6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununda Değişiklik (15 Ocak 2025)

 15 Ocak 2025 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan 7538 Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 6331 sayılı kanunda aşağıdaki değişiklikler olmuştur.

"MADDE 18- 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) ve (ş) bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve fıkraya aşağıdaki bentler eklenmiştir.

“d) Eğitim kurumu: Bu Kanun ile bu Kanuna dayanılarak düzenlenen alt mevzuat hükümleri uyarınca eğitim vermek üzere Bakanlıkça yetkilendirilmiş kurum ve kuruluşları,”

“ş) Diğer sağlık personeli: İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinde görevlendirilmek üzere Bakanlıkça yetkilendirilmiş, diğer sağlık personeli belgesine sahip ebe, hemşire, sağlık memuru, acil tıp teknikeri, acil tıp teknisyeni, çevre sağlığı teknikeri veya çevre sağlığı teknisyeni diplomasına sahip olan kişileri,”

“t) Çalışan sağlığı merkezi (ÇASMER): Sağlık Bakanlığına bağlı, işyerlerine iş sağlığı ve güvenliği hizmetleri sunmak üzere bu Kanun kapsamında Bakanlıkça yetkilendirilen, gerekli donanım ve personele sahip birimi,

u) Ekipman muayene kuruluşu: İşin yapılmasında kullanılan her türlü makine, alet, ekipman, tesis, teçhizat, cihaz ve koruyucu sistemlerin iş sağlığı ve güvenliği yönünden; mevzuat, ilgili standart ve kontrol kriterlerine uygun kullanımının sağlanması ve sürdürülmesi adına bakım veya muayene, test ve kontrol yapmak üzere Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluşları,”

MADDE 19- 6331 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin ikinci cümlesinde yer alan “birimlerinden” ibaresinden sonra gelmek üzere “veya ÇASMER’lerden” ibaresi ve maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“(5) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.”

MADDE 20- 6331 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin ikinci fıkrasının üçüncü cümlesinde yer alan “veya iş güvenliği uzmanınca,” ibaresi “, iş güvenliği uzmanı ve/veya ortak sağlık ve güvenlik birimi yönetimi tarafından” şeklinde değiştirilmiş ve dördüncü cümlesinde yer alan “süreyle” ibaresinden sonra gelmek üzere “; ortak sağlık ve güvenlik biriminin yetki belgesi altı ay, tekrarında ise bir yıl süreyle” ibaresi eklenmiştir.

MADDE 21- 6331 sayılı Kanunun 15 inci maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan “kamu hizmet sunucuları veya aile hekimlerinden de” ibaresi “ÇASMER’lerden, aile hekimlerinden veya diğer kamu sağlık hizmeti sunucularından da” şeklinde değiştirilmiştir.

MADDE 22- 6331 sayılı Kanunun 31 inci maddesinin madde başlığında yer alan “ihtar” ibaresinden sonra gelmek üzere “, askı” ibaresi eklenmiş ve birinci fıkrasında yer alan “İş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunan, ölçüm ve analizleri yapan kişi, kurum, kuruluşlar ve eğitim kurumları ile ilgili olarak” ibaresi “Bu Kanun kapsamında yetkilendirilen veya belgelendirilen kişi ve kuruluşlara yönelik” şeklinde değiştirilmiştir."

Linki: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/01/20250115-1.htm

6331 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin ikinci fıkrasının üçüncü cümlesi:

"Bildirilen eksiklik ve aksaklıkların acil durdurmayı gerektirmesi veya yangın, patlama, göçme, kimyasal sızıntı ve benzeri acil ve hayati tehlike arz etmesi, meslek hastalığına sebep olabilecek ortamların bulunmasına rağmen işveren tarafından gerekli tedbirlerin alınmaması hâlinde, bu durum işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve/veya ortak sağlık ve güvenlik birimi yönetimi tarafından Bakanlığın yetkili birimine, varsa yetkili sendika temsilcisine, yoksa çalışan temsilcisine bildirilir."

Kanun Linki: 6331 Sayılı Kanun

İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'ndaki Değişiklikler

23/04/2015 tarih ve İş Sağlığı Ve Güvenliği Kanunu İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nda yapılan değişiklikler şu şekildedir:

MADDE 1 – 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddenin beşinci fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiştir.

“(2) İşverene iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili konularda rehberlik ve danışmanlık yapmak üzere görevlendirilen işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı, görev aldığı işyerinde göreviyle ilgili mevzuat ve teknik gelişmeleri göz önünde bulundurarak iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili eksiklik ve aksaklıkları, tedbir ve tavsiyeleri belirler ve işverene yazılı olarak bildirir. Eksiklik ve aksaklıkların düzeltilmesinden, tedbir ve tavsiyelerin yerine getirilmesinden işveren sorumludur. Bildirilen eksiklik ve aksaklıkların acil durdurmayı gerektirmesi veya yangın, patlama, göçme, kimyasal sızıntı ve benzeri acil ve hayati tehlike arz etmesi, meslek hastalığına sebep olabilecek ortamların bulunmasına rağmen işveren tarafından gerekli tedbirlerin alınmaması hâlinde, bu durum işyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanınca, Bakanlığın yetkili birimine, varsa yetkili sendika temsilcisine, yoksa çalışan temsilcisine bildirilir. Bildirim yapmadığı tespit edilen işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının belgesi üç ay, tekrarında ise altı ay süreyle askıya alınır. Bu bildirimden dolayı işvereni tarafından işyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanının iş sözleşmesine son verilemez ve bu kişiler hiçbir şekilde hak kaybına uğratılamaz. Aksi takdirde işveren hakkında bir yıllık sözleşme ücreti tutarından az olmamak üzere tazminata hükmedilir. İşyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanının iş kanunları ve diğer kanunlara göre sahip olduğu hakları saklıdır. Açılan davada, kötü niyetle gerçek dışı bildirimde bulunduğu mahkeme kararıyla tespit edilen kişinin belgesi altı ay süreyle askıya alınır.”

“Sektörel düzenleme çerçevesinde maden ve yapı ile diğer sektörlerde öncelikli olarak hangi meslekî unvana sahip iş güvenliği uzmanlarının görev yapacağının ve bunların yanında görev yapacak diğer mesleklere sahip iş güvenliği uzmanlarının belirlenmesine dair usul ve esaslar, Bakanlıkça belirlenir.”

