Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık Ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik - 20 Ekim 2023

Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık Ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik 20 Ekim 2023 tarihli Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.

Linki: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/10/20231020-1.htm

Yönetmeliğin Değişiklikleri İşlenmiş Linki: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18709&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5

YÖNETMELİK

"Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından:

KİMYASAL MADDELERLE ÇALIŞMALARDA SAĞLIK VE GÜVENLİK

ÖNLEMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK

YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK

MADDE 1- 12/8/2013 tarihli ve 28733 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmeliğin 3 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 6331 sayılı Kanunun 30 uncu maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.”

MADDE 2- Aynı Yönetmeliğin 4 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Bakanlık: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığını,

b) Biyolojik sınır değeri: Kimyasal maddenin ve metabolitinin uygun biyolojik ortamdaki konsantrasyonunun ve etki göstergesinin üst sınırını,

c) Kimyasal madde: Doğal halde bulunan, üretilen, herhangi bir işlem sırasında kullanılan veya atıklar da dâhil olmak üzere ortaya çıkan, bizzat üretilmiş olup olmadığına veya piyasaya arz olunup olunmadığına bakılmaksızın her türlü element, bileşik veya karışımları,

ç) Kimyasal maddelerin kullanıldığı işlemler: Bu maddelerin üretilmesi, işlenmesi, kullanılması, depolanması, taşınması, atık ve artıkların arıtılması veya uzaklaştırılması işlemlerini,

d) Mesleki maruziyet sınır değeri: Başka şekilde belirtilmedikçe, belirli bir referans sürede çalışanların solunum bölgesindeki havada bulunan kimyasal madde konsantrasyonunun zaman ağırlıklı ortalamasının üst sınırını (TWA, STEL) veya çalışma süresinin herhangi bir anında çalışanların solunum bölgesindeki havada bulunan kimyasal madde konsantrasyonunun aşılmaması gereken üst sınırını (CEILING),

e) Sağlık gözetimi: Çalışanların belirli bir kimyasal maddeye maruziyetleri ile ilgili olarak sağlık durumlarının belirlenmesi amacıyla yapılan değerlendirmeleri,

f) Solunum bölgesi: Merkezi, kişinin kulaklarını birleştiren çizginin orta noktası olan 30 cm yarıçaplı kürenin, başın ön kısmında kalan yarısını,

g) Tehlikeli kimyasal madde: Aşağıda yer alan alt bentlerde belirtilen;

1) 11/12/2013 tarihli ve 28848 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Maddelerin ve Karışımların Sınıflandırılması, Etiketlenmesi ve Ambalajlanması Hakkında Yönetmelikte sınıflandırılmış veya sınıflandırılmamış herhangi bir fiziksel madde ve/veya insan sağlığına zararlılık kriterlerini karşılayan kimyasal maddeleri,

2) Bir numaralı alt bentte yer alan kapsama girmemekle beraber kimyasal, fiziko-kimyasal veya toksikolojik özellikleri ve kullanılma veya işyerinde bulundurulma şekli nedeni ile çalışanların sağlık ve güvenliği yönünden risk oluşturabilecek ya da mesleki maruziyet sınır değeri belirlenmiş kimyasal maddeleri,

ifade eder.”

MADDE 3- Aynı Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) ve (c) bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve aynı fıkraya aşağıdaki bent eklenmiştir.

“b) 23/6/2017 tarihli ve 30105 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmeliğe uygun olarak hazırlanan ve tedarikçilerden sağlanan Türkçe Güvenlik Bilgi Formu.

c) 27/1/2023 tarihli ve 32086 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İş Hijyeni Ölçüm, Test ve Analizleri Hakkında Yönetmelik kapsamında yetkilendirilmiş bir laboratuvar tarafından tespit edilen maruziyetin türü, düzeyi ve süresi.”

“ğ) Bakım, onarım, kurulum, işletmeye alma, devre dışı bırakma gibi işlerde kimyasal madde maruziyeti nedeniyle meydana gelebilecek ve çalışanın sağlığını ve güvenliğini olumsuz etkileyebilecek durumları.”

MADDE 4- Aynı Yönetmeliğin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (j) bendinde yer alan “30/12/2006 tarihli ve 26392 4 üncü Mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Muhtemel Patlayıcı Ortamda Kullanılan Teçhizat ve Koruyucu Sistemlerle İlgili Yönetmelik (94/9/AT)” ibaresi “30/6/2016 tarihli ve 29758 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Muhtemel Patlayıcı Ortamda Kullanılan Teçhizat ve Koruyucu Sistemler ile İlgili Yönetmelik (2014/34/AB)” şeklinde değiştirilmiş ve aynı fıkranın (m) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“m) İşyerlerinde, tehlikeli kimyasal maddelerin depolandığı tankların kullanımında TS EN 14197 ve TS EN ISO 21009 standart serilerine uyulur.”

MADDE 5- Aynı Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“ç) Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmeliğe uygun olarak hazırlanan ve tedarikçilerden sağlanan Türkçe Güvenlik Bilgi Formları hakkında bilgileri.”

MADDE 6- Aynı Yönetmeliğe 12 nci maddeden sonra gelmek üzere aşağıdaki maddeler eklenmiştir.

