kez yerinde genel kontrolden geçirilmeli ve işyerlerinde ilgili mevzuata uygun periyodik kontrol raporu düzenlenmelidir. Dördüncü yılın sonunda ise söndürme maddesi yenilenerek hidrostatik test yapılmalıdır.

Yangın Türüne Göre Söndürme Cihazı Seçimi

Taşınabilir söndürme cihazlarının tipi ve sayısı, mekândaki yangın tehlikeleri ve risk değerlendirmesi dikkate alınarak belirlenir. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliği’nin 99’uncu maddesine göre öncelikle tercih edilecek cihazlar şöyledir:

Yangın sınıfı	Yanıcı madde	Öncelikle tercih edilecek söndürücü
A sınıfı	Katı maddeler	Çok maksatlı kuru kimyevi tozlu veya sulu
B sınıfı	Yanıcı sıvılar	Kuru kimyevi tozlu, karbondioksitli veya köpüklü
C sınıfı	Yanıcı gazlar	Kuru kimyevi tozlu veya karbondioksitli
D sınıfı	Yanıcı metaller	Kuru metal tozlu

Hastane, huzurevi, anaokulu ve benzeri yerlerde sulu veya temiz gazlı söndürme cihazlarının tercih edilmesi gerekir. Elektrik kaynaklı risklerde ise elektrik ayrı bir yangın sınıfı olarak değerlendirilmemeli; enerjinin kesilmesi, ortamın özelliği, cihaz üreticisinin talimatları ve risk değerlendirmesi dikkate alınarak uygun söndürücü seçilmelidir.

Kaç Adet Yangın Söndürme Cihazı Bulundurulmalıdır?

Tehlike sınıfı / alan	Asgari cihaz sayısı
Düşük tehlike sınıfı	Her 500 m² yapı inşaat alanı için 1 adet uygun tipte 6 kg’lık cihaz
Orta ve yüksek tehlike sınıfı	Her 250 m² yapı inşaat alanı için 1 adet uygun tipte 6 kg’lık cihaz
Otopark, depo, tesisat dairesi ve benzeri yerler	Yukarıdaki cihazlara ek olarak tekerlekli tip söndürme cihazı

Bu sayılar asgari miktarı gösterir. Cihazların mekâna dengeli dağıtılması ve herhangi bir noktadan söndürme cihazına ulaşma mesafesinin en fazla 25 metre olması gerektiğinden, yapının planına göre daha fazla cihaz bulundurulması gerekebilir.

Yangın Söndürme Cihazları Nasıl Yerleştirilmelidir?

• Çıkışlara ve geçiş boşluklarına yakın, kolay ulaşılabilir noktalara yerleştirilmelidir.
• Mekâna dengeli şekilde dağıtılmalı ve görünür biçimde işaretlenmelidir.
• Söndürme cihazına ulaşma mesafesi en fazla 25 metre olmalıdır.
• Kapı arkasına, yangın dolapları hariç kapalı dolaplara veya derin duvar girintilerine konulmamalıdır.
• Isıtma cihazlarının üstüne ya da yakınına yerleştirilmemelidir.
• Doğrudan görülmeyen cihazların yeri uygun fosforlu işaretlerle gösterilmelidir.
• 4 kg’dan ağır ve 12 kg’dan hafif cihazların duvar bağlantısı, cihaz kolayca alınabilecek ve yerden yüksekliği yaklaşık 90 cm’yi aşmayacak şekilde yapılmalıdır.

Arabalı yangın söndürme cihazlarının TS EN 1866, diğer taşınabilir yangın söndürme cihazlarının ise yönetmelikte belirtilen TS 862-EN 3 kalite şartlarını sağlaması gerekir.

Muayene, Bakım ve Periyodik Kontrol Aynı İşlem midir?

Hayır. Uygulamada “kontrol” kelimesi bütün işlemler için kullanıldığı için karışıklık yaşanabilmektedir. Oysa gözle muayene, teknik bakım ve mevzuata göre düzenlenen periyodik kontrol raporu birbirinden farklı işlemlerdir.

Önemli güncelleme: Altı ayda bir kontrol yapılması gerektiği yönündeki eski yönetmelik ifadesi, güncel Madde 99/7’de yer almamaktadır. Güncel hüküm yılda bir kez yerinde genel kontrol ile dördüncü yıl sonunda söndürme maddesinin yenilenmesini ve hidrostatik test yapılmasını öngörür. Riskler, ortam koşulları, kullanım durumu, üretici talimatı veya ilgili standart daha sık kontrol ve bakım gerektirebilir.

İşlem	Süre	Kapsam
Gözle muayene	İlk hizmete alındığında ve yaklaşık 30 günlük aralıklarla	Cihazın yerinde ve erişilebilir olması, işaretleme, mühür, manometre, doluluk, korozyon, sızıntı, hortum/nozul ve fiziksel hasar kontrol edilir.
Yerinde genel kontrol ve bakım	Yılda bir kez; gerekli hâllerde daha sık	TS ISO 11602-2, üretici talimatları ve cihazın durumuna göre teknik kontrol ve gerekli bakım işlemleri yapılır.
İşyeri periyodik kontrolü	Standartlarda farklı süre belirtilmemişse en geç yılda bir	İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında yetkili kişi tarafından uygunluk değerlendirilir ve periyodik kontrol raporu düzenlenir.
Söndürme maddesinin yenilenmesi ve hidrostatik test	Dördüncü yılın sonunda	Cihazın içindeki söndürme maddesi yenilenir ve hidrostatik testi yapılır.

Periyodik Kontrolü Kimler Yapabilir?

İşyerlerinde portatif yangın söndürücülerin mevzuat kapsamındaki periyodik kontrolleri; yetkili makine, metalürji ve malzeme, mekatronik veya imalat mühendisleri; makine veya metal eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler; makine teknikerleri veya yüksek teknikerleri tarafından yapılabilir.

Periyodik kontrol yapacak kişinin ilgili kayıt ve yetki şartlarını taşıması gerekir. İşveren ile periyodik kontrol yapmaya yetkili kişi arasında, hizmet gerçekleştirilmeden en geç bir gün önce İSG-KATİP üzerinden sözleşme düzenlenip karşılıklı onaylanmalıdır.

Cihazların bakım, dolum ve servis işlemlerini yapan üretici veya servis firmasının ise gerekli dolum ve servis yeterlilik belgesine sahip olması gerekir. Servis firması istenildiğinde bu belgeyi müşterisine göstermek zorundadır.

