İş Ekipmanları Örnek Sorular

1) İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’nin dayanağı, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanun’un hangi maddeleridir?

a) 15 ve 16

b) 21 ve 22

c) 30 ve 31

d) 40 ve 41

2) İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’ne göre iş ekipmanını kullanma görevi verilen çalışan veya çalışanlara ne denir?

a) Maruz kişi

b) Operatör

c) Şoför

d) Mühendis

3) İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’ne göre İş ekipmanlarının, bu Yönetmelikte öngörülen aralıklarda ve belirtilen yöntemlere uygun olarak, yetkili kişilerce yapılan muayene, deney ve test faaliyetlerine ne denir?

a) Periyodik kontrol

b) Bakım

c) Kalibrasyon

d) Ayar

4) İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’ne göre standartlarda süre belirtilmemişse asansörlerin periyodik kontrol süresi nedir?

a) Azami 1 ay

b) Azami 3 ay

c) Azami 6 ay

d) Azami 1 yıl

5) İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’ne göre standartlarda süre belirtilmemişse yapı iskelelerinin periyodik kontrol süresi nedir?

a) Azami 1 ay

b) Azami 3 ay

c) Azami 6 ay

d) Azami 1 yıl

6) İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’ne göre iskelelerin kurulması, sökülmesi veya üzerinde önemli değişiklik yapılması, inşaatlarda kimin gözetimi altında yapılmalıdır?

a) Görevli inşaat mühendisi, inşaat teknikeri veya yüksek teknikeri

b) Belediyenin görevli mühendisi

c) İş güvenliği uzmanı

d) Makine mühendisi, makine teknikeri veya yüksek teknikeri

İnşaat Asansörleri

Asansör Yönetmeliği (95/16/AT) “inşaat şantiyelerinde kullanılan asansörleri” kapsamaz. İnşaatlarda kullanılan asansörlerin İngilizcesi “Construction Site Hoist” olarak geçmektedir.

Eski Makina Emniyeti Yönetmeliği (98/37/AT)’de inşaat asansörleri kapsam dışı iken, Makine Emniyeti Yönetmeliği (2006/42/AT) ile inşaat asansörleri Makine Emniyeti Yönetmeliği kapsamına dahil olmuştur.

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Yönetmeliğine göre de;

İşveren, işyerinde kullanılacak iş ekipmanının yapılacak işe uygun olması ve bu ekipmanın çalışanlara sağlık ve güvenlik yönünden zarar vermemesi için gerekli tüm tedbirleri alır.

İş Ekipmanları mevzuatına uygun olarak;

- İmal edilmeli,

- Piyasaya arz edilmeli,

İnşaat asansörleri Makine Emniyeti Yönetmeliği (2006/42/AT) uygun olarak tasarlanmalıdır.

- Bakımları yapılmalı,

- Periyodik kontrolleri yapılmalıdır.

Ek III Madde 1.4’e göre de;

Periyodik kontrol aralığı ve kriterleri standartlar ile belirlenmemiş iş ekipmanlarının periyodik kontrolleri, varsa imalatçının öngördüğü aralık ve kriterlerde yapılır. Bu hususlar, imalatçı tarafından belirlenmemiş ise is ekipmanının periyodik kontrolü, bulunduğu işyeri ortam koşulları, kullanım sıklığı ile kullanım süresi gibi faktörler göz önünde bulundurularak, yapılacak risk değerlendirmesi sonuçlarına göre, belirlenecek aralıklarda yapılır. Belirlenen periyodik kontrol aralığının bu Yönetmelikte belirtilen istisnalar dışında bir yılı aşmaması gerekir.

İş Ekipmanları için mevzuatına uygun olarak;

- Çalışanlara kullanma talimatı sağlanmalıdır.

- Çalışanlara eğitim sağlanmalıdır.

İş Ekipmanlarının Periyodik Kontrolünde Hangi Ekipmanlar Yer Almalı?

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’ne göre iş ekipmanlarının periyodik kontrolünde, hangi ekipmanlar yer almalı sorusunu yönetmelik maddelerine bakarak özetleyelim.

Ek III madde 2. Periyodik kontrole tabi iş ekipmanları şu şekildedir:

2.1. Basınçlı kap ve tesisatlar

• Buhar ve kızgın su kazanları
• Isıtma (Kalorifer, sıcak su ve benzeri) kazanları
• Kızgın yağ kazanları
• Sıvılaştırılmış gaz tankları (LPG, ve benzeri) (yerüstü)
• Sıvılaştırılmış gaz tankları (LPG, ve benzeri) (yer altı)
• Basınçlı hava ve gaz tankları
• Kapalı genleşme tankları
• Boyler ve akümülasyon tankları
• Boyama makinaları (kazanları)
• Kriyojenik tanklar
• Buharlı pişirme kazanları
• Otoklav
• Atmosferik, bombeli yatay veya dikey silindirik, prizmatik, çelik veya termoplastik, açık veya kapalı tehlikeli sıvı depolama tankı
• Atmosferik, dik, silindirik, yer üstü, çelik kaynaklı birleştirmeli, açık ya da kapalı tavanlı tehlikeli sıvı depolama tankları