MADDE 2 – 6331 sayılı Kanunun 25 inci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “mülki idare amiri tarafından” ibarelerinden sonra gelmek üzere “kolluk kuvvetleri marifetiyle” ibareleri ve maddeye aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.

“(7) Çok tehlikeli sınıfta yer alan ve ihale ile alınan işlerde; teknolojik gelişme, iş gücü kapasitesinin artırılması, üretim metotlarında yenilik gibi bir kısım unsurlar sağlanmadan üretim ve/veya imalat planlarına, iş programlarına aykırı hareket edilerek üretim zorlaması nedeniyle hayati tehlike oluşturacak şekilde çalışma biçimleri, işin durdurulma sebebi sayılır.

(8) İşyerinde durdurulan işlerde izinsiz çalışma yaptıran işveren veya işveren vekillerine üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.”

MADDE 3 – 6331 sayılı Kanunun 25 inci maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.

“Ölümlü iş kazası sebebiyle kamu ihalesinden yasaklama

MADDE 25/A – Ölümlü iş kazası meydana gelen maden işyerlerinde kusuru yargı kararı ile tespit edilen işveren, mahkeme tarafından iki yıl süreyle kamu ihalelerine katılmaktan 5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 26 ncı maddesinin ikinci fıkrasında sayılanlarla birlikte yasaklanır. Kararın bir örneği işverenin siciline işlenmek üzere Kamu İhale Kurumuna gönderilir ve Kurumun internet sayfasında ilan edilir.”

MADDE 4 – 6331 sayılı Kanunun 26 ncı maddesinin birinci fıkrasının (ğ) ve (l) bentleri ile ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve birinci fıkraya aşağıdaki bentler ile maddeye aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.

“ğ) 17 nci maddesinde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen işverene, her bir aykırılık için çalışan başına ayrı ayrı beşyüz Türk Lirası,”

“l) 25 inci maddesinin altıncı fıkrasında belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen işverene ihlale uğrayan her bir çalışan için bin Türk Lirası, aykırılığın devam ettiği her ay için aynı miktar,”

“o) Çalışanlarına, standartlara uygun ve CE işaretli kişisel koruyucu donanım temin etmeyen işverenlere çalışan başına beşyüz Türk Lirası,

ö) Yer altı maden işletmelerinde çalışanların bulundukları yeri ve giriş çıkışlarını gösteren takip sistemini kurmayan işverenlere çalışan başına beşyüz Türk Lirası,”

“(2) Bu Kanunda belirtilen idari para cezaları, 14 üncü maddede belirtilen bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere uygulanacak idari para cezaları hariç gerekçesi belirtilmek suretiyle Çalışma ve İş Kurumu il müdürünce verilir. 14 üncü maddede belirtilen bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyenler için uygulanan idari para cezaları hariç tahsil edilen idari para cezaları genel bütçeye gelir kaydedilir. 14 üncü maddede belirtilen bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere uygulanacak idari para cezaları ise doğrudan Sosyal Güvenlik Kurumunca verilir. Sosyal Güvenlik Kurumunca verilen idari para cezalarının tebliğ, itiraz ve tahsilinde 5510 sayılı Kanunun 102 nci maddesi hükümleri uygulanır. Verilen diğer idari para cezaları tebliğinden itibaren otuz gün içinde ödenir. İdari para cezaları tüzel kişiliği bulunmayan kamu kurum ve kuruluşları adına da düzenlenebilir.”

“(3) Bu maddede belirtilen idari para cezaları;

a) Ondan az çalışanı bulunan işyerlerinden;

1) Az tehlikeli sınıfta yer alanlar için aynı miktarda,

2) Tehlikeli sınıfta yer alanlar için yüzde yirmi beş oranında artırılarak,

3) Çok tehlikeli sınıfta yer alanlar için yüzde elli oranında artırılarak,

b) On ila kırk dokuz çalışanı bulunan işyerlerinden;

1) Az tehlikeli sınıfta yer alanlar için aynı miktarda,

2) Tehlikeli sınıfta yer alanlar için yüzde elli oranında artırılarak,

3) Çok tehlikeli sınıfta yer alanlar için yüzde yüz oranında artırılarak,

c) Elli ve daha fazla çalışanı bulunan işyerlerinden;

1) Az tehlikeli sınıfta yer alanlar için yüzde elli oranında artırılarak,

2) Tehlikeli sınıfta yer alanlar için yüzde yüz oranında artırılarak,

3) Çok tehlikeli sınıfta yer alanlar için yüzde iki yüz oranında artırılarak,

uygulanır.

(4) İşin durdurulması hâlinde, durdurmaya sebep olan fiilden dolayı ilgili idari para cezası uygulanmaz.

(5) Çalışan sayısıyla çarpılarak verilen idari para cezalarında üçüncü fıkra hükümleri uygulanmaz.

(6) 14 üncü maddede belirtilen bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyenler için uygulanan idari para cezaları hariç olmak üzere bu Kanuna göre tahsil edilen idari para cezaları, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili eğitim ve araştırma-geliştirme projelerine ilişkin harcamalarda kullanılır. Bu amaçla ihtiyaç duyulan ödenek, Bakanlık bütçesinde öngörülür. Söz konusu ödeneğin kullanılmasına ilişkin usul ve esaslar, Bakanlık ile Maliye Bakanlığınca müştereken belirlenir.”

MADDE 5 – 6331 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve ikinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“g) İşyerlerinde işin durdurulması, hangi işlerde risk değerlendirmesi yapılmamış olması durumunda işin durdurulacağı, durdurma sebeplerini gidermek için mühürlerin geçici olarak kaldırılması, yeniden çalışmaya izin verilme şartları, çok tehlikeli işler sınıfında yer alan başta maden ve yapı olmak üzere işyerlerinde acil durdurmayı gerektiren hususlar, acil hâllerde işin durdurulmasına karar verilinceye kadar geçecek sürede alınacak tedbirlerin uygulanması.”

“(3) Maden işyerlerinin hangilerinde sığınma odalarının kurulabileceği ve bu odaların teknik özelliklerine dair usul ve esaslar Bakanlıkça bir yıl içinde çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Bu teknik özellikler, ulusal ve uluslararası standartlara uygun olarak belirlenir.”