Bakım ile periyodik kontrolü ayırın: Servis işlemi cihazın çalışır durumda tutulmasına, periyodik kontrol ise ekipmanın mevzuata ve teknik kriterlere uygunluğunun yetkili kişi tarafından değerlendirilip raporlanmasına yöneliktir. Aynı dönemde yapılmaları bu işlemlerin birbirinin yerine geçtiği anlamına gelmez.

Yangın Söndürme Cihazlarının Aylık Kontrolünde Nelere Bakılır?

• Cihaz belirlenen yerinde mi ve kolayca ulaşılabiliyor mu?
• Yangın söndürme cihazı işareti görünür mü?
• Kullanma talimatı okunaklı ve dışarıdan görülebilir durumda mı?
• Emniyet pimi ve mühür sağlam mı?
• Basınç göstergesi uygun aralıkta mı?
• Cihazda darbe, ezilme, paslanma, sızıntı veya başka bir hasar var mı?
• Hortum ve püskürtme ağzı sağlam ve tıkanmamış mı?
• Bakım ve kontrol etiketi güncel mi?

Kontrollerin bir form veya takip çizelgesiyle kayıt altına alınması, eksikliklerin zamanında fark edilmesini ve bakım sürecinin izlenmesini kolaylaştırır.

Sık Sorulan Sorular

Yangın söndürme cihazları her yıl doldurulmalı mı?

Hayır. Yıllık genel kontrol, cihazın her yıl otomatik olarak boşaltılıp yeniden doldurulması anlamına gelmez. Yönetmeliğe göre söndürme maddesi dördüncü yılın sonunda yenilenir ve hidrostatik test yapılır. Cihaz kullanılmışsa, basınç kaybı veya hasar varsa bu süre beklenmeden gerekli işlem yapılır.

Yangın söndürme cihazlarının kontrol süresi altı ay mı, bir yıl mı?

Güncel Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, yılda bir kez yerinde genel kontrol öngörür. İşyerlerindeki mevzuata dayalı periyodik kontrol dönemi de standartlarda farklı bir süre belirtilmemişse bir yıldır. Yaklaşık 30 günlük gözle muayeneler ayrıca sürdürülmelidir. Risk veya cihazın durumu daha sık kontrol gerektirebilir.

Bakım için götürülen cihazın yeri boş kalabilir mi?

Hayır. Cihazlar dolum veya bakım için alındığında servis firması, aynı özellikte ve aynı sayıda kullanıma hazır söndürme cihazını geçici olarak bırakmalıdır.

Yangın söndürme cihazından kim sorumludur?

Yangın söndürme sistemlerinin periyodik kontrol, test ve bakımlarının yaptırılmasından bina sahibi, yönetici veya sorumluluğun yazılı olarak devredildiği bina yetkilisi sorumludur. İşyerlerinde işverenin iş sağlığı ve güvenliği mevzuatından doğan yükümlülükleri de devam eder.

Sonuç

Taşınabilir yangın söndürme cihazlarının yalnızca satın alınması yeterli değildir. Cihazlar riske uygun seçilmeli, yeterli sayıda ve doğru noktalarda bulundurulmalı, yaklaşık aylık aralıklarla gözle kontrol edilmeli, yıllık genel kontrol ve işyeri periyodik kontrolleri yaptırılmalı, dördüncü yıl sonunda söndürme maddesi yenilenerek hidrostatik test uygulanmalıdır.

Acil durum hazırlıklarının yalnızca söndürme cihazlarından ibaret olmadığı unutulmamalıdır. Kaçış yolları, acil durum ekipleri ve acil durum tahliye krokisi de işyerinin bütüncül yangın güvenliği çalışmaları içinde ele alınmalıdır.

Kaynaklar

• Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği – 23 Aralık 2025 değişiklikleri
• Periyodik Kontrol Yapmaya Yetkili Kişiler

İş Ekipmanlarında Periyodik Kontrolleri Yapmaya Yetkili Kişilerin Bildiriminin Ertelenmesi

Bilindiği üzere 25.04.2013 tarih ve 28628 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’ne göre;

"Periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişilerin bildirimi

MADDE 13 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişiler, bilgilerini Bakanlığa elektronik ortamda kayıt yaptırır.

a) Bakanlığa elektronik ortamda yapılacak kayıt, asgari aşağıdaki bilgileri içerir.

1) Adı ve soyadı.

2) T.C. kimlik numarası.

3) Mezun olduğu okul, bölüm, tarihi ve diploma numarası.

4) Hizmet zorunluluğu bulunması halinde çalıştığı kurum veya işletmenin sigorta sicil numarası.

5) Periyodik kontrol yapacağı iş ekipmanı.

(2) Bildirimde beyan esastır. Bu kişilere Bakanlıkça kayıt numarası verilir.

(3) Bakanlıkça yapılan araştırma sonucu beyan edilen bilgilerin doğru olmadığı tespit edilenlerin kaydı silinir. Kaydı silinenler Bakanlığın internet sitesinde ilân edilir. Bu kişiler hakkında ilgili mevzuat çerçevesinde işlem yapılır.

(4) Kaydı silinenlerin silinme tarihinden itibaren üç yıl içerisinde yaptığı başvurular, üç yılın tamamlanmasına kadar askıya alınır.

(5) Periyodik kontrol raporlarında kayıt numaralarının bulunması gerekir.

(6) Beyan edilen bilgilerin doğru olmadığı tespit edilenler ile kayıt numarası almayanlar tarafından düzenlenen periyodik kontrol raporları geçersiz sayılır.

Yürürlük

MADDE 16 – (1) Bu Yönetmeliğin;

a) 13 üncü maddesi yayımı tarihinden itibaren bir yıl sonra,

b) Diğer hükümleri yayımı tarihinde,

yürürlüğe girer."

maddeleri ile ilgili,

16 ıncı maddesi gereği 25.04.2014 tarihinde yürürlüğe girecek olan “Periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişilerin bildirimi” başlıklı 13 üncü maddesi bağlamında hazırlanmaya başlanan kayıt sistemi, yargı süreci sebebiyle tamamlanamamış olup, ilgili maddenin yürürlüğe giriş süresinin ertelenmesi için Yönetmelik değişikliği çalışması yapılmaktadır. Bugüne kadar olduğu gibi periyodik iş ekipmanlarında periyodik kontrol yapacaklarda kayıt zorunluluğu aranmayacak olup, erteleme süresince periyodik kontrol raporlarında da kayıt numarasına yer verilmesine gerek yoktur.