 
 2.2. Kaldırma ve iletme ekipmanları

• Kablolu taşıma tesisatları
• Krenler (köprülü, portal, mobil, yükleyici, kule, kıyı ötesi, döner kollu ve benzeri)
• Vinçler ve kaldırma teçhizatları (monoray, traksiyonel, çektirme, gerdirme ve benzeri)
• Endüstriyel araçlar (forklift, transpalet, yük ve personel taşıyıcı, değişken erişimli araç, sipariş toplayıcı ve benzeri)
• Araç kaldırma liftleri
• Kaldırma tablaları
• Sütunlu çalışma platformları
• Asılı erişim donanımları
• Yükseltilebilen seyyar iş platformları
• İnşaat asansörleri
• Eğimli yük taşıma tertibatları
• Hareket engelliler için güç tahrikli kaldırma platformları
• Servis asansörleri
• Kren asansörleri
• Yük asansörleri
• Manipülatörler
• Uçak yer destek donanımları
• Yürüyen merdivenler ve yürüyen yollar
• Yapı iskeleleri
• Mobil erişim ve çalışma kuleleri (seyyar iskeleler)
• Sürekli taşıma donanımları (konveyörler)
• Kaldırma aksesuarları ve taşıyıcılar (sapanlar, kıskaçlar, vakum kaldırıcı, manyetik kaldırıcı ve benzeri)

 
2.3. Tesisatlar

• Elektrik tesisatı ve topraklama tesisatı
• Yıldırımdan korunma tesisatı (kafes sistemi, hava sonlandırma çubuğu, doğal hava sonlandırma bileşenleri, paratoner ve benzeri)
• Akümülatör
• Transformatör
• Jeneratör
• Katodik koruma tesisatı
• Yangın söndürme sistemleri, otomatik yağmurlama sistemleri, otomatik gazlı söndürme sistemleri, mutfak davlumbaz söndürme sistemleri (yangın su deposu, yangın pompa dairesi ve yangın pompaları performans testleri, sabit boru tesisatı, sprinkler sistemi, yangın dolapları, hidrant sistemi ve benzeri)
• Portatif yangın söndürücüler (yangın söndürme cihazları)
• Kaçış yolu basınçlandırma sistemleri ve duman tahliye sistemleri
• Yangın algılama ve uyarı sistemleri
• Havalandırma ve klima tesisatı

 
2.4. Tezgâhlar

• Mekanik presler
• Hidrolik presler
• Hidrolik abkant presler
• Pnömatik presler
• Torna tezgahları
• Ağaç işleme tezgahları
• Freze tezgahları
• Soğuk metal testereleri
• Hareketsiz taşlama makineleri
• Şerit testere (ağaç işleme makinaları)
• İşleme merkezleri
• Şerit testere (gıda işleme makineleri)
• Delme makinaları
• Giyotin makaslar
• Transfer tipi ve özel amaçlı tezgâhlar

 
2.5. Endüstriyel raf ve kapılar

• Endüstriyel raflar
• Endüstriyel kapılar

 
2.6. İş makineleri

• Sondaj makinaları
• Çekici dozerler
• Yükleyiciler
• Kazıcı yükleyiciler
• Hidrolik kazıcılar
• Damperli kamyonlar
• Skreyperler
• Greyderler
• Boru döşeyiciler
• Trençerler
• Toprak ve çöp sıkıştırıcılar
• Halatlı kazıcılar
• Yol düzeltme makinaları
• Zemin stabilize makinaları
• Zemin sıkıştırma makinaları
• Asfaltlama makinaları 
• Beton ve harç için taşıma - püskürtme ve yerleştirme makineleri (beton pompası)

Asansör firmaları için tehlike sınıfı nedir?

İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği’nin Ek-1’nde yer alan İşyeri Tehlike Sınıfları Listesinde belirtilen, asansörler ile ilgili tehlike sınıfları şu şekildedir:

28.22	Kaldırma ve taşıma ekipmanları imalatı
28.22.10	El veya motor gücü ile çalışan kaldırma, taşıma, yükleme ya da boşaltma makinelerinin imalatı (vinç palangası, yük asansörü, bocurgat, demir ırgat, kriko, forklift, kaldırma ve taşıma kuleleri, vinçler, hareketli kaldırma kafesleri vb.)	Tehlikeli
28.22.11	Asansör, yürüyen merdiven ve yürüyen yolların imalatı (yeraltında kullanılanlar hariç)	Tehlikeli
28.22.12	Pnömatik ve diğer devamlı hareketli asansör, elavatör ve konveyörlerin imalatı	Tehlikeli
28.22.13	Diğer kaldırma, taşıma, yükleme veya boşaltma makinelerinin imalatı (teleferikler, telesiyejler vb. için çekme mekanizmaları, tarımsal kullanım için yükleme makineleri ve diğerleri)	Tehlikeli

43.29	Diğer inşaat tesisatı
43.29.01	Asansörlerin, yürüyen merdivenlerin, yürüyen yolların, otomatik ve döner kapıların bakım ve onarımı dahil kurulum işleri	Çok Tehlikeli
43.29.02	Başka yerde sınıflandırılmamış diğer tesisat işleri (paratonerlerin, tabelaların (ışıklı olsun veya olmasın), stor ve güneşliklerin montaj işleri vb.)	Çok Tehlikeli
43.29.03	Isı, ses veya titreşim yalıtımı ile diğer inşaat tesisatı işleri (mantolama ve vakumlu temizleme sistemlerinin kurulumu dahil)	Çok Tehlikeli
43.29.05	Parmaklık ve korkuluk tesisatı işleri (metal yangın merdivenlerinin kurulumu dahil)	Çok Tehlikeli

Asansör ekipmanları imalatı yapan bir firma için İşkolu Kodu: 2822 olmalıdır. Bu durumda tehlike sınıfımız “tehlikeli”’dir.