MADDE 6 – 6331 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“(1) Bu Kanunun 8 inci maddesinde belirtilen çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde (A) sınıfı belgeye sahip iş güvenliği uzmanı görevlendirme yükümlülüğü, 1/1/2018 tarihine kadar (B) sınıfı belgeye sahip iş güvenliği uzmanı görevlendirilmesi; tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde ise (B) sınıfı belgeye sahip iş güvenliği uzmanı görevlendirme yükümlülüğü, 1/1/2017 tarihine kadar (C) sınıfı belgeye sahip iş güvenliği uzmanı görevlendirilmesi kaydıyla yerine getirilmiş sayılır.”

“(3) İkinci fıkraya göre iş güvenliği uzmanlığı belge yükseltme sınavlarında başarılı olup belge almaya hak kazananların hakları saklıdır.”

MADDE 7 – 6331 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

“GEÇİCİ MADDE 9 – (1) Bu Kanunun 26 ncı maddesinin birinci fıkrasına eklenen (ö) bendi, 1/1/2016 tarihinden itibaren uygulanır.”

Linki: http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/04/20150423-3.htm

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nda Değişiklik ve Erteleme

4857 sayılı İş Kanununun mülga 81 inci maddesi kapsamında çalışanlar hariç, Kamu kurumları ile 50'den az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan iş yerleri için 6331 sayılı Kanun’un 6’ncı maddesi 01.07.2020 tarihinde yürürlüğe girecek.

İş sağlığı ve güvenliği hizmetleri; 50'dan az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerlerinde, Bakanlıkça ilan edilen eğitimleri tamamlamak şartıyla,  işveren veya işveren vekili tarafından yürütülebilecek.

1 Temmuz 2017 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan Sanayinin Geliştirilmesi Ve Üretimin Desteklenmesi Amacıyla Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 85. maddesine göre;
MADDE 85 – 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun;
a) 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan “10’dan az” ibaresi “50’den az” şeklinde,
b) 15 inci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “10’dan az” ibaresi “50’den az” şeklinde,
c) 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (6) numaralı alt bendinde yer alan “10’dan az” ibaresi “50’den az” şeklinde,
değiştirilmiştir.
MADDE 86 – 6331 sayılı Kanunun 38 inci maddesinin birinci fırkasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendinde yer alan “1/7/2017” ibaresi “1/7/2020” şeklinde değiştirilmiştir.
Linki: http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/07/20170701-21.htm

İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'ndaki Değişiklikler

11/09/2014 tarih ve 6552 sayılı İş Kanunu İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması İle Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun ile İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nda yapılan değişiklikler şu şekildedir:

“MADDE 15 – 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 2 nci maddesinin ikinci fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir.

“e) Denizyolu taşımacılığı yapan araçların uluslararası seyrüsefer hâlleri.”

MADDE 16 – 6331 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde geçen “işyeri hekimi ve” ibaresinden sonra gelmek üzere “on ve daha fazla çalışanı olan çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde” ibaresi; bendin sonuna “Belirlenen niteliklere ve gerekli belgeye sahip olmayan ancak 10’dan az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyeri işverenleri veya işveren vekili tarafından Bakanlıkça ilan edilen eğitimleri tamamlamak şartıyla işe giriş ve periyodik muayeneler ve tetkikler hariç iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütebilirler.” cümlesi ve maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“(4) Birinci fıkranın (a) bendine göre yapılacak görevlendirme süresinin belirlenmesinde 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ile 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu kapsamındaki öğrenci statüsünde olan çırak ve stajyerler, çalışan sayısının toplamına dâhil edilmez.”

MADDE 17 – 6331 sayılı Kanunun 15 inci maddesinin ikinci fıkrasında geçen “işyerlerinde” ibaresi “işlerde” şeklinde; üçüncü fıkrasının birinci cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Bu Kanun kapsamında alınması gereken sağlık raporları işyeri hekiminden alınır. 10’dan az çalışanı bulunan ve az tehlikeli işyerleri için ise kamu hizmet sunucuları veya aile hekimlerinden de alınabilir.”

MADDE 18 – 6331 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine aşağıdaki alt bent eklenmiştir.

“6) 10’dan az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerinde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin üstlenilmesine ilişkin eğitim programları, eğitimin süresi ve eğiticilerin nitelikleri ile görevlendirmeye ilişkin hususlar.””
Link: http://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6552.pdf

Acil Durum Planı Neden Hazırlanır? İşyerleri İçin Önemi

İşyerlerinde yangın, patlama, deprem, tehlikeli madde yayılımı veya benzeri bir acil durum meydana geldiğinde doğru kararların çok kısa sürede alınması gerekir. Acil durum planı, böyle bir olay karşısında kimlerin ne yapacağını, çalışanların nasıl korunacağını ve müdahale ile tahliyenin nasıl yürütüleceğini önceden belirlemek amacıyla hazırlanır.

Kısaca: Acil durum planı; can kaybını önlemek, olayın etkilerini sınırlandırmak, çalışanların güvenli biçimde tahliye edilmesini sağlamak ve müdahale sürecindeki görev karmaşasını azaltmak için hazırlanır.

Acil Durum Planı Nedir?

Acil durum planı, işyerinde meydana gelebilecek acil durumlarda uygulanacak iş ve işlemler ile müdahaleye yönelik eylemlerin yer aldığı yazılı plandır. Uygulamada “acil durum eylem planı” ifadesi de kullanılmakla birlikte, mevzuatta esas alınan terim acil durum planıdır.

Plan yalnızca yangın sırasında binanın nasıl boşaltılacağını gösteren bir belge değildir. Acil durumların belirlenmesinden önleyici tedbirlere, ekiplerin görevlendirilmesinden haberleşme ve tahliye yöntemlerine kadar bütün hazırlık sürecini kapsar.

Acil Durum Planı Neden Hazırlanır?