“Rehberler ve metotlar

MADDE 12/A- (1) İşverenlere; kimyasalların kullanımı, kişisel maruziyet seviyelerinin tespiti ve biyolojik maruziyet göstergeleri, sınır değerleri ve sağlık gözetimi konularında ilgili yükümlülükleri bakımından yardımcı olmak veya yol göstermek amacıyla rehberler ve metotlar hazırlanabilir. Rehberler, işyerinde çalışan sayısı ve işyerinin bulunduğu tehlike sınıfı göz önüne alınarak sektör, meslek veya yapılan işlere özgü olabilir.

(2) Kamu kurum ve kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, üniversiteler, işçi-işveren ve memur sendikaları ile kamu yararına çalışan sivil toplum kuruluşları rehber ve metot çalışmalarında bulunabilir. Bakanlıkça, bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğu yönünden değerlendirilerek onaylanan taslaklar, Bakanlık tarafından rehber veya metot olarak yayımlanır.

Avrupa Birliği mevzuatına uyum

MADDE 12/B- (1) Bu Yönetmelik, işyerindeki kimyasal maddeler ile ilgili risklerden çalışanların sağlık ve güvenliğinin korunmasına ilişkin 7/4/1998 tarihli ve 98/24/EC sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifi, gösterge niteliğindeki sınır değerlerin oluşturulması hakkında 29/5/1991 tarihli ve 1991/322/EEC sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifi ile 8/6/2000 tarihli ve 2000/39/EC sayılı 98/24/EC sayılı Konsey Direktifinin uygulanmasında gösterge niteliğinde sınır değerlerin oluşumuna ilişkin birinci liste, 7/2/2006 tarihli ve 2006/15/EC sayılı 98/24/EC sayılı Konsey Direktifinin uygulanmasında gösterge niteliğinde sınır değerlerin oluşumuna ilişkin ikinci liste, 17/12/2009 tarihli ve 2009/161/EU sayılı 98/24/EC sayılı Konsey Direktifinin uygulanmasında gösterge niteliğinde sınır değerlerin oluşumuna ilişkin üçüncü liste, 31/1/2017 tarihli ve 2017/164/EU sayılı 98/24/EC sayılı Konsey Direktifinin uygulanmasında gösterge niteliğinde sınır değerlerin oluşumuna ilişkin dördüncü liste, 31/10/2019 tarihli ve 2019/1831/EU sayılı 98/24/EC sayılı Konsey Direktifinin uygulanmasında gösterge niteliğinde sınır değerlerin oluşumuna ilişkin beşinci liste, dikkate alınarak hazırlanmıştır.”

MADDE 7- Aynı Yönetmeliğin Ek-1’i ekteki şekilde değiştirilmiş ve Ek-4’ü yürürlükten kaldırılmıştır.

MADDE 8- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 9- Bu Yönetmelik hükümlerini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı yürütür."

Acil Durum Tahliye Planı neleri içermeli?

Acil durum tahliye planı, işyerinde meydana gelebilecek yangın, patlama, kimyasal yayılım, deprem ve benzeri acil durumlarda çalışanların ve ziyaretçilerin güvenli şekilde tahliye edilmesine yönelik düzenlemeleri içerir. Planın görsel bölümünü oluşturan acil durum krokisi veya diğer adıyla acil durum tahliye krokisi, kaçış yollarını ve acil durum ekipmanlarının yerlerini işyeri yerleşimi üzerinde gösterir.

Kısaca: Acil durum planı, acil durumda ne yapılacağını ve kimlerin görevli olduğunu açıklayan ana dokümandır. Acil durum tahliye krokisi ise kişilerin nereden ve hangi yönde çıkacağını görsel olarak gösterir.

Acil Durum Tahliye Planı Nedir?

Acil durum tahliye planı; işyerinde bulunan kişilerin tehlikeli bölgeden güvenli bir alana nasıl ulaşacağını, kullanılacak kaçış yollarını, acil çıkışları, toplanma yerlerini ve acil durum sırasında görev alacak çalışanları belirleyen düzenlemedir.

Tahliye planının işyerinde kolay anlaşılabilmesi için kaçış yolları, acil çıkışlar, toplanma yerleri ve gerekli diğer bilgiler bir kroki üzerinde gösterilir. Bu görsel doküman uygulamada hem acil durum krokisi hem de acil durum tahliye krokisi olarak adlandırılmaktadır.

Acil Durum Tahliye Planı Neleri İçermelidir?

İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik kapsamında tahliye planı, işyerinin tamamını veya ilgili bölümlerini gösterecek şekilde aşağıdaki unsurları içermelidir:

1. Acil durum ekipmanlarının bulunduğu yerler: Yangın söndürme amacıyla kullanılacak ekipmanlar dâhil olmak üzere acil durum ekipmanlarının konumları gösterilmelidir.
2. İlkyardım malzemelerinin bulunduğu yerler: İlkyardım dolapları, ilkyardım çantaları ve varsa sağlık birimi gibi noktalar belirtilmelidir.
3. Kaçış yolları, toplanma yerleri ve uyarı sistemleri: Kaçış güzergâhları, acil çıkışlar, toplanma yerleri ve bulunması hâlinde uyarı sistemleri kroki üzerinde gösterilmelidir.
4. Görevlendirilen çalışanların bilgileri: Acil durumlarda görev yapacak çalışanlar ile varsa yedeklerinin adı, soyadı, unvanı, sorumluluk alanı ve iletişim bilgileri belirtilmelidir.
5. Acil durum iletişim numaraları: Acil durumlarla ilgili ulusal ve yerel kurum ve kuruluşların güncel irtibat numaraları yer almalıdır.