Asansör ekipmanları imalatı yanı sıra, bakım ve onarımı dahil kurulum (montaj) işleri yapan firma için İşkolu Kodu: 4329 olmalıdır. Bu durumda tehlike sınıfımız “çok tehlikeli”’dir.

Çünkü İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği’ne göre;

Tehlike sınıfının tespitinde bir işyerinde yürütülen asıl işin tehlike sınıfı dikkate alınır. İşyerinde birden fazla asıl iş tanımına uygun faaliyetin yürütülmesi halinde, bu işlerden tehlike sınıfı yüksek olan iş esas alınır.

İş Ekipmanlarında Periyodik Kontrolleri Yapmaya Yetkili Kişilerin Bildiriminde Düzenleme

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik 24 Nisan 2017 tarihli Resmi Gazetede yayınlandı.

Periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişilerin bildirimi maddesi değişti.
Buna göre;

MADDE 13 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişiler, bilgilerini Bakanlığa elektronik ortamda kayıt yaptırır. (Ek cümle:RG-24/4/2017-30047) Elektronik ortama kayıt için istenecek bilgiler ile elektronik kayıt işlemlerine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak Tebliğ ile belirlenir.

a) (Mülga:RG-24/4/2017-30047)

MADDE 3 – Aynı Yönetmeliğe aşağıdaki geçici maddeler eklenmiştir.

“Geçici kayıt numarası

GEÇİCİ MADDE 2 – (1) İş ekipmanları için periyodik kontrol yapacak kişilere eğitim alma yükümlülüğü tamamlanıncaya kadar geçici kayıt numarası verilir. 14 üncü madde kapsamında çıkarılacak Tebliğde yer alacak iş ekipmanlarının periyodik kontrolleri için belirlenen süre içerisinde eğitim alma yükümlülüğünü yerine getirmeyenler ilgili iş ekipmanının periyodik kontrolünü yapamaz ve rapor düzenleyemez.

Pilot uygulama

GEÇİCİ MADDE 3 – (1) Geçici kayıt numarası uygulaması yalnızca Bakanlıkça pilot olarak seçilen il veya illerde başlatılır. Pilot olarak seçilen il veya iller bu Yönetmeliğin yayım tarihinden itibaren üç ay içinde çıkarılacak Tebliğ ile belirlenir.

(2) Pilot uygulama süresince pilot iller dışında bu Yönetmeliğin 13 üncü maddesi hükümleri uygulanmaz. 

Linki: http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/04/20170424-3.htm
Yönetmeliğin Tümü İçin: http://www.mevzuat.gov.tr/Metin.Aspx?MevzuatKod=7.5.18318&MevzuatIliski=0&sourceXmlSearch=

İşin durdurulmasına sebep olan hususların giderilmesi için mühürlerin geçici olarak sökülmesi

11/02/2016 tarihli değişiklikleri işlenmiş 30/03/2013 tarihli İşyerlerinde İşin Durdurulmasına Yönelik Yönetmeliğe göre durdurulma kararı uygulanmış işyerinde ;

Mühürlerin geçici olarak sökülmesi

MADDE 9 – (1) İşveren, işin durdurulmasına sebep olan hususların giderilmesi için mühürlerin geçici olarak sökülmesi ile ilgili talebini dilekçeyle ilgili il müdürlüğüne iletir. Durdurma kararına sebep olan hususlar 7 nci maddenin birinci fıkrası kapsamında ise, hayati tehlikenin giderilmesi için alınması gereken tedbirler, bu tedbirlerin alınması için yapılacak çalışmanın koordinasyonu, alınması gerekli iş ekipmanları, yapılacak çalışmaların süresi ve çalıştırılacak çalışan sayısı ve benzeri bilgilerin yer aldığı, işverenin taahhüdü ile hazırlanan bir dosya dilekçe ekinde, aynı zamanda bu dosyanın elektronik ortama aktarılmış hali il müdürlüğüne sunulur. İşverenin taahhüdü ve dilekçesi ıslak imzalı olur. Durdurma kararına sebep olan husus 7 nci maddenin ikinci fıkrası kapsamında ise işyerinde yapılacak risk değerlendirmesi hakkında iş ve işlemleri belirtir bilgiler dosyaya eklenir. (Ek cümle:RG-11/2/2016-29621) Ayrıca durdurma kararına sebep olan husus 7 nci maddenin üçüncü fıkrası kapsamında ise üretim zorlaması nedeniyle oluşan hayati tehlikenin ortadan kaldırılmasına yönelik çalışmalara ilişkin bilgi ve belgeler dosyaya eklenir.

(2) İlgili il müdürlüğü işverenin talebini aynı gün elektronik ve benzeri ortamda sunulan eklerle beraber Kurul Başkanlığına gönderir. (Ek cümle:RG-11/2/2016-29621) Ekinde birinci fıkrada belirtilen dosya ve belgeler bulunmayan başvurular ile il müdürlüğündeki dosyasında 8 inci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen tutanak bulunmayan işyerlerine ilişkin başvurular işleme konulmaz ve bu durum il müdürlüğü tarafından başvuru sahibine bildirilir.