Kaynak: http://www.csgb.gov.tr/csgbPortal/isggm.portal?page=duyuru&id=is_ekipmanlarinda_periyodik_kontrol

Yönetmelik değişikliği ile “Periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişilerin bildirimi” 25.04.2016'da yürürlülüğe girecektir.

Daha önce düzenlenmiş olan periyodik kontrol raporları
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce düzenlenmiş olan periyodik kontrol raporları süresince geçerlidir.
(2) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren (Değişik ibare:RG-2/5/2014-28988)⁽¹⁾ üç yıl boyunca periyodik kontrol raporunda kayıt numarası aranmaz.
Yürürlük
MADDE 16 – (1) Bu Yönetmeliğin;
a) 13 üncü maddesi yayımı tarihinden itibaren (Değişik ibare:RG-2/5/2014-28988)⁽¹⁾ üç yıl sonra,...
Kaynak: http://www.mevzuat.gov.tr/Metin.Aspx?MevzuatKod=7.5.18318&MevzuatIliski=0&sourceXmlSearch=

Asansörün Periyodik Kontrolü (Eski Adıyla Yıllık Kontrolü)

15/07/2015 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan Asansör Periyodik Kontrolleri İçin Yetkilendirilecek A Tipi Muayene Kuruluşlarına Dair Tebliğ (Sgm: 2015/24)’e göre;
Periyodik kontrol uygulama esasları

MADDE 10-

(1) Binada/yapıda sürekli olarak kullanılan asansörün periyodik kontrolü, yılda bir defa yapılır.

(2) Yönetmelik kapsamında piyasaya arz edilen yeni asansörün ilk periyodik kontrolü tescil aşamasından önce ilgili idare ile protokol imzalayan A tipi muayene kuruluşu tarafından yapılır.

(3) Asansörlerin periyodik kontrolü, ek-1 veya ek-2’de yer alan kontrol listeleri esas alınarak yapılır.

(4) Periyodik kontrol neticesinde ek-4’de yer alan formata uygun bilgi etiketi asansöre iliştirilir.

(5) Periyodik kontrol neticesinde ek-3’te yer alan formata uygun rapor düzenlenir.

(6) Periyodik kontrol, bina sorumlusunun talebi üzerine veya resen yapılır.

(7) Yönetmelik kapsamında onaylanmış kuruluş yetkisi de bulunan A tipi muayene kuruluşu, asansörün uygunluk değerlendirmesinde görevlendirmiş olduğu personeli, söz konusu asansörün periyodik kontrolünde muayene elemanı olarak görevlendiremez.

Asansör Periyodik Kontrolleri İçin Yetkilendirilecek A Tipi Muayene Kuruluşlarına Dair Tebliğ ekleri:

EK-1 : ELEKTRİK TAHRİKLİ ASANSÖRLER İÇİN PERİYODİK KONTROL LİSTESİ

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3-1.xlsx

EK-2 : HİDROLİK TAHRİKLİ ASANSÖRLER İÇİN PERİYODİK KONTROL LİSTESİ

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3-2.xlsx

EK-3: ASANSÖR PERİYODİK KONTROL RAPORU

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3-3.xlsx

EK-4 : BİLGİ ETİKETİ

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3-4.xlsx

Bina Sorumlusunun Asansör İle İlgili Görevi Nedir?

24 Haziran 2015 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan yeni Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliği’ne göre;

Bina Sorumlusu Kimdir?

Bina sorumlusu: Asansörün güvenli bir şekilde çalışmasını sağlamak amacıyla düzenli olarak bakımını, periyodik kontrolünü ve onarımını yaptırmaktan sorumlu olan, binada/yapıda kat maliklerinin kendi aralarında seçeceği veya dışarıdan yetki vereceği kişiyi veya kat malikini veya maliklerini veya kamu binalarında/yapılarında sorumlu yetkiliyi ifade eder.

24 Haziran 2015 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan yeni Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliği’nde Bina Sorumlusu ile ilgili kısımlar:

• A tipi muayene kuruluşlarının Yönetmelik esaslarına göre oluşturacağı, Asansör Kimlik Numarası etiketinin muhafaza edilmesinin sağlanması. (Madde 5.5)
• TS EN 81-80 standardı esas alınarak güvenlik seviyesi artırılan mevcut asansörün ilgili idareye tescil başvurusunu yapmak. (Madde 8.2)
• Bina sorumlusu; bakım kayıtlarının muhafaza edilmesini sağlar. (Madde 11.3)
• Asansör monte eden veya onun yetkili servisi tarafından, asansörün risk taşıdığı konusunda bilgilendirilirse, güvenli hale getirilmesini sağlamakla sorumludur. (Madde 11.4)
• Asansör monte eden veya onun yetkili servisinin vereceği acil durumlarda kurtarma çalışması konulu eğitime katılacak kişi sayısını belirlemek (Madde 11.6)
• Bakım sözleşmesi yapılan asansör monte eden veya onun yetkili servisinin dışındaki üçüncü tarafların asansöre müdahalesine izin vermemek. (Madde 11.10)

Bina sorumlusunun yükümlülükleri

MADDE 15 - (1) Bina sorumlusu, asansörün güvenli bir şekilde çalışmasını sağlamak üzere ayda bir kez bakımını ve yılda bir kez periyodik kontrolünü yaptırmaktan, bakım ve periyodik kontrol ücretinin ödenmesinden sorumludur.

(2) Bina sorumlusu, engellilerin erişebilirliği için asansörün sürekli olarak çalıştırılmasını sağlar.

(3) Periyodik kontrol ücreti bina sorumlusu tarafından kontrol tarihinden itibaren 30 gün içerisinde ödenir.

(4) Bina sorumlusu, asansörle ilgili herhangi bir tehlikeli durumu asansör monte eden veya onun yetkili servisine iletir ve söz konusu asansöre asansör monte eden veya onun yetkili servisi tarafından müdahale edilene kadar gerekli güvenlik tedbirlerini alır.