İşyerinin riskleri, fiziki özellikleri ve belirlenen acil durum senaryolarına göre krokide aşağıdaki ilave bilgiler de gösterilebilir:

• Özel risklerin bulunduğu bölümler: Kimyasal yayılım, parlama, patlama ve benzeri özel tehlikeleri barındıran alanlar gösterilmelidir.
• Enerji kesme noktaları: Elektrik ve gaz akışının kesilebileceği anahtarlar, panolar, vanalar ve diğer kesme noktaları belirtilmelidir.

Önemli: Tahliye planı yalnızca bir liste veya metin olarak hazırlanmamalıdır. Kaçış yolları, toplanma yerleri ve acil durum ekipmanları, işyerinin gerçek yerleşimini yansıtan anlaşılır bir kroki üzerinde gösterilmelidir.

Acil Durum Krokisi ile Acil Durum Tahliye Krokisi Arasında Fark Var mı?

Acil durum krokisi ve acil durum tahliye krokisi ifadeleri uygulamada çoğunlukla aynı görsel doküman için kullanılmaktadır. Bununla birlikte, iki ifade arasında vurgu bakımından küçük bir fark bulunur.

• Acil durum krokisi daha genel bir ifadedir. Kaçış yollarının yanında yangın ekipmanları, ilkyardım malzemeleri, enerji kesme noktaları ve özel riskli alanları da kapsar.
• Acil durum tahliye krokisi ise özellikle acil çıkışlara, kaçış yönlerine ve toplanma alanına vurgu yapar.

Uygulamada bütün bu bilgilerin tek bir kroki üzerinde gösterilmesi mümkündür. Bu nedenle her iki adlandırma için ayrı ayrı iki kroki hazırlanması genellikle gerekmez.

Kapsayıcı Başlık Önerisi: “Acil Durum Krokisi (Acil Durum Tahliye Krokisi)” ifadesi, iki terimi de kapsar ve dokümanın amacını ziyaretçiye açık biçimde anlatır.

Acil Durum Krokisinde Neler Gösterilir?

İşyerinin fiziki yapısına, faaliyetlerine ve mevcut güvenlik donanımlarına göre acil durum tahliye krokisinde aşağıdaki unsurlar gösterilebilir:

• “Buradasınız” konumu,
• Kaçış yolları ve tahliye yönleri,
• Acil çıkış kapıları,
• Kaçış merdivenleri,
• Toplanma alanları,
• Yangın söndürme cihazları,
• Yangın dolapları,
• Yangın alarm butonları ve uyarı sistemleri,
• İlkyardım malzemeleri,
• Elektrik panoları ve enerji kesme noktaları,
• Doğalgaz veya LPG ana kesme vanaları,
• Kimyasal maddelerin bulunduğu alanlar,
• Parlama veya patlama riski bulunan bölümler,
• Acil durum açısından önem taşıyan diğer teknik noktalar.

Her sembolün her işyerinde bulunması gerekmez. Acil durum krokisi, işyerinde gerçekten bulunan ekipmanlar, tesisatlar, çıkışlar ve riskli alanlar esas alınarak hazırlanmalıdır.

Acil Durum Krokisi Hazırlanırken Nelere Dikkat Edilmelidir?

• Kroki, işyerinin güncel fiziki yerleşimini yansıtmalıdır.
• Kaçış yolları açık ve kolay anlaşılır şekilde gösterilmelidir.
• Acil çıkışlar ve toplanma alanları belirgin olmalıdır.
• “Buradasınız” işareti, krokinin asıldığı konuma göre yerleştirilmelidir.
• Kullanılan semboller anlaşılır ve birbiriyle uyumlu olmalıdır.
• Büyük veya birden fazla bölümden oluşan işyerlerinde gerekli alanlar için ayrı krokiler hazırlanmalıdır.
• Krokiler çalışanların ve ziyaretçilerin kolayca görebileceği uygun noktalara yerleştirilmelidir.
• İşyeri yerleşimi, kaçış yolları veya acil durum ekipmanları değiştiğinde kroki güncellenmelidir.
• Hazırlanan planın uygulanabilirliği acil durum tatbikatlarında kontrol edilmelidir.

Acil Durum Planı ile Tahliye Krokisi Aynı Şey midir?

Hayır. Acil durum planı; işyerinde meydana gelebilecek acil durumları, önleyici tedbirleri, müdahale yöntemlerini, görevlendirilen çalışanları, tahliye düzenlemelerini ve iletişim bilgilerini kapsayan ana dokümandır.