(3) Kurul Başkanlığı, işverenin mühürlerin geçici olarak sökülmesi talebini heyete intikal ettirir. Heyet, talebi dilekçe ve eklerinde sunulan bilgiler ışığında değerlendirir ve kararını iki gün içerisinde verir. Gerektiğinde işverenden ek bilgi talep edilebilir.

(4) Mühürlerin geçici olarak sökülmesi kararı verilmesi halinde karar, mülki idare amirine ve il müdürlüğüne bir yazı ekinde gönderilir. Mülki idare amiri, kararın kendisine intikalinden itibaren 24 saat içerisinde, belirtilen şartlarda ve süreyle çalışma yapılabilmesi için (Ek ibare:RG-11/2/2016-29621) kolluk kuvvetleri marifetiyle mühürlerin geçici olarak sökülmesini ve durumu belirtir bir tutanak düzenlenmesini sağlar ve düzenlenen tutanağın bir nüshasını işyeri dosyasına konulmak üzere ilgili il müdürlüğüne iletir.

(5) Mühürlerin geçici olarak sökülmesi talebinin uygun görülmemesi halinde karar, işverene intikal ettirilmek üzere gerekçesi ile birlikte ilgili il müdürlüğüne bildirilir.

(6) Mülki idare amiri, mühürlerin geçici olarak söküldüğü süre sonunda işyerinin tekrar mühürlenmesini ve durdurma kararının uygulanmasına devam edilmesini (Ek ibare:RG-11/2/2016-29621) kolluk kuvvetleri marifetiyle sağlar.

(7) (Ek fıkra:RG-11/2/2016-29621) 8 inci maddenin üçüncü fıkrasında yer alan hükümler doğrultusunda durdurma kararının tatbik edildiği işyerlerinde verilecek geçici olarak mühürlerin sökülmesi kararı, bu maddede belirtilen hususlar doğrultusunda tutanak düzenlenmesi suretiyle uygulanır.

Linki: http://www.mevzuat.gov.tr/Metin.Aspx?MevzuatKod=7.5.17253&MevzuatIliski=0&sourceXmlSearch

Acil Durum Planı Neden Hazırlanır? İşyerleri İçin Önemi

İşyerlerinde yangın, patlama, deprem, tehlikeli madde yayılımı veya benzeri bir acil durum meydana geldiğinde doğru kararların çok kısa sürede alınması gerekir. Acil durum planı, böyle bir olay karşısında kimlerin ne yapacağını, çalışanların nasıl korunacağını ve müdahale ile tahliyenin nasıl yürütüleceğini önceden belirlemek amacıyla hazırlanır.

Kısaca: Acil durum planı; can kaybını önlemek, olayın etkilerini sınırlandırmak, çalışanların güvenli biçimde tahliye edilmesini sağlamak ve müdahale sürecindeki görev karmaşasını azaltmak için hazırlanır.

Acil Durum Planı Nedir?

Acil durum planı, işyerinde meydana gelebilecek acil durumlarda uygulanacak iş ve işlemler ile müdahaleye yönelik eylemlerin yer aldığı yazılı plandır. Uygulamada “acil durum eylem planı” ifadesi de kullanılmakla birlikte, mevzuatta esas alınan terim acil durum planıdır.

Plan yalnızca yangın sırasında binanın nasıl boşaltılacağını gösteren bir belge değildir. Acil durumların belirlenmesinden önleyici tedbirlere, ekiplerin görevlendirilmesinden haberleşme ve tahliye yöntemlerine kadar bütün hazırlık sürecini kapsar.

Acil Durum Planı Neden Hazırlanır?

İşyerine özel bir acil durum planı hazırlanmasının temel amaçları şunlardır:

• Çalışanların, ziyaretçilerin ve işyerinde bulunan diğer kişilerin can güvenliğini korumak,
• Muhtemel acil durumları önceden belirlemek,
• Acil durumların oluşmasını önleyici ve etkilerini sınırlandırıcı tedbirleri planlamak,
• Uyarı, haberleşme, müdahale, ilk yardım ve tahliye yöntemlerini belirlemek,
• Söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım ekiplerinin görevlerini açıklamak,
• Tahliye sonrasında çalışanların sayım ve kontrolünü sağlamak,
• İtfaiye, sağlık kuruluşları ve diğer ilgili kurumlarla kurulacak iletişimi planlamak,
• Panik, iletişim kopukluğu ve görev karmaşasını azaltmak,
• İşyerindeki maddi hasarı ve çevresel etkileri mümkün olduğunca sınırlandırmak.

Acil Durum Planı Hazırlamak Yasal Bir Zorunluluk mudur?

Evet. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında işveren; çalışma ortamını, kullanılan maddeleri, iş ekipmanlarını ve çevre şartlarını dikkate alarak meydana gelebilecek acil durumları önceden değerlendirmekle yükümlüdür.

İşveren ayrıca acil durumların olumsuz etkilerinden korunmak için gerekli tedbirleri almak, acil durum planını hazırlamak, yeterli sayıda eğitimli çalışan görevlendirmek ve tatbikatların yapılmasını sağlamak zorundadır.