İşyerine özel bir acil durum planı hazırlanmasının temel amaçları şunlardır:

• Çalışanların, ziyaretçilerin ve işyerinde bulunan diğer kişilerin can güvenliğini korumak,
• Muhtemel acil durumları önceden belirlemek,
• Acil durumların oluşmasını önleyici ve etkilerini sınırlandırıcı tedbirleri planlamak,
• Uyarı, haberleşme, müdahale, ilk yardım ve tahliye yöntemlerini belirlemek,
• Söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım ekiplerinin görevlerini açıklamak,
• Tahliye sonrasında çalışanların sayım ve kontrolünü sağlamak,
• İtfaiye, sağlık kuruluşları ve diğer ilgili kurumlarla kurulacak iletişimi planlamak,
• Panik, iletişim kopukluğu ve görev karmaşasını azaltmak,
• İşyerindeki maddi hasarı ve çevresel etkileri mümkün olduğunca sınırlandırmak.

Acil Durum Planı Hazırlamak Yasal Bir Zorunluluk mudur?

Evet. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında işveren; çalışma ortamını, kullanılan maddeleri, iş ekipmanlarını ve çevre şartlarını dikkate alarak meydana gelebilecek acil durumları önceden değerlendirmekle yükümlüdür.

İşveren ayrıca acil durumların olumsuz etkilerinden korunmak için gerekli tedbirleri almak, acil durum planını hazırlamak, yeterli sayıda eğitimli çalışan görevlendirmek ve tatbikatların yapılmasını sağlamak zorundadır.

Önemli: Acil durum planı hazırlama yükümlülüğü yalnızca çok tehlikeli veya büyük işletmeler için değildir. İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik, 6331 sayılı Kanun kapsamındaki işyerlerini kapsar. Planın ayrıntıları ise işyerinin faaliyetlerine, büyüklüğüne, çalışan sayısına ve özel tehlikelerine göre belirlenir.

Hangi Acil Durumlar Değerlendirilmelidir?

Her işyerinin acil durumları kendi risk değerlendirmesi ve çevre koşulları dikkate alınarak belirlenmelidir. İşyerinin özelliğine göre aşağıdaki olaylar değerlendirilebilir:

• Yangın ve patlama,
• Tehlikeli kimyasal madde yayılımı veya sızıntısı,
• Biyolojik, radyoaktif veya nükleer maddelerden kaynaklanan tehlikeler,
• Zehirlenme ve salgın hastalık,
• Deprem, sel, fırtına, heyelan ve diğer doğal afetler,
• Sabotaj ve güvenlik tehditleri,
• İlk yardım veya acil tahliye gerektiren diğer olaylar.

İşyerinin yakın çevresindeki tesislerden veya faaliyetlerden kaynaklanabilecek tehlikeler de acil durum planlamasında göz önünde bulundurulmalıdır.

Acil Durum Planı ile Tahliye Planı Aynı Şey midir?

Hayır. Acil durum planı, işyerindeki acil durum yönetiminin tamamını kapsayan ana dokümandır. Tahliye planı veya acil durum tahliye krokisi ise bu planın görsel unsurlarından biridir.

Tahliye planında kaçış yolları, acil çıkışlar, toplanma yerleri, yangınla mücadele ekipmanları, ilk yardım malzemeleri ve gerekli teknik noktalar gösterilir. Bu nedenle yalnızca bir tahliye krokisinin hazırlanmış olması, tek başına acil durum planının hazırlandığı anlamına gelmez.

İlgili içerik: Planın dokümantasyonu ve tahliye planında bulunması gereken bilgiler için Acil Durum Planı ve Tahliye Planı Neleri İçermeli? başlıklı yayını inceleyebilirsiniz.

Planın Uygulanabilir Olması Neden Önemlidir?

Acil durum planının yalnızca dosyada bulunması yeterli değildir. Çalışanlar plan hakkında bilgilendirilmeli, görevlendirilen ekipler gerekli eğitimi almalı ve plan tatbikatlarla sınanmalıdır. Tatbikatta görülen eksiklikler kayıt altına alınarak gerekli düzeltmeler yapılmalıdır.

Plan; işyerinde veya yakın çevresinde yeni bir acil durum oluşturabilecek değişiklik meydana geldiğinde tamamen ya da kısmen yenilenir. Bunun dışında planlar tehlike sınıfına göre;

• Çok tehlikeli işyerlerinde en geç iki yılda bir,
• Tehlikeli işyerlerinde en geç dört yılda bir,
• Az tehlikeli işyerlerinde en geç altı yılda bir

gözden geçirilerek yenilenmelidir.

Sonuç

Acil durum planı, yalnızca mevzuat gereği hazırlanıp dosyalanacak bir belge değildir. İşyerindeki muhtemel tehlikeleri önceden değerlendiren, çalışanların görevlerini belirleyen ve olay anında hızlı, düzenli ve güvenli hareket edilmesini sağlayan temel bir hazırlık aracıdır.

İşyerine özel, anlaşılır ve uygulanabilir bir plan; acil durumun krize dönüşmesini önlemeye, can güvenliğini korumaya ve müdahale sürecini etkin şekilde yönetmeye yardımcı olur.

Acil durum krokisi hakkında: İşyerine özel hazırlanan tahliye planları, kaçış yollarının ve acil durum ekipmanlarının kolay anlaşılmasını sağlar. Acil Durum Krokisi hizmet sayfasını inceleyebilirsiniz.

Mevzuat kaynakları:
6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik

6331 sayılı Kanunda İş Kazası Tanımı

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununa göre İş Kazası tanımı:

İş kazası: İş yerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen engelli hâle getiren olayı, ifade eder.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca iş kazaları ve meslek hastalıklarının bildirimi ile süresinde yapılmayan bildirimler sebebiyle SGK'ca uygulanan idari para cezalarının uygulanmasında ve iş kazalarının soruşturulmasında yaşanan tereddütlerle ilgili olarak 29/09/2016 tarihli 2016/21 sayılı Genelgede yapılan değişiklikler konulu 2017/11 sayılı SGK Genelgesi:

http://www.alomaliye.com/2017/03/13/sgk-genelgesi-201711-is-kazasi/

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununda Değişiklik - 09/07/2018 tarihli

09 Temmuz 2018 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (KHK/703)’e göre;
“MADDE 210- 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun;
a) 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.
b) 21 nci maddesinin ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci, altıncı ve yedinci fıkraları yürürlükten kaldırılmıştır.
c) 37 nci maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki ek madde eklenmiştir.
“EK MADDE 1- (1) Mevzuatta Ulusal İş Sağlığı ve Güvenliği Konseyine yapılmış olan atıflar, Cumhurbaşkanlığınca belirlenen kurul ve mercie yapılmış sayılır.””