• Asansörün periyodik kontrolünün yapılmasının sağlanması. (Madde 18.1)
• A tipi muayene kuruluşunun tanzim ettiği periyodik kontrol raporunu muhafaza etmek. (Madde 19.14)
• Kırmızı renkli bilgi etiketi iliştirilen ve güvensiz olarak tanımlanan asansörün kullanımına bina sorumlusu tarafından izin verilmez. Bu asansörün en fazla otuz gün içerisinde güvenli hale getirilmesi bina sorumlusunca sağlanır. (Madde 21.6)
• Güvensiz olarak tanımlanan asansörün bu maddenin altıncı fıkrasında belirtilen süre içerisinde güvenli hale getirilmeden çalıştırılmasından doğabilecek can ve mal kaybından bina sorumlusu mesuldür. (Madde 21.7)
• Sarı renkli bilgi etiketi iliştirilmiş olan asansördeki uygunsuzlukların en fazla altmış gün içerisinde giderilmesi bina sorumlusunca sağlanır. (Madde 21.8.)
• Mavi renkli bilgi etiketi iliştirilmiş olan asansörde belirlenen uygunsuzlukların bir sonraki periyodik kontrole kadar giderilmesi bina sorumlusunca sağlanır. (Madde 21.10)
• Ek-7 Bölüm A’da ki tehlikeli durumların tespitinde periyodik kontrol raporu düzenleme tarihinden itibaren en fazla kırk sekiz ay içerisinde giderilmesi bina sorumlusunca sağlanır. (Madde 23.4)
• Mevcut asansörün Yönetmelik kapsamında güvenlik seviyesinin arttırılmasına dair sorumluluk, bina sorumlusuna aittir. (Madde 23.8)
• Yönetmeliğe aykırı hareket eden asansör monte eden veya onun yetkili servisine, A tipi muayene kuruluşuna ve bina sorumlusuna veya kat maliklerine 10/6/1930 tarihli ve 1705 sayılı Ticarette Tağşişin Men'i ve İhracatın Murakabesi ve Korunması Hakkında Kanunun 6 ncı maddesinde öngörülen idari para cezası uygulanır. (Madde 24.1)

Bilgi İçin: 1705 sayılı Ticarette Tağşişin Men'i ve İhracatın Murakabesi ve Korunması Hakkında Kanun

Madde 6 – (Değişik: 23/1/2008-5728/68 md.)

Bu Kanun uyarınca ilgili Bakanlıkça alınan kararlara ve düzenlemelere aykırı hareket edenlere, tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın, beşyüz Türk Lirasından yirmibin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir.

Ayrıca, sınai veya ticari tesiste ya da ürünlerde, bu Kanun uyarınca ilgili Bakanlıkça alınan karar ve düzenlemelere uygunluk sağlanması için zamana ihtiyaç bulunması hâlinde, bu eksiklikler giderilinceye kadar sınai ve ticari faaliyetin durdurulmasına karar verilebilir.

Ürünlerin, ikinci fıkra uyarınca verilen süre içerisinde alınan karar veya düzenlemelere uygun hâle getirilmemesi hâlinde bunların mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.

Bina sorumlusunun asansör ile ilgili temel görevleri;

1) ASANSÖRÜN GÜVENLİ OLMASINI SAĞLAMAK: Asansör firması (asansör monte eden veya onun yetkili servisi) ile A Tipi Muayene Kuruluşunun asansör ile ilgili bildirdiği risk ve tespitlerin giderilerek, asansörün güvenli olmasını sağlamak.

2) BAKIMINI YAPTIRMAK: Aylık bakımını asansör firmasına (Asansör monte eden veya onun yetkili servisi) yaptırmak.

3) PERİYODİK KONTROLÜNÜ YAPTIRMAK: Periyodik kontrolünü ilgili Belediyenin anlaştığı A Tipi Muayene Kuruluşuna yaptırmak.

4) KURTARMA EĞİTİMİ ALDIRMAK: Asansör bakım firmasından, binada kurtarma yapabilecek belirleyeceğiniz sayıdaki kişiye kurtarma çalışması konusunda eğitim aldırmak.

5) KAYITLARI MUHAFAZA ETMEK: Bakım, periyodik kontrol, makine dairelerindeki asansör dosyası (kayıt defteri) vb. kayıtları muhafaza etmek.

Asansör Mevzuatımız

14/08/2009 tarihli değişiklikleri işlenmiş 31/01/2007 tarihli Asansör Yönetmeliği (95/16/AT) linki:

http://mevzuat.basbakanlik.gov.tr/Metin.Aspx?MevzuatKod=7.5.11055&MevzuatIliski=0&sourceXmlSearch=Asans%C3%B6r%20Y%C3%B6netmeli%C4%9Fi

24/06/2015 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan son Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliği linki:

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/06/20150624-1.htm

15/07/2015 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan Asansör Periyodik Kontrolleri İçin Yetkilendirilecek A Tipi Muayene Kuruluşlarına Dair Tebliğ (Sgm: 2015/24) linki:

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3.htm

Asansör Periyodik Kontrolleri İçin Yetkilendirilecek A Tipi Muayene Kuruluşlarına Dair Tebliğ ekleri:

EK-1 : ELEKTRİK TAHRİKLİ ASANSÖRLER İÇİN PERİYODİK KONTROL LİSTESİ

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3-1.xlsx

EK-2 : HİDROLİK TAHRİKLİ ASANSÖRLER İÇİN PERİYODİK KONTROL LİSTESİ

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3-2.xlsx

EK-3: ASANSÖR PERİYODİK KONTROL RAPORU

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3-3.xlsx

EK-4 : BİLGİ ETİKETİ

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3-4.xlsx

EK-5 : ASANSÖR PERİYODİK KONTROL SONUÇLARI

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3-5.xlsx

EK-6 : ASANSÖR SAYISINA GÖRE A TİPİ MUAYENE KURULUŞU PERSONEL DURUMU

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3-6.xlsx

EK-7 : PERİYODİK KONTROL TABAN VE TAVAN ÜCRETLERİ

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3-7.xlsx

Asansör İle İlgili Güncel Mevzuatlar

14/08/2009 tarihli değişiklikleri işlenmiş 31/01/2007 tarihli Asansör Yönetmeliği (95/16/AT) linki:

http://mevzuat.basbakanlik.gov.tr/Metin.Aspx?MevzuatKod=7.5.11055&MevzuatIliski=0&sourceXmlSearch=Asans%C3%B6r%20Y%C3%B6netmeli%C4%9Fi

24/06/2015 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan son Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliği linki:

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/06/20150624-1.htm

15/07/2015 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan Asansör Periyodik Kontrolleri İçin Yetkilendirilecek A Tipi Muayene Kuruluşlarına Dair Tebliğ (Sgm: 2015/24) linki:

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3.htm

Asansör Periyodik Kontrolleri İçin Yetkilendirilecek A Tipi Muayene Kuruluşlarına Dair Tebliğ ekleri:

EK-1 : ELEKTRİK TAHRİKLİ ASANSÖRLER İÇİN PERİYODİK KONTROL LİSTESİ

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3-1.xlsx

EK-2 : HİDROLİK TAHRİKLİ ASANSÖRLER İÇİN PERİYODİK KONTROL LİSTESİ

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3-2.xlsx

EK-3: ASANSÖR PERİYODİK KONTROL RAPORU

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3-3.xlsx

EK-4 : BİLGİ ETİKETİ

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3-4.xlsx

EK-5 : ASANSÖR PERİYODİK KONTROL SONUÇLARI

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3-5.xlsx

EK-6 : ASANSÖR SAYISINA GÖRE A TİPİ MUAYENE KURULUŞU PERSONEL DURUMU

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3-6.xlsx

EK-7 : PERİYODİK KONTROL TABAN VE TAVAN ÜCRETLERİ

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3-7.xlsx

Asansörlerin Yıllık Kontrolleri İle İlgili Kanun Değişiklikleri

23/04/2015 tarih ve İş Sağlığı Ve Güvenliği Kanunu İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile Asansörlerin Yıllık Kontrollerine yönelik üç kanunda yapılan değişiklikler şu şekildedir:

MADDE 82 – 23/6/1965 tarihli ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununun 35 inci maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki bent ve maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“l) Anagayrimenkulde bulunan asansörlerin güvenli bir şekilde işletilmesinin sağlanması amacıyla aylık bakımları ile yıllık kontrollerinin ilgili teknik düzenlemelere uygun şekilde yaptırılması ve bu işlemlere ilişkin ücretlerin ödenmesi.”

“Bu Kanunun 34 üncü maddesinde belirtilen şartları taşımasına rağmen yönetici ataması yapılmayan anagayrimenkulde, birinci fıkrada sayılan işlerin yaptırılmasından kat malikleri müştereken sorumludur.”

MADDE 83 – 22/2/2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki bent ve maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“h) Belediye sınırları dışında, yapı ruhsatı veya yapı kullanma izni hangi idare tarafından verilmiş olursa olsun, hizmete sunulacak olan asansörlerin tescilini yapmak, ilgili teknik mevzuat çerçevesinde yıllık periyodik kontrollerini yapmak ya da yetkilendirilmiş muayene kuruluşları aracılığıyla yaptırmak, gerekli hâllerde asansörleri hizmet dışı bırakmak. Bu bent uyarınca asansörlerin yıllık periyodik kontrolünü yapabilecek il özel idareleri ile yetkilendirilmiş muayene kuruluşlarının sahip olması gereken koşullar, yıllık periyodik kontrol esasları ile yıllık periyodik kontrol ücretleri Vilayetler Hizmet Birliği, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği ve Türk Standardları Enstitüsü temsilcilerinin de yer alacağı bir komisyon tarafından belirlenir. Konuya ilişkin düzenlemeler, komisyon kararları doğrultusunda Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yapılır.”

“Birinci fıkranın (h) bendinde düzenlenen yetkinin usulüne uygun kullanılmaması sonucu oluşacak yaralanma ve ölüm olaylarından dolayı, ilgili il özel idaresi yetkilileri 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre sorumludur.”

MADDE 84 – 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 15 inci maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki bent ve maddeye birinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“s) Belediye sınırları içerisinde, yapı ruhsatı veya yapı kullanma izni hangi idare tarafından verilmiş olursa olsun, hizmete sunulacak olan asansörlerin tescilini yapmak, ilgili teknik mevzuat çerçevesinde yıllık periyodik kontrollerini yapmak ya da yetkilendirilmiş muayene kuruluşları aracılığıyla yaptırmak, gerekli hâllerde asansörleri hizmet dışı bırakmak.”

“(s) bendi uyarınca asansörlerin yıllık periyodik kontrolünü yapacak belediyeler ile yetkilendirilmiş muayene kuruluşlarının sahip olması gereken şartlar, yıllık periyodik kontrol esasları ile yıllık periyodik kontrol ücretleri Türkiye Belediyeler Birliği, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği ve Türk Standardları Enstitüsü temsilcilerinin de yer alacağı bir komisyon tarafından belirlenir. Konuya ilişkin düzenlemeler, komisyon kararları doğrultusunda Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yapılır.”

MADDE 85 – 5393 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.

“Asansör yıllık kontrol faaliyetlerine ilişkin sorumluluk

EK MADDE 1 – Bu Kanunun 15 inci maddesinin birinci fıkrasının (s) bendinde düzenlenen yetkinin usulüne uygun kullanılmaması sonucu oluşacak yaralanma ve ölüm olaylarından dolayı, ilgili belediye yetkilileri 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre sorumludur.”

Linki: http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/04/20150423-3.htm

Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği

Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği 4 Mayıs 2018 tarihli Resmi Gazetede yayınlanmıştır. 

"Yönetmeliğin;

a) 19 uncu maddesinin ikinci fıkrasının (h) bendi yayımı tarihinden dört ay sonra,

b) 20 nci maddesinin ikinci fıkrası yayımı tarihinden dört ay sonra,

c) EK-5, EK-6 ve EK-7’si yayımı tarihinden dört ay sonra,

ç) EK-8’i yayımı tarihinden altı ay sonra,

d) Diğer hükümleri yayımı tarihinde,

yürürlüğe girer."

Yönetmelik ile Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliğinin Periyodik Kontrol maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.

"24/6/2015 tarihli ve 29396 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliğinin 17 nci, 18 inci, 19 uncu, 20 nci, 21 inci ve 22 nci maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır."

Kırmızı renkli bilgi etiketi iliştirilen ve güvensiz olarak tanımlanan asansörün kullanımına bina sorumlusu tarafından izin verilmez. Bu asansörün en fazla altmış gün içerisinde güvenli hale getirilmesi bina sorumlusunca sağlanır. 

Sarı renkli bilgi etiketi iliştirilmiş olan asansördeki uygunsuzlukların en fazla yüz yirmi gün içerisinde giderilmesi bina sorumlusunca sağlanır.

Mavi renkli bilgi etiketi iliştirilmiş olan asansörde belirlenen uygunsuzlukların bir sonraki periyodik kontrole kadar giderilmesi bina sorumlusunca sağlanır.

Linki: http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/05/20180504-1.htm

Asansörlerde Kaçak Akım Rölesi

Kaçak akım rölesi (KAR) (Artık Akım Cihazı veya Hata Akımına Karşı Koruma) (İngilizce: residual current device (RCD)) elektrikte "Giren akım dönen akıma eşittir" kuralına göre çalışır. Faz veya fazların akımı ile nötrden dönen akım eşit olduğu sürece besleme hattında her hangi bir sorun yoktur. Ancak bu eşitlik bozulduğunda yani herhangi bir kaçak olduğunda problem var demektir.