Önemli: Acil durum planı hazırlama yükümlülüğü yalnızca çok tehlikeli veya büyük işletmeler için değildir. İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik, 6331 sayılı Kanun kapsamındaki işyerlerini kapsar. Planın ayrıntıları ise işyerinin faaliyetlerine, büyüklüğüne, çalışan sayısına ve özel tehlikelerine göre belirlenir.

Hangi Acil Durumlar Değerlendirilmelidir?

Her işyerinin acil durumları kendi risk değerlendirmesi ve çevre koşulları dikkate alınarak belirlenmelidir. İşyerinin özelliğine göre aşağıdaki olaylar değerlendirilebilir:

• Yangın ve patlama,
• Tehlikeli kimyasal madde yayılımı veya sızıntısı,
• Biyolojik, radyoaktif veya nükleer maddelerden kaynaklanan tehlikeler,
• Zehirlenme ve salgın hastalık,
• Deprem, sel, fırtına, heyelan ve diğer doğal afetler,
• Sabotaj ve güvenlik tehditleri,
• İlk yardım veya acil tahliye gerektiren diğer olaylar.

İşyerinin yakın çevresindeki tesislerden veya faaliyetlerden kaynaklanabilecek tehlikeler de acil durum planlamasında göz önünde bulundurulmalıdır.

Acil Durum Planı ile Tahliye Planı Aynı Şey midir?

Hayır. Acil durum planı, işyerindeki acil durum yönetiminin tamamını kapsayan ana dokümandır. Tahliye planı veya acil durum tahliye krokisi ise bu planın görsel unsurlarından biridir.

Tahliye planında kaçış yolları, acil çıkışlar, toplanma yerleri, yangınla mücadele ekipmanları, ilk yardım malzemeleri ve gerekli teknik noktalar gösterilir. Bu nedenle yalnızca bir tahliye krokisinin hazırlanmış olması, tek başına acil durum planının hazırlandığı anlamına gelmez.

İlgili içerik: Planın dokümantasyonu ve tahliye planında bulunması gereken bilgiler için Acil Durum Planı ve Tahliye Planı Neleri İçermeli? başlıklı yayını inceleyebilirsiniz.

Planın Uygulanabilir Olması Neden Önemlidir?

Acil durum planının yalnızca dosyada bulunması yeterli değildir. Çalışanlar plan hakkında bilgilendirilmeli, görevlendirilen ekipler gerekli eğitimi almalı ve plan tatbikatlarla sınanmalıdır. Tatbikatta görülen eksiklikler kayıt altına alınarak gerekli düzeltmeler yapılmalıdır.

Plan; işyerinde veya yakın çevresinde yeni bir acil durum oluşturabilecek değişiklik meydana geldiğinde tamamen ya da kısmen yenilenir. Bunun dışında planlar tehlike sınıfına göre;

• Çok tehlikeli işyerlerinde en geç iki yılda bir,
• Tehlikeli işyerlerinde en geç dört yılda bir,
• Az tehlikeli işyerlerinde en geç altı yılda bir

gözden geçirilerek yenilenmelidir.

Sonuç

Acil durum planı, yalnızca mevzuat gereği hazırlanıp dosyalanacak bir belge değildir. İşyerindeki muhtemel tehlikeleri önceden değerlendiren, çalışanların görevlerini belirleyen ve olay anında hızlı, düzenli ve güvenli hareket edilmesini sağlayan temel bir hazırlık aracıdır.

İşyerine özel, anlaşılır ve uygulanabilir bir plan; acil durumun krize dönüşmesini önlemeye, can güvenliğini korumaya ve müdahale sürecini etkin şekilde yönetmeye yardımcı olur.

Acil durum krokisi hakkında: İşyerine özel hazırlanan tahliye planları, kaçış yollarının ve acil durum ekipmanlarının kolay anlaşılmasını sağlar. Acil Durum Krokisi hizmet sayfasını inceleyebilirsiniz.

Mevzuat kaynakları:
6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik

Destek Elemanı Görev Tanımı Örneği

1. ORGANİZASYONDAKİ UNVANI:

Destek Elemanı

2. BAĞLI BİRİMLER:

Bağlantılı olarak çalışılması gereken tüm birimler.

3. NİTELİKLERİ:

Destek elemanı; asli görevinin yanında iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili önleme, koruma, tahliye, yangınla mücadele, ilk yardım ve benzeri konularda özel olarak görevlendirilmiş, uygun donanıma ve yeterli eğitime sahip çalışanı ifade eder.

Görevlendirildiği konuya uygun eğitim ve yeterliliğe sahip olmalıdır.

4. OLMADIĞINDA VEKÂLET EDECEK OLAN BİRİM/UNVAN:

Vekâlet veya görevlendirme listesinde açıklanmıştır.

5. GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUKLARI:

5.1 Destek elemanı işveren tarafından görevlendirilir.

5.2 Görevlendirildiği konuya ilişkin yeterli eğitime ve uygun donanıma sahip olması sağlanır.

5.3 İşyerinde meydana gelebilecek acil durumlarda, kendisine verilen görev doğrultusunda hareket eder.