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu;

"Ulusal İş Sağlığı ve Güvenliği Konseyi

MADDE 21 – (1) Ülke genelinde iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili politika ve stratejilerin belirlenmesi için tavsiyelerde bulunmak üzere Konsey kurulmuştur."

Yürürlülükten kaldırılan maddeler şu şekildedir:

"(2) Konsey, Bakanlık Müsteşarının başkanlığında aşağıda belirtilen üyelerden oluşur:

a) Bakanlık İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürü, Çalışma Genel Müdürü, İş Teftiş Kurulu Başkanı ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığından bir genel müdür.

b) Bilim, Sanayi ve Teknoloji, Çevre ve Şehircilik, Enerji ve Tabii Kaynaklar, Gıda, Tarım ve Hayvancılık, Kalkınma, Millî Eğitim ile Sağlık bakanlıklarından ilgili birer genel müdür.

c) Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından bir yürütme kurulu üyesi, Devlet Personel Başkanlığından bir başkan yardımcısı.

ç) İşveren, işçi ve kamu görevlileri sendikaları üst kuruluşlarının en fazla üyeye sahip ilk üçünden, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinden, Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonundan, Türk Tabipleri Birliğinden, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğinden ve Türkiye Ziraat Odaları Birliğinden konuyla ilgili veya görevli birer yönetim kurulu üyesi. 

d) İhtiyaç duyulması hâlinde İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürünün teklifi ve Konseyin kararı ile belirlenen, iş sağlığı ve güvenliği konusunda faaliyet gösteren kurum veya kuruluşlardan en fazla iki temsilci.

(3) İkinci fıkranın (d) bendi kapsamında belirlenen Konsey üyeleri, iki yıl için seçilir ve üst üste iki olağan toplantıya katılmaz ise ilgili kurum veya kuruluşun üyeliği sona erer.

(4) Konseyin sekretaryası, İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğünce yürütülür.

(5) Konsey, toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir. Oyların eşitliği hâlinde başkanın oyu kararı belirler. Çekimser oy kullanılamaz.

(6) Konsey yılda iki defa olağan toplanır. Başkanın veya üyelerin üçte birinin teklifi ile olağanüstü olarak da toplanabilir.

(7) Konseyin çalışma usul ve esasları Bakanlık tarafından belirlenir."

Şantiye Şefleri İş Güvenliği Uzmanı Olmalı mı?

16.12.2010 tarihli Yapı Müteahhitlerinin Kayıtları İle Şantiye Şefleri ve Yetki Belgeli Ustalar Hakkında Yönetmeliğe göre;

Şantiye şefliği Madde 10

(15) Mühendis, mimar ve teknik öğretmen unvanlı teknik personelin şantiye şefi olarak görev yaptığı 4857 sayılı İş Kanununun 81 inci maddesi kapsamında yer alan inşaat ve tesisat işlerinde, şantiye şeflerinin iş güvenliği uzmanlığı belgesine haiz olması zorunludur.

İş güvenliği uzmanlığı belgesi Geçici Madde 2 – (1) Yönetmeliğin 10 uncu maddesinin on beşinci fıkrası kapsamındaki işlerde görev alacak mühendis, mimar ve teknik öğretmen unvanlı şantiye şefinin 1/1/2012 tarihinden 1/1/2020 tarihine kadar 4857 sayılı İş Kanununa uygun iş güvenliği uzmanlığı belgesi alması zorunludur.

Yönetmelik linki: http://www.mevzuat.gov.tr/Metin.Aspx?MevzuatKod=7.5.14506&MevzuatIliski=0&sourceXmlSearch=yap%C4%B1%20m%C3%BCteahhitlerinin%20kay%C4%B1tlar%C4%B1

4857 Sayılı İş Kanunu

İş sağlığı ve güvenliği hizmetleri (2)

Madde 81 – (Mülga: 20/6/2012-6331/37 md.)

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

Yürürlükten kaldırılan hükümler

MADDE 37 – 4857 sayılı Kanunun aşağıdaki hükümleri yürürlükten kaldırılmıştır:

a) 2 nci maddesinin dördüncü fıkrası.

b) 63 üncü maddesinin dördüncü fıkrası.

c) 69 uncu maddesinin dördüncü, beşinci ve altıncı fıkraları.

ç) 77, 78, 79, 80, 81, 83, 84, 85, 86, 87, 88, 89, 95, 105 ve geçici 2 nci maddeler.

4857 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde yer alan “İş sağlığı ve güvenliği hükümleri saklı kalmak üzere” ifadesi ile 98 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “85 inci madde kapsamındaki işyerlerinde ise çalıştırılan her işçi için bin Yeni Türk Lirası,” ifadesi metinden çıkartılmıştır.

Durum ancak Yapı Müteahhitlerinin Kayıtları İle Şantiye Şefleri ve Yetki Belgeli Ustalar Hakkında Yönetmelikte yapılacak değişiklik ile netleşebilir gibi görünüyor. 

Mesleki Eğitim ve Mesleki Yeterlilik Değerlendirme Diyagramı

 -6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu,

-Tehlikeli ve Çok Tehlikeli İşlerde Çalışanların Mesleki Eğitimlerine Dair Yönetmelik (diyagramda adı geçen yönetmelik),

-5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu Kanunu hepsi incelendiği zaman şu şekilde bir akış diyagramı oluşuyor:

Mesleki Eğitim ve Mesleki Yeterlilik arasındaki fark nedir?

MESLEKİ EĞİTİM

6331 sayılı kanuna göre; (İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 17. maddesi 3. fıkrasına göre;)

“Mesleki eğitim alma zorunluluğu bulunan tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde, yapacağı işle ilgili mesleki eğitim aldığını belgeleyemeyenler çalıştırılamaz.”

Mesleki eğitim alma zorunluluğu bulunan tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işler neler?

Tehlikeli ve Çok Tehlikeli İşlerde Çalışanların Mesleki Eğitimlerine Dair Yönetmeliğin Ek-1 çizelgesinde yer alan işlerde fiilen çalıştırılacakların, yaptığı işe uygun ve Yönetmeliğin 6. maddesinde tanımlanan belgelerden birisine sahip olmaları zorunludur.