Acil durum tahliye krokisi ise kaçış yollarını, acil çıkışları, toplanma alanlarını ve acil durum ekipmanlarını işyeri yerleşimi üzerinde gösteren görsel dokümandır. Dolayısıyla tahliye krokisi, acil durum planının uygulamaya yönelik görsel unsurlarından biridir.

Sık Sorulan Sorular

Acil durum krokisi zorunlu mudur?

İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik kapsamında kaçış yolları, toplanma yerleri ve bulunması hâlinde uyarı sistemlerinin yer aldığı kroki, tahliye planında bulunması gereken unsurlardan biridir.

Acil durum krokisi nereye asılmalıdır?

Acil durum krokileri çalışanların ve ziyaretçilerin kolayca görebileceği, erişilebilir ve uygun noktalara yerleştirilmelidir. Büyük veya birden fazla bölümden oluşan işyerlerinde farklı alanlar için ayrı krokiler hazırlanabilir.

Tahliye krokisinde toplanma alanı gösterilmeli midir?

Evet. Acil durum sonrasında çalışanların ve diğer kişilerin güvenli şekilde bir araya geleceği toplanma alanı, tahliye planında ve ilgili krokilerde açıkça gösterilmelidir.

Acil durum krokisi ne zaman güncellenmelidir?

İşyerinin yerleşiminde, kaçış yollarında, acil çıkışlarında, yangın ekipmanlarında, enerji kesme noktalarında veya özel riskli alanlarında değişiklik olduğunda kroki kontrol edilmeli ve gerekiyorsa güncellenmelidir.

Not: Acil durum planı ve tahliye krokisi hazırlanırken işyerinin fiziki yapısı, yürütülen faaliyetler, çalışan sayısı, mevcut ekipmanlar, özel riskler ve yürürlükteki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirilmelidir.

Her Acil Durumda Aynı Toplanma Alanına mı Gidilir?

Hayır. Acil durumlarda uygulanacak hareket biçimi, olayın türüne ve tehlikenin kaynağına göre belirlenmelidir. Yangın gibi bina içinden kaynaklanan bir tehlikede çalışanların güvenli kaçış yollarını kullanarak bina dışındaki toplanma alanına ulaşması gerekirken, dış ortamdan kaynaklanan bazı tehlikelerde binayı terk etmek daha büyük risk oluşturabilir.

Önemli: Acil durum tahliye krokisi yalnızca yangın çıkışlarını gösteren standart bir çizim olarak değerlendirilmemelidir. İşyerinde belirlenen acil durum senaryolarına göre dış tahliye, güvenli bölgede bekleme veya bina içinde sığınma yöntemleri ayrıca planlanmalıdır.

Senaryoya Göre Güvenli Alan Değişebilir

• Yangın: Güvenli kaçış yolları kullanılarak bina dışındaki toplanma alanına gidilir.
• Deprem: Sarsıntı sırasında tahliye yapılmaz. Sarsıntı sona erdikten sonra bina ve çevre koşulları değerlendirilerek güvenli toplanma alanına geçilir.
• Kimyasal sızıntı: Maddenin özelliği, sızıntının kaynağı ve rüzgâr yönüne göre kontrollü tahliye veya kapalı alanda sığınma uygulanabilir.
• Dış kaynaklı zehirli gaz: Dışarı çıkmak yerine kapı ve pencerelerin kapatıldığı, uygun havalandırma tedbirlerinin alındığı güvenli bir iç alanda beklemek gerekebilir.
• KBRN olayı: Kimyasal, biyolojik, radyolojik veya nükleer tehlikenin türüne göre belirlenmiş sığınak ya da sığınma alanına yönlendirme yapılabilir.
• Şiddet veya silahlı saldırı: Olayın konumuna göre kontrollü tahliye, güvenli odaya geçme veya bulunduğu yerde korunma yöntemi uygulanabilir.

Bir İşyerinde Birden Fazla Tahliye veya Sığınma Krokisi Hazırlanabilir mi?

Evet. İşyerinin büyüklüğü, kat sayısı, bölümleri, çalışanların bulunduğu alanlar ve belirlenen acil durum senaryoları dikkate alınarak birden fazla kroki hazırlanabilir.

Uygulamada aşağıdaki çalışmalar ayrı ayrı veya birbirini tamamlayacak şekilde düzenlenebilir:

• Kat bazlı acil durum tahliye krokisi,
• Bölüm veya çalışma alanı bazlı tahliye krokisi,
• Genel yerleşim ve dış toplanma alanı krokisi,
• Oda bazlı tahliye krokisi,
• Sığınak veya bina içi güvenli alana yönlendirme krokisi,
• Özel riskli bölümlere göre hazırlanmış müdahale ve yönlendirme krokisi.

Kroki sayısı nasıl belirlenir? Gerekli kroki sayısı yalnızca kat sayısına göre değil; işyerinin bölümleri, kaçış alternatifleri, krokilerin asılacağı noktalar ve acil durum senaryoları birlikte değerlendirilerek belirlenir. Aynı katın farklı noktalarına asılan krokilerde “Şu An Buradasınız” konumu ve yönlendirme güzergâhı farklı olabilir.

Tahliye ve Sığınma Yolları Nasıl Gösterilmelidir?