5.4 Yangınla mücadele konusunda görevlendirilmiş destek elemanı; aldığı eğitim, belirlenen çalışma yöntemleri ve acil durum planı doğrultusunda görev yapar.

5.5 Arama, kurtarma ve tahliye konusunda görevlendirilmiş destek elemanı; acil durumlarda çalışanların güvenli şekilde tahliyesine, kurtarma çalışmalarına ve toplanma alanlarına yönlendirilmesine destek olur.

5.6 İlk yardım konusunda görevlendirilen destek elemanı, ilk yardıma ilişkin ilgili mevzuatta belirtilen esaslara uygun olarak görev yapar.

5.7 İşyerinin acil durum planında belirtilen kaçış yollarını, acil çıkışları, toplanma alanlarını ve acil durumlarda kullanılması gereken ekipmanları bilir.

5.8 Yangın, deprem, sel, su baskını, patlama, kimyasal yayılım ve işyerinde belirlenen diğer acil durumlarda; kendi güvenliğini tehlikeye atmadan, aldığı eğitim ve kendisine verilen görev kapsamında hareket eder.

5.9 İşyerinde gerçekleştirilen acil durum tatbikatlarına katılır ve kendisine verilen görevleri yerine getirir.

5.10 Acil durumlarda kullanılacak ekipmanlar, kaçış yolları veya diğer güvenlik düzenlemelerinde tespit ettiği eksiklik ve uygunsuzlukları ilgili kişilere bildirir.

5.11 Görevi nedeniyle işverenin veya işyerinin mesleki sırları ile gördüğü ve öğrendiği hususları ve çalışanlara ait özel bilgileri gizli tutmakla yükümlüdür.

5.12 Çalışmalarını kuruluşun politikaları, acil durum planı, prosedürleri ve iş sağlığı ve güvenliği kuralları doğrultusunda yürütür.

Not:

Bu görev tanımı örnek olarak hazırlanmıştır. Destek elemanının görevleri; işyerinin faaliyet konusu, tehlike sınıfı, çalışan sayısı, risk değerlendirmesi, acil durum planı ve görevlendirildiği konu dikkate alınarak işyerine özel olarak düzenlenmelidir.

Mevzuat: 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik ve ilk yardım konusunda ilgili İlk Yardım Yönetmeliği.

Metal Kaynak İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği

Metal kaynağı, metal parçaları bir araya getirme sürecinde yaygın olarak kullanılan bir yöntemdir. Ancak, kaynak işlemleri çalışanlar için potansiyel tehlikeler içerebilir.

 

Bazı Yaygın Kaynak Yöntemleri:

Elektrik Ark Kaynağı (Electric Arc Welding): Bu kaynak yöntemi, elektrot adı verilen tel veya çubuklar kullanılarak yüksek sıcaklıklarda bir elektrik arkı oluşturularak gerçekleştirilir. Bu yöntem, MIG (Metal Inert Gas) kaynağı, TIG (Tungsten Inert Gas) kaynağı ve Elektrik Ark Kaynağı (SMAW) gibi alt kategorilere ayrılabilir.

Oksijen-Karbon Kaynağı (Oxyfuel Welding): Bu yöntemde, oksijen ve yakıt gazı (asetilen, propan vb.) birleştirilir ve yanıcı karışım ile yüksek sıcaklıklarda kaynak yapılır.

Lazer Kaynağı (Laser Welding): Lazer ışığı kullanarak yüksek hassasiyetli kaynak yapma işlemidir. Genellikle hassas ve ince malzemelerin kaynağında tercih edilir.

Plazma Kaynağı (Plasma Welding): Bu yöntemde, inert bir gaz (genellikle argon) kullanılarak yüksek enerjili bir plazma jeti oluşturulur ve kaynak işlemi gerçekleştirilir.

Sürtünme Kaynağı (Friction Welding): Bu kaynak yöntemi, iki parçayı sürtünme ve basınç kullanarak birleştirir. Genellikle döner parçaların birleştirilmesi için kullanılır.

Direnç Kaynağı (Resistance Welding): Bu yöntemde, iki metal parça elektrik akımı ile birleştirilir. Direnç noktalarında yüksek ısınma nedeniyle kaynak gerçekleşir.

Elektron Işını Kaynağı (Electron Beam Welding): Bu yöntemde, yüksek hızlı elektronlar kullanılarak malzemeler kaynatılır. Vakum altında gerçekleşir ve yüksek hassasiyet gerektiren uygulamalarda kullanılır.

Yüzey Kaynağı (Surface Welding): Yüzey kaynağı, iki malzemenin sadece yüzeylerini birleştirme işlemidir. Bu yöntem, kaplamalar veya onarımlar için yaygın olarak kullanılır.

Kaynak yöntemi, kullanılan malzemelerin türüne, kalınlığına, kaynak yapılacak işin türüne ve diğer faktörlere bağlı olarak seçilir.

 

Kaynak İşleminin Tehlikeleri:

Kaynak işlemleri, yüksek sıcaklıklar, alevler, dumanlar ve patlama riski gibi potansiyel tehlikeler içerir. Çalışanlar, bu işlem sırasında aşağıdaki risklere maruz kalabilir:

Isı ve Yanma Riski: Kaynak işlemi sırasında yüksek sıcaklıklar, yanıklara neden olabilir.

Solunum Sorunları: Kaynak dumanları solunum yolu sorunlarına yol açabilir.