Yönetmelik: MevzuatBilgi Sistemi

Yönetmelikte 109 meslek grubu var. Örneğin Metal, kimya, elektrik, nakliye, boşaltma ve yükleme işleri de bu listede yer alıyor.

Yönetmeliğin 6. Maddesi de şu şekildedir:

“Mesleki eğitimin belgelendirilmesi

MADDE 6 – (1) Ek-1 çizelgede yer alan işlerde fiilen çalıştırılacakların, yaptığı işe uygun aşağıda belirtilen belgelerden birisine sahip olmaları zorunludur:

a) 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununa göre verilen diploma, bitirme belgesi, yetki belgesi, sertifika, bağımsız işyeri açma belgesi, kalfalık, ustalık ve usta öğreticilik belgelerinden birisi,

b) 12/3/2013 tarihli ve 28585 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliğine göre mesleki eğitim kursları veya mesleki eğitim modülü/kursları ile eşit süreli olmak koşuluyla işbaşı eğitim programları sonucu alınan belgeler,

c) Millî Eğitim Bakanlığı veya Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yetkilendirilen kurumlarca verilen operatör belgesi ve sürücü belgesi,

ç) 11/7/2002 tarihli ve 24812 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Patlayıcı Madde Ateşleyici Yeterlilik Belgesinin Verilmesi Esas ve Usullerinin Belirlenmesi Hakkında Yönetmelik kapsamında alınan ateşleyici yeterlilik belgesi,

d) Kuruluş kanunlarında veya ilgili kanunlarca yetkilendirilmiş kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen eğitim faaliyetleri sonucunda verilen belgeler,

e) Millî Eğitim Bakanlığının ilgili biriminin onayının alınması şartıyla; kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, eğitim amaçlı faaliyet gösteren vakıf ve dernekler, işçi ve işveren kuruluşları ile bünyelerinde kurulu iktisadi işletmeler, işçi ve işveren kuruluşları tarafından Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş eğitim amaçlı şirketler ve işveren tarafından düzenlenen eğitim faaliyetleri sonucunda verilen belgeler,

f) Uluslararası kurum ve kuruluşlardan alınan ve Millî Eğitim Bakanlığı tarafından denkliği sağlanan belgeler,

g) (Değişik:RG-11/5/2017-30063) 15/10/2015 tarihli ve 29503 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Mesleki Yeterlilik Kurumu Sınav, Ölçme, Değerlendirme ve Belgelendirme Yönetmeliği kapsamında verilen meslekî yeterlilik belgeleri,

(2) (Değişik:RG-11/5/2017-30063) Bu Yönetmelik kapsamına giren işlerde, Sosyal Güvenlik Kurumuna ait kayıtlar esas alınarak 1/5/2017 tarihinden önce çalışmaya başlayanlar, Millî Eğitim Bakanlığı ile birinci fıkranın (e) bendinde sayılan kurum ve kuruluşlar arasında yapılacak protokoller çerçevesinde verilecek en az 32 saatlik eğitim modüllerini tamamlayarak belgelendirilmeleri halinde bu Yönetmelik kapsamında mesleki eğitim almış olarak kabul edilir.

(3) 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa göre istihdam edilecekler hariç olmak üzere, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışacaklar için gerekli olan mesleki eğitim belgeleri kurum ve kuruluşlarca önceden belirlenir ve işe alımlar bu esaslar da göz önünde bulundurularak yapılır.”

 

MESLEKİ YETERLİLİK

5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu Kanunu bazı meslekler için de Meslekî Yeterlilik Belgesi zorunlu hale getirilmiştir. 204 meslekte zorunlu.

Eğer Mesleğin MYK Zorunluluğu varsa? Muafiyet_Tablosu_204_meslek.pdf

- Ustalık Belgesi

- Mesleki ve Teknik Eğitim Diploması

- MYK Belgesi istenebilir.

6331 Sayılı Kanun'da Yürürlülük

30.06.2012 tarihli 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu‘nun Madde 38 Yürürlülük maddesi’ne göre;

 

"a) (Değişik: 12/7/2013-6495/56 md.) 6 ve 7 nci maddeleri;

1) 4857 sayılı İş Kanununun mülga 81 inci maddesi kapsamında çalışanlar hariç kamu kurumları ile 50’den az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri için 1/7/2016 tarihinde,

2) 50’den az çalışanı olan tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri için 1/1/2014 tarihinde,

3) Diğer işyerleri için yayımı tarihinden itibaren altı ay sonra,

b) 9, 31, 33, 34, 35, 36 ve 38 inci maddeleri ile geçici 4, geçici 5, geçici 6, geçici 7 ve geçici 8 inci maddeleri yayımı tarihinde,

c) Diğer maddeleri yayımı tarihinden itibaren altı ay sonra,

yürürlüğe girer."

6 ve 7 nci maddeler nelerdir?

MADDE 6 - İş sağlığı ve güvenliği hizmetleri

MADDE 7 - İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin desteklenmesi 

Yani Kamu Kurum ve Kuruluşlarının da 01 Ocak 2013'ten itibaren İŞYERİ RİSK DEĞERLENDİRMESİ yükümlülüğü başlamıştır.

6331'e Göre Çalışanların Yükümlülükleri

30.06.2012 tarihli 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu‘nun 19. maddesi’ne göre;

Çalışanların yükümlülükleri

MADDE 19 – (1) Çalışanlar, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili aldıkları eğitim ve işverenin bu konudaki talimatları doğrultusunda, kendilerinin ve hareketlerinden veya yaptıkları işten etkilenen diğer çalışanların sağlık ve güvenliklerini tehlikeye düşürmemekle yükümlüdür.

(2) Çalışanların, işveren tarafından verilen eğitim ve talimatlar doğrultusunda yükümlülükleri şunlardır:

a) İşyerindeki makine, cihaz, araç, gereç, tehlikeli madde, taşıma ekipmanı ve diğer üretim araçlarını kurallara uygun şekilde kullanmak, bunların güvenlik donanımlarını doğru olarak kullanmak, keyfi olarak çıkarmamak ve değiştirmemek.

b) Kendilerine sağlanan kişisel koruyucu donanımı doğru kullanmak ve korumak.

c) İşyerindeki makine, cihaz, araç, gereç, tesis ve binalarda sağlık ve güvenlik yönünden ciddi ve yakın bir tehlike ile karşılaştıklarında ve koruma tedbirlerinde bir eksiklik gördüklerinde, işverene veya çalışan temsilcisine derhal haber vermek.