Aynı çizim üzerinde hem dış tahliye hem de sığınma yönlendirmesi bulunuyorsa güzergâhların birbirine karışmayacak biçimde renk, sembol ve açıklamalarla ayrılması gerekir. Çalışanların hangi alarm veya olayda hangi yolu izleyeceği acil durum planında açıklanmalı ve eğitimlerle desteklenmelidir.

Krokide gösterilen sığınak veya güvenli alan, yalnızca ismen belirlenmemeli; ilgili tehlikeye karşı uygunluğu, kapasitesi, ulaşım yolu, havalandırma koşulları ve kullanılabilirliği ayrıca değerlendirilmelidir.

İşyerinize Özel Acil Durum Krokisi

İşyerinizin mimari planı veya mevcut yerleşim krokisi üzerinden; kaçış yolları, acil çıkışlar, toplanma alanları, yangın ekipmanları ve gerekli diğer güvenlik bilgilerini içeren işyerine özel acil durum tahliye krokisi hazırlanabilir.

Acil Durum Krokisi Çalışmasını İnceleyin

Acil Durum Planı Nasıl Hazırlanır?

Acil Durum Planı hazırlamak için, bu konuyla ilgili yönetmelik olan İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Acil Durum Planı hazırlama rehberini kullanabilirsiniz.

Yönetmelik ve Rehber detaylı bilgiler içeriyor. Ana başlıklarla yapılacaklara değinelim.

1- İşyeri için acil durumları tespit etmek, örneğin;

• Yangın,
• Patlama,
• Sabotaj,
• Doğal Afet (deprem, sel, fırtına, heyelan, göçük vb.),
• KBRN (Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik, Nükleer Tehditler),
• Gıda Zehirlenmesi,
• Salgın Hastalık,
• İş Kazası vb.

2- Çevredeki işyerleri ve faaliyet konuları dikkate alınarak oluşturabilecek tehlikeler göz önüne alınacak.

3- Her bir acil durum için önleyici ve sınırlandırıcı tedbirlerin belirlenmeli,

4- Acil durum olması durumunda müdahale yönteminin belirlenmeli,

5- Her bir acil durum için tahliye yöntemi belirlenmeli. Toplanma yeri belirlenmeli. Her acil durum için toplanma yeri aynı olmayabilir. Hangi durumlarda sığınak kullanılacağı da mutlaka belirtilmeli.

6- Tahliye planı oluşturulmalı.

7- Acil durum ekipleri belirlenmeli.

Oluşturulan planın etkinliği için eğitim yapılmalı, tatbikat yapılmalı. Acil durum planı gerekli durumlarda iyileştirilmeli, güncellenmeli.

İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik Ek-1’de acil durum planı hazırlanırken kullanılabilecek örnek form verilmiştir:

İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik Linki:

https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18493&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5

İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik Ekleri Linki:

https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.18493-Ek.docx

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Acil Durum Planı Hazırlama Rehberi

https://www.csgb.gov.tr/media/88211/acil-durum-plani-hazirlama-rehberi-2022.pdf

Acil Durum Planı Neden Hazırlanır? İşyerleri İçin Önemi

İşyerlerinde yangın, patlama, deprem, tehlikeli madde yayılımı veya benzeri bir acil durum meydana geldiğinde doğru kararların çok kısa sürede alınması gerekir. Acil durum planı, böyle bir olay karşısında kimlerin ne yapacağını, çalışanların nasıl korunacağını ve müdahale ile tahliyenin nasıl yürütüleceğini önceden belirlemek amacıyla hazırlanır.

Kısaca: Acil durum planı; can kaybını önlemek, olayın etkilerini sınırlandırmak, çalışanların güvenli biçimde tahliye edilmesini sağlamak ve müdahale sürecindeki görev karmaşasını azaltmak için hazırlanır.

Acil Durum Planı Nedir?

Acil durum planı, işyerinde meydana gelebilecek acil durumlarda uygulanacak iş ve işlemler ile müdahaleye yönelik eylemlerin yer aldığı yazılı plandır. Uygulamada “acil durum eylem planı” ifadesi de kullanılmakla birlikte, mevzuatta esas alınan terim acil durum planıdır.

Plan yalnızca yangın sırasında binanın nasıl boşaltılacağını gösteren bir belge değildir. Acil durumların belirlenmesinden önleyici tedbirlere, ekiplerin görevlendirilmesinden haberleşme ve tahliye yöntemlerine kadar bütün hazırlık sürecini kapsar.

Acil Durum Planı Neden Hazırlanır?

İşyerine özel bir acil durum planı hazırlanmasının temel amaçları şunlardır:

• Çalışanların, ziyaretçilerin ve işyerinde bulunan diğer kişilerin can güvenliğini korumak,
• Muhtemel acil durumları önceden belirlemek,
• Acil durumların oluşmasını önleyici ve etkilerini sınırlandırıcı tedbirleri planlamak,
• Uyarı, haberleşme, müdahale, ilk yardım ve tahliye yöntemlerini belirlemek,
• Söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım ekiplerinin görevlerini açıklamak,
• Tahliye sonrasında çalışanların sayım ve kontrolünü sağlamak,
• İtfaiye, sağlık kuruluşları ve diğer ilgili kurumlarla kurulacak iletişimi planlamak,
• Panik, iletişim kopukluğu ve görev karmaşasını azaltmak,
• İşyerindeki maddi hasarı ve çevresel etkileri mümkün olduğunca sınırlandırmak.