Patlama Riski: Kaynak işlemi sırasında gazlar ve yanıcı maddelerle çalışılıyorsa, patlama riski vardır.

Gürültü: Kaynak işleminin yarattığı gürültü, işitme kaybına neden olabilir.

 

Kaynak İşlemi İçin İş Sağlığı ve Güvenliği Önlemleri:

Yangın Önleme ve Söndürme: Kaynak işlemi sırasında yangın riskini azaltmak için uygun yangın söndürme ekipmanları bulundurulmalıdır.

Havalandırma: İyi bir havalandırma sistemi, dumanların dağılmasına yardımcı olur.

Eğitim: Çalışanlar, kaynak işlemi hakkında eğitilmeli ve iş sağlığı ve güvenliği prosedürleri konusunda bilinçlendirilmelidir.

Elektrik Güvenliği: Elektrik ark kaynağının kullanılması sırasında elektrik çarpması riskini önlemek için gerekli elektrik güvenliği önlemleri alınmalıdır.

Gaz Silindirleri: Gaz silindirlerinin güvenli bir şekilde depolanması ve taşınması önemlidir.

Kişisel Koruyucu Ekipmanlar: Çalışanlara uygun kişisel koruyucu ekipmanlar (göz koruması, yanmaz elbiseler, solunum maskeleri) sağlanmalıdır.

Kaynakçı Belgesi: Kaynakçılar ulusal veya uluslararası sertifikasyon programlarına katılarak kaynakçı belgesi almalıdır.

Asansör Mevzuatı Nedir?

Asansör Yönetmeliğinde tanımlanan asansörün tasarımı, yapımı, hizmete alınması, iyileştirilmesi, periyodik kontrolü, piyasa gözetim ve denetiminde uygulanacak mevzuatın neler olduğunu inceledim.

Bu yazıda ilgili yönetmelik ve tebliğlere değindim. Asansör ilgili uyumlaştırılmış standartlara uygun olmalıdır. Standartlar ürüne yönelik çok sayıda teknik detay içerir. Standartlar Türk Standartları Enstitüsünden ücreti karşılığı temin edilmektedir.

Asansör Yönetmeliği; “Binalarda ve inşaatlarda kalıcı olarak hizmet veren ve insanların, insan ve yüklerin veya bir kişinin taşıyıcıya zorlanmadan girebildiği ve içindeki kişinin erişim mesafesinde yer alan kumandalarla teçhiz edilmiş olan taşıyıcıya ulaşılabildiği hallerde sadece yüklerin taşınmasının amaçlandığı asansörleri,” kapsar.

Asansör Yönetmeliği hızı 0.15 m/s’den büyük olmayan kaldırma tertibatlarını kapsamaz. Yani hızı 0.15 m/s’den küçük kaldırma ekipmanları Asansör Yönetmeliği kapsamında değildir. Bu ürünler için Makine Emniyeti Yönetmeliği uygulanır.

Asansörlerin Tasarımı:

Asansörlerin Tasarımına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğ

“Bu Tebliğin amacı, 29/6/2016 tarihli ve 29757 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Asansör Yönetmeliği (2014/33/AB) kapsamında piyasaya arzı amaçlanan asansörlerin tasarım sürecine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”

Asansör tasarımında dikkat edilecek diğer yönetmelikler;

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği

Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği

Büyükşehir Belediyeleri İmar Yönetmelikleri;

Ankara Büyükşehir Belediyesi İmar Yönetmeliği

İstanbul İmar Yönetmeliği

İzmir Büyükşehir Belediyesi İmar Yönetmeliği

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik

Asansörlerin Yapımı:

Asansör Yönetmeliği(2014/33/AB)

“Bu Yönetmeliğin amacı; asansörler ve asansörlere ait asansör güvenlik aksamlarının karşılamaları gereken temel sağlık ve güvenlik gereklerini, bu ürünlerle ilgili piyasaya arz koşulları ile piyasa gözetimi ve denetimi esaslarını belirlemektir.”

“CE” işaretlemesinin genel kuralları Asansör Yönetmeliğinin 21 ve 22. maddesinde verilmektedir.

"“CE” işareti, her bir asansör kabinine ve her bir asansör güvenlik aksamı üzerine görünür, okunaklı ve kalıcı şekilde iliştirilir. Aksi durumda,asansör güvenlik aksamı üzerine bir etiket ile ayrı şekilde iliştirilir."

Asansör yapımında dikkat edilecek diğer yönetmelikler;

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği

Asansör yapılacak tesisin farklı tehlikeler içermesi durumunda, bu tehlikelere yönelik yönetmelik ve standartlarda dikkate alınmalıdır. Örneğin tozlu veya nemli yerlerde IP koruma sınıfları, patlayıcı ortamlarda ATEX  yönetmelikleri dikkate alınmalıdır.

Asansörün hizmete alınması, iyileştirilmesi:

Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği

“Bu Yönetmeliğin amacı; insanların, insan ve yüklerin veya sadece yüklerin taşınmasında kullanılan asansörlerin, insan can ve mal güvenliğini tehdit etmeyecek şekilde kullanımlarını sağlamak ve çevreyi korumak üzere tescili, işletilmesi, bakımı, garanti ve satış sonrası hizmetleri ile hizmet denetimi ve mevcut asansörlerin iyileştirilmesiyle ilgili uyulması gereken kuralları belirlemektir.”