ç) Teftişe yetkili makam tarafından işyerinde tespit edilen noksanlık ve mevzuata aykırılıkların giderilmesi konusunda, işveren ve çalışan temsilcisi ile iş birliği yapmak.

d) Kendi görev alanında, iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için işveren ve çalışan temsilcisi ile iş birliği yapmak.

2026 Yılı İdari Para Cezaları

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında işverenlere uygulanabilecek 2026 yılı İSG idari para cezaları, yeniden değerleme oranına göre güncellenmiştir. 2026 yılında uygulanacak yeniden değerleme oranı %25,49 olarak belirlenmiştir.

Önemli: Görseldeki tutar uzman ve hekim için ayrı ayrıdır. İkisi de görevlendirilmemişse iki ayrı ceza uygulanır ve aykırılık sürdükçe ceza her ay tekrarlanır. İdari para cezasının tutarı yalnızca ihlal edilen maddeye göre belirlenmez. İşyerinin çalışan sayısı, tehlike sınıfı ve ihlalin devam edip etmediği de uygulanacak toplam tutarı etkileyebilir.

2026 Yılı İSG İdari Para Cezaları

İş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerine aykırılıklar için uygulanacak cezalar, ağırlıklı olarak 6331 sayılı Kanun’un 26’ncı maddesinde düzenlenmiştir. Risk değerlendirmesi yapılmaması, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin sağlanmaması, çalışanlara eğitim verilmemesi ve sağlık gözetiminin yerine getirilmemesi cezaya neden olabilecek başlıca aykırılıklar arasındadır.

2026 İSG İdari Para Cezaları Excel Dosyasını İndir

Dosya, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yayımlanan resmî tablodur.

İSG İdari Para Cezasına Neden Olabilecek Başlıca Eksiklikler

• İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirilmemesi
• Risk değerlendirmesi yapılmaması veya güncellenmemesi
• Acil durum planlarının hazırlanmaması
• Çalışanlara iş sağlığı ve güvenliği eğitimi verilmemesi
• Çalışanların sağlık gözetiminin yaptırılmaması
• İş kazası ve meslek hastalıklarının bildirilmemesi
• Çalışan temsilcisinin görevlendirilmemesi
• İSG kurulunun oluşturulmaması veya kurul kararlarının uygulanmaması
• Denetim sırasında istenen bilgi ve belgelerin sunulmaması
• İşin durdurulması kararına uyulmaması

Dikkat: Bazı cezalar her bir çalışan için, bazıları ise aykırılığın devam ettiği her ay için ayrı ayrı uygulanabilir. Bu nedenle toplam ceza tutarı, tabloda görülen temel tutarın üzerinde olabilir.

İdari Para Cezalarını Önlemek İçin

İşyerinde yalnızca belge bulunması yeterli değildir. Risk değerlendirmesi, acil durum planı, çalışan eğitimleri, sağlık gözetimi ve diğer İSG çalışmalarının işyerinin güncel koşullarına uygun şekilde hazırlanması ve uygulanması gerekir. Çalışan sayısı, tehlike sınıfı, kullanılan ekipmanlar ve çalışma yöntemleri değiştiğinde ilgili çalışmaların yeniden değerlendirilmesi önemlidir.

Sık Sorulan Sorular

2026 yılı yeniden değerleme oranı kaçtır?

2026 yılında uygulanacak idari para cezalarının hesaplanmasında esas alınan yeniden değerleme oranı %25,49’dur.

İSG cezaları bütün işyerlerinde aynı mıdır?

Hayır. Uygulanacak tutar; ihlalin türüne, çalışan sayısına, işyerinin tehlike sınıfına ve aykırılığın devam süresine göre değişebilir.

Ceza her ay yeniden uygulanabilir mi?

Kanunda “aykırılığın devam ettiği her ay” uygulanacağı belirtilen cezalar, eksiklik giderilmediği sürece tekrar uygulanabilir.

Resmî ceza tablosuna nereden ulaşılır?

Güncel tabloya Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının İdari Para Cezaları sayfasından ulaşılabilir.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayda uygulanacak idari para cezası, yetkili idare tarafından işyerinin ve aykırılığın özelliklerine göre belirlenir.

Kamu kurumları ile 50’den az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri için erteleme

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunun 38inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendinde ki değişiklik 07.09.2016 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanmıştır. 

"MADDE 71 - 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 38inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendinde yer alan "1/7/2016" ibaresi "1/7/2017" şeklinde değiştirilmiştir."

Maddenin yeni şekli şu şekildedir:

"1) 4857 sayılı İş Kanununun mülga 81 inci maddesi kapsamında çalışanlar hariç kamu kurumları ile 50’den az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri için 1/7/2017 tarihinde yürürlüğe girer."

89/391/EEC Çerçeve Direktif ve 6331

Avrupa Birliği’nin 12 Haziran 1989 tarihli ve 89/391/EEC sayılı Çerçeve Direktifi (measures to encourage improvements in the safety and health of workers at work) ve iş sağlığı ve güvenliği alanında kabul ettiğimiz 155 (155 No'lu İş Sağliği ve Güvenliği ve Çalışma Ortamına İlişkin Sözleşme) ve 161 (161 No'lu Sağlık Hizmetlerine İlişkin Sözleşme ) sayılı ILO Sözleşmelerine göre 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu 30 Haziran 2012 tarih ve 28339 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. 

2019 Yılı İdari Para Cezaları

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nda belirtilen 2019 yılı İdari Para Cezaları;

2019 yılı İdari Para Cezaları:
6331-ipc-tablosu-2019.xlsx

Mesleki Eğitim Belgesi Kimler İçin Zorunlu?

Mesleki eğitim belgesi, tehlikeli veya çok tehlikeli sınıftaki bir işyerinde çalışan herkes için otomatik olarak aranmaz. Çalışanın fiilen yaptığı iş, Tehlikeli ve Çok Tehlikeli Sınıfta Yer Alan İşlerde Çalıştırılacakların Mesleki Eğitimlerine Dair Yönetmeliğin Ek-1 çizelgesinde yer alıyorsa, işe uygun bir mesleki eğitim belgesi bulunmalıdır.