Acil Durum Planı Hazırlamak Yasal Bir Zorunluluk mudur?

Evet. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında işveren; çalışma ortamını, kullanılan maddeleri, iş ekipmanlarını ve çevre şartlarını dikkate alarak meydana gelebilecek acil durumları önceden değerlendirmekle yükümlüdür.

İşveren ayrıca acil durumların olumsuz etkilerinden korunmak için gerekli tedbirleri almak, acil durum planını hazırlamak, yeterli sayıda eğitimli çalışan görevlendirmek ve tatbikatların yapılmasını sağlamak zorundadır.

Önemli: Acil durum planı hazırlama yükümlülüğü yalnızca çok tehlikeli veya büyük işletmeler için değildir. İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik, 6331 sayılı Kanun kapsamındaki işyerlerini kapsar. Planın ayrıntıları ise işyerinin faaliyetlerine, büyüklüğüne, çalışan sayısına ve özel tehlikelerine göre belirlenir.

Hangi Acil Durumlar Değerlendirilmelidir?

Her işyerinin acil durumları kendi risk değerlendirmesi ve çevre koşulları dikkate alınarak belirlenmelidir. İşyerinin özelliğine göre aşağıdaki olaylar değerlendirilebilir:

• Yangın ve patlama,
• Tehlikeli kimyasal madde yayılımı veya sızıntısı,
• Biyolojik, radyoaktif veya nükleer maddelerden kaynaklanan tehlikeler,
• Zehirlenme ve salgın hastalık,
• Deprem, sel, fırtına, heyelan ve diğer doğal afetler,
• Sabotaj ve güvenlik tehditleri,
• İlk yardım veya acil tahliye gerektiren diğer olaylar.

İşyerinin yakın çevresindeki tesislerden veya faaliyetlerden kaynaklanabilecek tehlikeler de acil durum planlamasında göz önünde bulundurulmalıdır.

Acil Durum Planı ile Tahliye Planı Aynı Şey midir?

Hayır. Acil durum planı, işyerindeki acil durum yönetiminin tamamını kapsayan ana dokümandır. Tahliye planı veya acil durum tahliye krokisi ise bu planın görsel unsurlarından biridir.

Tahliye planında kaçış yolları, acil çıkışlar, toplanma yerleri, yangınla mücadele ekipmanları, ilk yardım malzemeleri ve gerekli teknik noktalar gösterilir. Bu nedenle yalnızca bir tahliye krokisinin hazırlanmış olması, tek başına acil durum planının hazırlandığı anlamına gelmez.

İlgili içerik: Planın dokümantasyonu ve tahliye planında bulunması gereken bilgiler için Acil Durum Planı ve Tahliye Planı Neleri İçermeli? başlıklı yayını inceleyebilirsiniz.

Planın Uygulanabilir Olması Neden Önemlidir?

Acil durum planının yalnızca dosyada bulunması yeterli değildir. Çalışanlar plan hakkında bilgilendirilmeli, görevlendirilen ekipler gerekli eğitimi almalı ve plan tatbikatlarla sınanmalıdır. Tatbikatta görülen eksiklikler kayıt altına alınarak gerekli düzeltmeler yapılmalıdır.

Plan; işyerinde veya yakın çevresinde yeni bir acil durum oluşturabilecek değişiklik meydana geldiğinde tamamen ya da kısmen yenilenir. Bunun dışında planlar tehlike sınıfına göre;

• Çok tehlikeli işyerlerinde en geç iki yılda bir,
• Tehlikeli işyerlerinde en geç dört yılda bir,
• Az tehlikeli işyerlerinde en geç altı yılda bir

gözden geçirilerek yenilenmelidir.

Sonuç

Acil durum planı, yalnızca mevzuat gereği hazırlanıp dosyalanacak bir belge değildir. İşyerindeki muhtemel tehlikeleri önceden değerlendiren, çalışanların görevlerini belirleyen ve olay anında hızlı, düzenli ve güvenli hareket edilmesini sağlayan temel bir hazırlık aracıdır.

İşyerine özel, anlaşılır ve uygulanabilir bir plan; acil durumun krize dönüşmesini önlemeye, can güvenliğini korumaya ve müdahale sürecini etkin şekilde yönetmeye yardımcı olur.

Acil durum krokisi hakkında: İşyerine özel hazırlanan tahliye planları, kaçış yollarının ve acil durum ekipmanlarının kolay anlaşılmasını sağlar. Acil Durum Krokisi hizmet sayfasını inceleyebilirsiniz.