Asansörün periyodik kontrolü:

Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği

“Bu Yönetmeliğin amacı, asansörlerin periyodik kontrolüne ilişkin usul ve esaslar ile asansör periyodik kontrollerinde görev alacak olan A tipi muayene kuruluşlarının yetkilendirilmesi, yükümlülükleri ve denetimlerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”

Asansör piyasa gözetim ve denetimi:

Asansör Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği

“Bu Yönetmeliğin amacı, 29/6/2016 tarihli ve 29757 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Asansör Yönetmeliği (2014/33/AB) kapsamında piyasaya arz edilen ve insanların, insan ve yüklerin veya sadece yüklerin taşınmasında kullanılan asansöre yönelik gerçekleştirilecek olan piyasa gözetimi ve denetiminin ve sonucunda alınacak önlemlerin usul ve esaslarını belirlemektir.”

 

Teleferik Güvenliği Üzerine İnceleme

Teleferik, Kablolu Taşıma Tesisatı Yönetmeliği (2016/424/AB)’ne uygun olarak piyasaya arz edilmiş olmalı ve yönetmeliğin Ek II Temel Gerekler maddesine uygun olmalıdır.

Teleferik Güvenliği İçin Alınması Gereken Önlemler:

Düzenli Bakım: Teleferik sistemlerinin düzenli olarak bakımının yapılması önemlidir. Kablolar, makaralar, frenler ve elektrik sistemleri düzenli olarak incelenmeli ve gerektiğinde onarılmalıdır.

Güvenlik Ekipmanları: Teleferiklerde güvenlik ekipmanlarının bulunması ve bu ekipmanların düzenli olarak kontrol edilmesi önemlidir. Acil durumlarda kullanılmak üzere yangın söndürme cihazları ve acil durum durdurma sistemleri gibi ekipmanlar bulundurulmalıdır.

Korozyon Kontrolü: Teleferik sistemlerindeki metal parçalarda korozyon oluşumu, ciddi güvenlik riskleri oluşturabilir. Bu nedenle, korozyon kontrolü düzenli olarak yapılmalı ve etkilenen parçaların zamanında değiştirilmesi sağlanmalıdır.

Veri Analizi ve Tahmini Bakım: Teleferik sistemlerinde veri analizi teknikleri kullanılarak, olası arızaları tahmin etmek önemlidir. Veri analizi, sistemin performansını izlemek ve sorunları önceden tespit etmek için önemli bir araçtır.

Periyodik Kontrol: Teleferik sistemlerinin belirli aralıklarla periyodik kontrollerden geçirilmesi gerekmektedir. Bu kontroller, sistemin tüm bileşenlerinin çalışma durumunu değerlendirir ve olası sorunları tespit etmeye yardımcı olur.

(İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğine göre, standartlarda süre belirtilmemişse yılda bir periyodik kontrolü yapılmalıdır.)

Acil Durum Prosedürleri: Herhangi bir acil durumda, teleferik personelinin etkili bir şekilde müdahale edebilmesi için acil durum prosedürleri oluşturulmalı ve personel buna göre eğitilmelidir. 

(Tebliğe göre işletme teknik ruhsatı, kurtarma talimatlarını ve işletme teknik personeline ait eğitim belgelerini içermelidir.) 

Teknolojik İlerlemelerin Kullanılması: Güvenlik sensörleri, alarm sistemleri ve uzaktan izleme sistemleri gibi teknolojik ilerlemelerin teleferik sistemlerine entegre edilmesi, olası sorunları tespit etmede ve müdahale etmede önemli rol oynar.

Beyan Yüküne Uygun Kullanım: Beyan yükü, teleferik aracının tasarım ve imalat aşamasında belirlenen maksimum ağırlık kapasitesidir. Teleferiğin güvenliği ve stabilitesi için bu maksimum kapasiteyi aşmamak önemlidir. Yolcuların ve yüklerin belirlenen sınırlar içinde kalması, teleferik aracının güvenliğini sağlar ve olası kazaların önlenmesine yardımcı olur.

Yeterli İşgücü ve Eğitim: Teleferik işletmecileri, güvenliği sağlamak için yeterli sayıda ve eğitimli personel istihdam etmelidir. Personel, teleferik işleyişi ve güvenlik prosedürleri konusunda düzenli eğitim almış olmalıdır.

Kullanıcı Eğitimi: Teleferik işletmecileri, kullanıcıları güvenlik prosedürleri konusunda eğitmeli ve bilgilendirmelidir. Yolcular, teleferik araçlarını doğru şekilde kullanmayı ve güvenlik kurallarına uymayı öğrenmelidirler.

Bakanlık Kontrolü ve Düzenlemeler: Teleferik işletmeleri, Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından belirlenen Yönetmelik ve Tebliğlere uymak zorundadır.

Kablolu Taşıma Tesisatı Yönetmeliği (2016/424/AB) Linki: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/12/20171202-1.htm

İnsan Taşımak Üzere Tasarımlanan Kablolu Taşıma Tesisatının Ruhsatlandırılması, Bakım Ve İşletilmesine Dair Tebliğ (SGM :2009/11)

https://www.mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=13246&mevzuatTur=Teblig&mevzuatTertip=5