  30 mA Yaşam Koruması:

Canlıların üzerinden geçecek 30 mA şiddetindeki bir akım yaşam için tehlike sınırıdır.

300 mA Yangın Koruması:

300 mA şiddetindeki kaçak akımların oluşturduğu elektriksel güç, normal tesisat malzemelerinin tutuşma sınırına yakın bir sınırdır.

Toprak olmayan eski yapılardaki gibi nötr’e sıfırlama yapılmış olsa dahi kaçak akım rölesi görevini yerine getiremez. Kaçak akım rölesinin çalışabilmesi için sistemde topraklama tesisatının bulunması ve düzenli bir şekilde çalışması gereklidir.

Asansörler için 30/06/2007 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan Yapı İşleri İnşaat, Makine Ve Elektrik Tesisatı Genel Teknik Şartnamelerine Dair Tebliğ eklerinde verilen Beşinci Bölüm Asansör Tesisatı’na göre;

“Tablo girişinde, 30mA eşik korumalı kaçak akım koruma rölesi (hayat koruma için) kullanılacaktır. Ana tabloda ise 300mA eşik korumalı kaçak akım koruma rölesi (yangına karşı koruma için) kullanılacaktır. Asansör kolon hattında 30 mA eşik korumalı ve bağımsız bir kaçak akım koruma rölesi kullanılacaktır.”

http://www.guvenlikkulturu.net/2014/05/asansorlerde-kacak-akm-rolesi1.html

İnvertörlü asansörlerde 30 mA kaçak akım rölesini kolon hattında çalıştırmak mümkün olmadı. Konu ile ilgili invertör imalatçılarının kullanım kılavuzlarından alıntılar linktedir.

http://www.guvenlikkulturu.net/2015/01/asansorlerde-kacak-akm-rolesi2.html

İnvertör imalatçılarının da tarif ettiği gibi, istenmesi de mantıklı değildi.

30/10/2014 tarihinde Türk Standardı olarak kabul edilen ve 31/08/2017’de zorunlu olarak yürürlülüğe girecek olan “EN 81-20 Asansörlerin yapım ve kurulumu için güvenlik kuralları - İnsan ve eşyanın taşınması için asansörler - Bölüm 20: İnsan ve eşya asansörleri” standardından yola çıkarak; ASTEK (Asansör Teknik Komitesi)  bir karar aldı.

Doğrudan Temas

Asansörlerin kullanımında, bakımında veya yıllık kontrolünde asansörün kontrol devrelerine doğrudan temas söz konusu olabilmektedir.

Kontrol devreleri;

·                     Aşağıda yer alan priz devreleri:

- Kabin aydınlatması ve bağlı olan priz devreleri,

- Kuyu aydınlatması ve bağlı olan priz devreleri,

·                     50 Volt AA’dan daha büyük gerilimdeki kontrol devrelerine sahip, kat kumanda ve kat göstergeleri ile emniyet devreleri,

·                     50 Volt AA’dan daha büyük gerilimde çalışan asansör kabininde devrelerdir.

Yukarıda tanımlanan kontrol devrelerinde 30 mA artık akım anahtarı (RCD) kullanılması gerekmektedir.

Aynı zamanda,

21.08.2001 tarihli ve 24500 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliğine göre motor devresinde veya ana besleme devresinde doğrudan olmayan temasa karşı artık akım anahtarı (RCD) seçilmesi gerekmektedir.

Linki: http://www.kso.org.tr/duyurures/tobbnin-25-03-2015-tarihli-ve-5125875-sayili-yazisi.pdf

Sonuç Olarak;

Mevcut uygulamada olması gereken; 15/07/2015 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan Asansör Periyodik Kontrolleri İçin Yetkilendirilecek A Tipi Muayene Kuruluşlarına Dair Tebliğ (Sgm: 2015/24) ekindeki; EK-1:Elektrik Tahrikli Asansörler İçin Periyodik Kontrol Listesi’ne göre talep edilmesidir.

1.33	Hata akımına karşı koruma**
	50 V AC'den daha büyük gerilim altında olan kontrol devrelerine sahip kat kumanda ve kat göstergeleri ile emniyet devrelerinde hata akımına karşı koruma (30 mA)
	50 V AC'den daha büyük gerilim altında çalışan asansör kabini üzerindeki devrelerde hata akımına karşı koruma (30 mA)
	Kabin ve kuyu aydınlatmasına dahil priz devreleri (30 mA)
	Güç devresi ve buna bağlı devrelerin ana şalterinde eşik değeri topraklama direncine bağlı olarak seçilen ve uygulanan hata akımına karşı koruma

Linki: http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3.htm

EK-1 : ELEKTRİK TAHRİKLİ ASANSÖRLER İÇİN PERİYODİK KONTROL LİSTESİ

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3-1.xlsx

EK-2 : HİDROLİK TAHRİKLİ ASANSÖRLER İÇİN PERİYODİK KONTROL LİSTESİ

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/07/20150715M2-3-2.xlsx

6 Nisan 2019 tarihli Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği

Yeni Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği 6 Nisan 2019 tarihli Resmi Gazetede yayınlandı.

“Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

MADDE 19 – (1) 24/6/2015 tarihli ve 29396 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.

Kayıt altına alınmamış asansörün tescili

GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğe göre TS EN 81-80 standardı esas alınarak güvenlik seviyesi artırılan mevcut asansör veya 15/8/2004-24/6/2015 tarihleri arasında piyasaya arz edilmesine rağmen kayıt altına alınmamış olan asansör, bir defaya mahsus olmak üzere ilgili idare tarafından tescil edilir. Bina sorumlusu:

a) Mevcut asansörün güvenlik seviyesinin TS EN 81-80 standardına göre artırıldığını ispatlayacak olan yeşil veya mavi renkli bilgi etiketine esas periyodik kontrol raporuyla, bir sonraki periyodik kontrol tarihine kadar ilgili idareye başvurur.

b) 15/8/2004-24/6/2015 tarihleri arasında piyasaya arz edilmesine rağmen kayıt altına alınmamış olan asansöre ait yeşil veya mavi renkli bilgi etiketine esas periyodik kontrol raporuyla, bir sonraki periyodik kontrol tarihine kadar ilgili idareye başvurur.

(2) Asansörün tescil belgesi, Ek-5’te yer alan içeriğe uygun olacak şekilde ilgili idare tarafından düzenlenir ve bina sorumlusuna sunulur.”