Mevzuat kaynakları:
6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik

Sınıf 6.2 Bulaşıcı Maddelerin Taşınması (UN 2814, UN 2900, UN 3373)

P620 Kodlu Ambalaj Talimatına uygun

UN 2814: İnsanları etkileyen bulaşıcı maddeler, Kategori A

taşımak için
UN 2900: Bulaşıcı madde, yalnızca hayvanları etkileyen

P650 Kodlu Ambalaj Talimatına uygun

UN 3373: Biyolojik maddeler, Kategori B

taşımak için

Resimlerin Kaynağı: http://www.who.int/ihr/biosafety/module_i_shipping_terms.pdf

Hastanelerde Kişisel Koruyucu Donanımlar (KKD)

Hastanelerde sağlık personeli tarafından; steril olmayan veya steril eldiven, gözlük, yüz koruyucu, cerrahi maske, önlük, bone gibi kişisel koruyucu donanımlar kullanılmaktadır. Farklı birimlerde de işin risklerine uygun farklı kişisel koruyucu donanımlar kullanılmaktadır.
Sağlık personeli için KKD'leri giyme sırası;
- Önlük,
- Maske,
- Gözlük-Yüz koruyucu,
- Eldiven.

Sağlık personeli için KKD'leri çıkarma sırası;
- Eldiven,
- Gözlük-Yüz koruyucu,
- Önlük,
- Maske.

Hastanelerdeki aşağıdaki Kişisel Koruyucu Donanımlar ve ekipmanlar ne durumlarda kullanılmalı:

Bariyerli eldiven; 

Kırım Kongo Kanamalı Ateşi hastaları ile HIV pozitif hastalara yapılacak invaziv işlemden önce ve HCV ya da HIV pozitif vb. hastalarda cerrahi işlemlerde bariyerli eldiven kullanılmalıdır.

Biyolojik Etmen Koruma Maskesi; 

9 Nisan 2003 itibariyle CDC ve WHO sağlık çalışanlarına minimum korunma (solunum) düzeyi olarak NIOSH N95 maskesi kullanmalarını önermiştir. 

Kırım Kongo kanamalı ateşi, kuş gribi tanısı alan hastaların tedavi ve bakım hizmetleri esnasında, domuz gribi tanısı alan hastaların aerosol oluşturan işlemleri vb. durumlarda kullanılmalıdır.

Güvenli iğne, tek kullanımlı holderlı vakumlu iğne, geri çekilebilir güvenli enjektör, güvenli lanset, güvenli branül, güvenli kelebek iğne;

Kırım Kongo Kanamalı Ateşi hastaları, HIV pozitif, HCV pozitif vb. hastalarda kullanılmalıdır.

Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik

Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik 24 Mayıs 2018 tarihli Resmi Gazetede yayınlanmıştır.

Bazı maddeler şu şekildedir:

Temel eğitim: Asgari Ek-1’de belirtilen konuları içeren ve düzenli aralıklarla tekrarlanan eğitimi ifade eder.

İşveren, çalışanlarına asgari Ek-1’de belirtilen konuları içerecek şekilde temel eğitimlerin çalışan işe başladıktan sonra en kısa sürede verilmesini sağlar.

Bir işyerinde temel eğitimini tamamladıktan sonra yaptığı iş değişmeden yeni bir işyerinde çalışmaya başlayan çalışan, Ek-1’de yer alan eğitim programının tamamı tekrarlanmaksızın yeni başladığı işyerine özgü riskler ile korunma tedbirlerini içeren konularda üçüncü fıkra hükümlerine uygun olarak eğitilir. Çalışanın daha önceki işyerinde temel eğitimi tamamladığına dair belgelerinin kontrolünden işveren sorumludur. Bu çalışanların temel eğitimleri, çalışanın eğitimi tamamladığı tarihten itibaren yeni başladığı işyerinin tehlike sınıfına göre dördüncü fıkrada belirtilen düzenli aralıklar süresince geçerlidir. İşveren bu çalışanları ikinci fıkra hükümlerine uygun olarak ayrıca eğitir.

Ek-1 Eğitim Konuları Tablosu

Eğitim Konuları

1. Genel konular a) Çalışma mevzuatı ile ilgili bilgiler, b) Çalışanların yasal hak ve sorumlulukları, c) İşyeri temizliği ve düzeni, ç) İş kazası ve meslek hastalığından doğan hukuki sonuçlar,

2. Sağlık konuları a) Meslek hastalıklarının sebepleri, b) Hastalıktan korunma prensipleri ve korunma tekniklerinin uygulanması, c) Biyolojik ve psikososyal risk etmenleri, ç) İlkyardım, d) Tütün ürünlerinin zararları ve pasif etkilenim,

3. Teknik konular a) Kimyasal, fiziksel ve ergonomik risk etmenleri, b) Elle kaldırma ve taşıma, c) Parlama, patlama, yangın ve yangından korunma, ç) İş ekipmanlarının güvenli kullanımı, d) Ekranlı araçlarla çalışma, e) Elektrik, tehlikeleri, riskleri ve önlemleri, f) İş kazalarının sebepleri ve korunma prensipleri ile tekniklerinin uygulanması, g) Güvenlik ve sağlık işaretleri, ğ) Kişisel koruyucu donanım kullanımı, h) İş sağlığı ve güvenliği genel kuralları ve güvenlik kültürü, ı) Tahliye ve kurtarma,

4. Diğer konular (çalışanın yaptığı işe özgü yüksekte çalışma, kapalı ortamda çalışma, radyasyon riskinin bulunduğu ortamlarda çalışma, kaynakla çalışma, özel risk taşıyan ekipman ile çalışma, kanserojen maddelerin yol açtığı olası sağlık riskleri ve benzeri) a)…

İşe başlama eğitimi: Çalışan fiilen çalışmaya başlamadan önce, çalışanın yapacağı işe, varsa kullanacağı iş ekipmanına ve işyerine özgü iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini içeren konularda uygulamalı olarak verilen eğitimi ifade eder.