Link: http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2019/04/20190406-1.htm

İş Ekipmanlarında Periyodik Kontrolleri Yapmaya Yetkili Bildirimi Konulu Duyuru

İSGGM Duyurusu:

Bilindiği üzere “İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık Ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” 24/4/2017 tarihli 30047 Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Gerçekleştirilen değişiklikle aşağıda belirtilen hususlara ilişkin düzenlemeye gidilmiştir:

Elektronik ortamda kayıtların alınması sürecinde yeni doğacak ihtiyaçların daha etkin ve hızlı karşılanması amacıyla, kayıt için istenecek bilgiler ile elektronik kayıt işlemlerine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak Tebliğ ile belirlenecektir. 

Halihazırda mevcut Yönetmelikte yer alan ve periyodik kontrol yapacak kişilere eğitim alma, periyodik kontrol yapacak kuruluşlara ise hizmet yeterliliği belgesi alma veya akredite alma zorunluluğu getirme yetkisi; Bakanlıkça çıkartılacak Tebliğ ile belirlenen iş ekipmanlarına getirilecektir. Bununla birlikte Bakanlığımız ile diğer kurum ve kuruluşlar arasında gerçekleştirilen ortak çalışmalar kapsamında hazırlanacak kontrol listeleri, eğitim içerikleri ve benzeri çıktıların Tebliğ ile düzenlenmesine yetki alınmıştır. Bu aşamada Tebliğ yayımlanana kadar elektronik ortamda kayıt, eğitim, akreditasyon zorunluluğu bulunmayıp mevcut uygulama devam edecektir.

Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliğine atıf yapılmıştır. Asansörlerde periyodik kontrol yapan kişilerin, Yönetmeliğin 13 üncü maddesi kapsamında Bakanlığa elektronik ortamda kayıt yaptırma zorunluluğundan muaf olduğu belirtilmiştir.

Linki: http://www3.csgb.gov.tr/csgbPortal/isggm.portal?page=duyuru&id=isekipmani

Yeni Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliği Yayınlandı

Yeni Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliği 24 Haziran 2015 tarihli Resmi Gazete'de yayınlandı.

Yönetmeliğin;

a) 14 üncü maddesinin beşinci fıkrası yayımı tarihinden on sekiz ay sonra yürürlüğe girer.

14. madde (5) Bu maddenin dördüncü fıkrasının (b) ve (c) bentlerinde tanımlanan teknik bakım personelinin, 27/4/2012 tarihli ve 28276 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ulusal Meslek Standartlarına Dair Tebliğ kapsamında düzenlenmiş olan bakım ve onarım sertifikasına sahip olmaları gerekir.

b) Diğer hükümleri yayımı tarihinde, yürürlüğe girer.

Bazı Önemli Hususlar Şu Şekildedir:

Her asansörün bir Asansör Kimlik Numarası olacak.

Asansör Kimlik Numaralarını A tipi muayene kuruluşları Yönetmelik esaslarına göre oluşturacak.

Önceki yönetmelikteki yıllık kontrol kelimesi, periyodik kontrol oldu.

A tipi muayene kuruluşu tarafından periyodik kontrol raporu ile yeni yapılan asansörün tescili yapılacaktır.

A tipi muayene kuruluşu tarafından tespiti yapılan ve TS EN 81-80 standardı esas alınarak güvenlik seviyesi artırılan mevcut asansörün tescili yapılacaktır.

Garanti süresi yeni asansörler için 3 (üç) yıla, yedek parça için 2 (iki) yıla çıkarıldı.

İdari yaptırımlar maddesinde para cezaları ile asansörün mühürlenme durumu tanımlanmıştır.

TS EN 81 - 80 (Asansörler - Yapım ve Montaj için Güvenlik Kuralları: Yolcu ve Yük Asansörleri için Özel Uygulamalar - Bölüm 80: Mevcut Yolcu ve Yük Asansörlerinin Güvenliğini Geliştirme Kuralları) standardına göre mevcut asansörlerin güvenlik seviyesinin arttırılması konusunun yerel mevzuatımıza alınması ile Yönetmelik köklü değişiklikler getirmiştir.

Linki: http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/06/20150624-1.htm

Yorum:

Mevcut sözleşme ile montajı devam eden asansörlerin sözleşmeleri önceki yönetmelik hükümleri ile imzalandığından; yeni asansör garanti süresi 2 (iki) yıl olmalıdır. Yeni yapılacak, Yönetmeliğin yayın tarihinden sonraki sözleşmelerde, yeni asansörün garanti süresi 3 (üç) yıl olmalıdır.

Asansörde Kuyu Üst ve Alt Boşluğu Sığınma Alanları

Asansör makine dairesi ve asansör kuyusu asansör bakımcısının, periyodik kontrole gelenlerin çalışma alanıdır. Ayrıca makine dairesi, asansörde kalanların kurtarılması esnasında, kurtarma için görevlendirilen kişilerinde ulaştığı mekandır.

Asansör Yönetmeliği (95/16/AT) kapsamında piyasaya arz edilen asansörleri ve Asansör Yönetmeliği (95/16/AT)’nin yürürlüğe girmesinden önce monte edilmiş olan ve halen faal durumda bulunan asansörleri bakımı ve arızası 24/06/2015 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan son Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliği'ne göre TSE Hizmet Yeterlilik Belgeli Asansör Firması veya Asansör Yetkili Servisine yaptırılmalıdır.

Burada değinmek istediğim TS EN 81-1+A3'de geçen;

Kuyu üst boşluğu:

5.7.1.1 Karşı ağırlık tam kapanmış tampon üzerinde otururken, aynı zamanda aşağıdaki dört şart yerine getirilmiş olmalıdır:

a) Kabin kılavuz rayı uzunluğu, yukarı yönde en az 0,1+0,035⋅v² metre daha hareket mesafesine izin vermelidir,

b) Boyutları Madde 8.13.2’de verilen değerlere uygun olan kabin üstünün, (Madde 5.7.1.1 c‘de belirtilen parçaların üstündeki alanlar hariç) üst seviyesiyle, kuyu tavanının en alt seviyesi (kabin izdüşümüne rastgelen tavan altındaki sarkan kiriş ve parçalar dâhil) arasındaki serbest düşey mesafe en az 1,0 +0,035 v² metre olmalıdır,

c) Kuyu tavanının en alt kısmından,

1) Aşağıdaki 2. madde kapsamına girenlerin dışındaki kabin üstündeki en yüksek teçhizat parçasına olan mesafe en az 0,3 + 0,035v² metre olmalıdır,

2) Patenler veya makaraları, halat bağlantıları, varsa kabin üstü siperi ve varsa düşey hareket eden sürmeli kapı başlık ve parçalarının en yüksek kısmına olan serbest mesafe en az 0,1 + 0,035 v² metre olmalıdır.

d) Kabin üzerinde, 0,5 m x 0,6 m x 0,8 m boyutlarından küçük olmayan, bir yüzeyi üzerinde duran dikdörtgen bloğu alabilecek yer bulunmalıdır. Bloğun işgal ettiği mekan içinde direkt askı sisteminde (1/1 askı) askı halatları ve bağlantıları yer alabilir; ancak hiçbir halatın merkezi, bloğun düşey yüzeylerinden 0,15 m’den fazla mesafede bulunmamalıdır.

Eğitimlerde de kullandığım resimleri kaynağıyla paylaşıyorum:

Resim kaynağı: http://ec.europa.eu/DocsRoom/documents/9914/attachments/1/translations/en/renditions/native

Kuyu alt boşluğu:

"5.7.3.3 Kabin tam kapanmış tampon üzerinde otururken, aynı zamanda aşağıdaki üç şart yerine getirilmiş olmalıdır:

a) Kuyu alt boşluğunda, bir yüzü üzerinde duran, boyutları en az 0,5 m x 0,6 m x 1,0 m olan bir dikdörtgen bloğu içine alabilecek bir mekan bulunmalıdır,

b) Kuyu tabanı ile kabinin en alt kısımları arasındaki serbest düşey mesafe en az 0,5 m olmalıdır. Bu mesafe:

1) Kabin eteği, düşey hareket eden sürmeli kapı parçalarının en alt kısımları ile bitişik duvarlar,

2) Kabinin en alt kısımları ile kılavuz raylar

arasında, 0,15 m yatay bir mesafede en fazla 0,1 m’ye düşürülebilir;

c) Kuyu dibine sabit olarak tespit edilmiş parçaların en yüksek olanları (mesela: en yüksek konumunda bulunan denge halatlarının gergi tertibatı) ile b) 1. ve b) 2. maddelerinde belirtilenler hariç, kabinin en alt kısımları arasında en az 0,3 m serbest düşey mesafe bulunmalıdır."

 

Resim kaynağı: http://ec.europa.eu/DocsRoom/documents/9914/attachments/1/translations/en/renditions/native

Kuyu alt boşluğu ve kuyu üst boşluğunda istenen dikdörtgen bloğu içine alabilecek mekan acil durumlarda saklanma, sığınma boşluğudur.

Günümüzde yeni yapılarda bile doğru; kuyu alt boşluğu, kuyu üst boşluğu ölçüleri verilmiyor. Oysa daha proje aşamasında yetkin asansörcülere danışılsa sorun tamamen ortadan kalkar.

Asansör tasarımı, ilgili uyumlaştırılmış standartlara tamamen uygun değilse ne yapılması gerektiği konusu Asansör Yönetmeliğinde açıklanmıştır.

http://mevzuat.basbakanlik.gov.tr/Metin.Aspx?MevzuatKod=7.5.11055&MevzuatIliski=0&sourceXmlSearch=Asans%C3%B6r%20Y%C3%B6netmeli%C4%9Fi

Ne tür modüllerde ne yapılması gerektiği Asansör Yönetmeliğinde açıklanmıştır. Öncelikle bir risk değerlendirmesi yapılmalı, Onaylanmış Kuruluşa başvurarak tasarım incelenmesi istenmelidir.

http://www.emo.org.tr/ekler/6901880e95bfaee_ek.pdf

Şunu önemle belirtmek istiyorum ki:

31/08/2017 tarihinde mecburi olarak yürürlülüğe girecek olan, TS EN 81-20'de sığınma alanı boyutları daha açık tarif edilerek, sığınma yerinin yüksekliği verilmektedir. Bu standarda uygun imal edilecek asansörlerin kuyu alt boşluğu ve kuyu üst boşluğu ölçüleri de bu standarda uygun verilmelidir.

Beyan hızı 0,15 m/s ve altındaki asansörler Asansör Yönetmeliği kapsamında değildir. Bu ürünler Makina Emniyeti Yönetmeliği'ne göre piyasaya arz edilirler.

Bu ürünlerin çok daha düşük kuyu alt boşluğu ve kuyu üst boşluğu bulunmaktadır.

Standartları ise; TS EN 81-41 Asansörler - Yapım ve montaj için güvenlik kuralları - İnsan ve yük taşıması için özel asansörler - Bölüm 41: Hareket engelli insanların kullanımı için düşey kaldırma platformları

TS ISO 9386-1 Hareket engelliler için güç tahrikli kaldırma platformları - Emniyet, boyutlar ve işlevsel çalışma ile ilgili kurallar - Bölüm 1: Düşey kaldırma platformları'dır.

http://www.mmo.org.tr/resimler/dosya_ekler/c05eb5837047b71_ek.pdf

24/04/2013 tarihli İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre;

EK-III Bakım, Onarım Ve Periyodik Kontroller İle İlgili Hususlar

1. Genel hususlar

1.1. İş ekipmanlarının bakım, onarım ve periyodik kontrolleri, ilgili ulusal ve uluslararası standartlarda belirlenen aralıklarda ve kriterlerde, imalatçı verileri ile fen ve tekniğin gereklilikleri dikkate alınarak yapılır.

1.2. İş ekipmanlarının bakımları (günlük, haftalık, aylık, üç aylık, altı aylık ve benzeri), ilgili standartlarda belirlenen veya imalatçının belirlediği şekilde, imalatçı tarafından yetkilendirilmiş servislerce veya işyeri tarafından görevlendirilmiş kişilerce yapılır.

1.4. Periyodik kontrol aralığı ve kriterleri standartlar ile belirlenmemiş iş ekipmanlarının periyodik kontrolleri, varsa imalatçının öngördüğü aralık ve kriterlerde yapılır. Bu hususlar, imalatçı tarafından belirlenmemiş ise iş ekipmanının periyodik kontrolü, bulunduğu işyeri ortam koşulları, kullanım sıklığı ile kullanım süresi gibi faktörler göz önünde bulundurularak, yapılacak risk değerlendirmesi sonuçlarına göre, belirlenecek aralıklarda yapılır. Belirlenen periyodik kontrol aralığının bu Yönetmelikte belirtilen istisnalar(*) dışında bir yılı aşmaması gerekir.