İşveren, çalışan fiilen çalışmaya başlamadan önce, işe başlama eğitimi almasını sağlar. Bu eğitimler işverence veya işveren tarafından görevlendirilen bilgi sahibi ve deneyimli çalışanlarca verilebilir. İşe başlama eğitimleri, temel eğitimlerin gerçekleştirilmesine kadar geçen sürede çalışanın tehlike ve risklere karşı korunmasını sağlayacak nitelikte olmalı ve uygulamalı olarak verilmelidir. İşe başlama eğitimi her çalışan için en az iki saat olarak düzenlenir. Bu eğitimlerde geçen süreler temel eğitim sürelerinden sayılmaz.

Linki: http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/05/20180524-1.htm

Yönetmeliğin değişiklikleri işlenmiş hali:

Linki: 

http://www.mevzuat.gov.tr/Metin.Aspx?MevzuatKod=7.5.18371&MevzuatIliski=0&sourceXmlSearch=

Muayene Kuruluşları için tehlike sınıfı nedir?

İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği’nin Ek-1’nde yer alan İşyeri Tehlike Sınıfları Listesinde belirtilen, Muayene Kuruluşları için tehlike sınıfları şu şekildedir.

71.2	Teknik test ve analiz faaliyetleri
71.20	Teknik test ve analiz faaliyetleri
71.20.05	Kara yolu taşıma araçlarının teknik muayene faaliyetleri (otomobil, motosiklet, otobüs, pikap, kamyon ve diğer kara yolu araçlarının periyodik teknik muayene hizmetleri)	Tehlikeli
71.20.07	Bileşim ve saflık konularında teknik test ve analiz faaliyetleri (atık, yakıt, metal, mineral ve kimyasallar gibi maddelerin biyolojik ve kimyasal özellikleri ile mikrobiyoloji, biyokimya vb. ilgili alanlarda test ve analiz faaliyetleri)	Tehlikeli
71.20.08	Su, hava vb. kirliliği konularında teknik test ve analiz faaliyetleri	Tehlikeli
71.20.09	Fiziksel özellikler konusunda teknik test ve analiz faaliyetleri (metal, plastik, tekstil, beton ve diğer maddelerin mukavemeti, esnekliği, iletkenliği gibi fiziksel özellikleri ile gerilim, sertlik, darbe direnci vb. test ve analiz faaliyetleri)	Tehlikeli
71.20.10	Ürünlerin ruhsatlandırılması faaliyetleri (tüketim malları, motorlu kara taşıtları, uçaklar, ilaçlar vb.)	Az Tehlikeli
71.20.11	Gıda konusunda teknik test ve analiz faaliyetleri (veteriner denetimi de dahil olmak üzere gıda hijyeni alanında teknik test faaliyetleri)	Tehlikeli
71.20.12	Entegre mekanik ve elektrik sistemleri konusunda teknik test ve analiz faaliyetleri (mekanik ve elektrik bileşenli makine, motor, otomobil, alet, cihaz, iletişim ekipmanı vb. ekipmanların test ve analiz faaliyetleri)	Tehlikeli
71.20.13	Polis laboratuvarlarının analiz faaliyetleri	Tehlikeli
71.20.90	Diğer teknik test ve analiz faaliyetleri (makine parça ve yapıların kusurlarını belirlemek için radyografik, manyetik ve ultrasonik testleri, sanatsal çalışmaların doğruluğunun kanıtlanması, kaynakların radyolojik muayenesi ve diğerleri)	Çok Tehlikeli

Yıllık Değerlendirme Raporu

20/07/2013 tarihli İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmeliği Ek-3'e,

11/10/2013 tarihli değişiklikleri işlenmiş 29/12/2012 tarihli İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmeliği Ek-2'ye göre;

YILLIK DEĞERLENDİRME RAPORU

İşyerinin:

Unvanı:

SGK Sicil No:

Adresi:

Tel ve Faks No:                                                         E-posta:

İşkolu:

(Değişik ibare:RG-31/1/2013-28545)

çalışan sayısı:         Erkek:            Kadın:            Genç:             Çocuk:             Toplam:         

Sıra No.	Yapılan çalışmalar	Tarih	Yapan Kişi ve Unvanı	Tekrar Sayısı	Kullanılan Yöntem	Sonuç ve Yorum
1	Risk değerlendirmesi
2	Ortam ölçümleri
3	İşe giriş muayeneleri
4	Periyodik muayeneler
5	Radyolojik analizler
6	Biyolojik analizler
7	Toksikolojik analizler
8	Fizyolojik testler
9	Psikolojik testler
10	Eğitim çalışmaları
11	Diğer çalışmalar

Tarih

İş Güvenliği Uzmanı - İmza                            

İşveren - İmza                                      

İşyeri Hekimi - İmza