Temel kural: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 17'nci maddesine göre, mesleki eğitim alma zorunluluğu bulunan tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde yapacağı işle ilgili mesleki eğitim aldığını belgeleyemeyen kişi çalıştırılamaz.

İçindekiler

1. Kimler mesleki eğitim belgesi almak zorunda?
2. Üç aşamalı kontrol
3. Hangi belgeler kabul edilir?
4. Mesleki eğitim belgesi ile MYK belgesi farkı
5. 2025 MEB duyurusu ne anlama geliyor?
6. İşverenin kontrol yükümlülüğü

Mesleki Eğitim Belgesi Kimler İçin Zorunludur?

Zorunluluğun belirlenmesinde yalnızca işyerinin NACE kodu veya tehlike sınıfına bakmak yeterli değildir. Aşağıdaki iki koşul birlikte değerlendirilir:

1. İşyeri veya yapılan iş, tehlikeli ya da çok tehlikeli sınıfta olmalıdır.
2. Çalışanın fiilen yaptığı iş, yönetmeliğin Ek-1'indeki Mesleki Eğitim Alınacak İşlere Ait Çizelge içinde bulunmalıdır.

İşyerinin asıl işi tehlikeli veya çok tehlikeli olsa bile çalışanın yaptığı iş Ek-1 çizelgesinde yoksa, 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ve diğer özel mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, bu yönetmelik kapsamında mesleki eğitim zorunluluğu aranmaz.

Örnek: Çok tehlikeli sınıftaki bir fabrikada çalışmak tek başına yeterli ölçüt değildir. Kaynakçı, bakımcı veya üretim çalışanının fiili işi Ek-1 ile eşleştirilirken; ofis çalışanının görevi ayrıca değerlendirilir.

Mesleki Eğitim ve MYK İçin Üç Aşamalı Kontrol

1. Fiili işi belirleyin. Sadece SGK meslek koduna veya kadro unvanına değil, çalışanın gerçekte yaptığı görevlere bakın.
2. Ek-1 kontrolü yapın. Fiili iş, mesleki eğitim yönetmeliğinin Ek-1 çizelgesindeki 109 işten biriyle eşleşiyor mu?
3. MYK zorunlu meslek listesini kontrol edin. İş aynı zamanda MYK belge zorunluluğu getirilen mesleklerden biriyse, MYK mevzuatındaki belge veya muafiyet şartlarını uygulayın.

Hangi Belgeler Mesleki Eğitim Belgesi Olarak Kabul Edilir?

Yönetmeliğin 6'ncı maddesine göre, Ek-1 kapsamındaki işte fiilen çalıştırılacak kişinin yaptığı işe uygun olmak şartıyla aşağıdaki belge gruplarından biri kabul edilebilir:

1. 3308 sayılı Kanun kapsamındaki belgeler: Diploma, bitirme belgesi, yetki belgesi, sertifika, bağımsız işyeri açma belgesi, kalfalık, ustalık veya usta öğreticilik belgesi.
2. Aktif işgücü programı belgeleri: İlgili mevzuata göre mesleki eğitim kursu ya da uygun süreli işbaşı eğitim programı sonunda alınan belgeler.
3. Operatör ve sürücü belgeleri: Millî Eğitim Bakanlığı veya MEB tarafından yetkilendirilen kurumların verdiği, yapılacak işe uygun operatör belgesi veya sürücü belgesi.
4. Ateşleyici yeterlilik belgesi: Patlayıcı maddelerle ilgili mevzuat kapsamında alınmış ve işe uygun belge.
5. Yetkili kamu kurumlarının belgeleri: Kuruluş kanunu veya ilgili kanunla yetkilendirilmiş kamu kurum ve kuruluşlarının eğitimleri sonucunda verdiği belgeler.
6. MEB onaylı eğitim faaliyeti belgeleri: Yönetmelikte sayılan kuruluşlar veya işveren tarafından düzenlenen ve MEB'in ilgili birimince onaylanan eğitimler sonucunda verilen belgeler.
7. Yurt dışından alınan belgeler: Uluslararası kurum ve kuruluşlardan alınan ve MEB tarafından denkliği sağlanan belgeler.
8. MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi: MYK mevzuatı kapsamında yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşlarınca verilen, fiili işe uygun belge.

32 saatlik belge konusunda dikkat: Yönetmelikteki en az 32 saatlik eğitim yolu, herkes için genel bir seçenek değildir. SGK kayıtlarına göre 1 Mayıs 2017'den önce ilgili işlerde çalışmaya başlayanların, MEB ile yönetmelikte sayılan kuruluşlar arasında yapılacak protokoller kapsamındaki modülleri tamamlaması için düzenlenmiş özel bir hükümdür.

Mesleki Eğitim Belgesi ile MYK Belgesi Aynı mıdır?

Hayır. Birbirleriyle ilişkili olsalar da farklı mevzuata dayanırlar.

Durum	Aranacak belge	Dikkat edilecek nokta
İş, mesleki eğitim yönetmeliği Ek-1'de; MYK zorunlu listede değil	Yönetmeliğin 6'ncı maddesindeki işe uygun belgelerden biri	Belgenin yapılan işle uyumu ve geçerliliği kontrol edilir.
İş hem Ek-1'de hem MYK belge zorunluluğu listesinde	MYK belgesi veya MYK mevzuatında kabul edilen muafiyet belgesi	Her mesleki eğitim sertifikası MYK yerine geçmez.
İş ne Ek-1'de ne MYK zorunlu listede	Bu iki düzenleme kapsamında belge aranmayabilir	3308 sayılı Kanun, operatörlük, sürücülük veya başka özel mevzuat ayrıca kontrol edilir.

MYK zorunlu mesleklerde hangi diploma ve belgelerin muafiyet sağladığını öğrenmek için MYK Belgesi Yerine Geçen Diploma ve Belgeler yazısına bakabilirsiniz.

2025 MEB Duyurusu Ne Anlama Geliyor?

Millî Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü, 6 Mayıs 2025 tarihli onayla bu yönetmelik kapsamında uygulanan kurs programlarının uygulamadan kaldırıldığını duyurmuştur. Bu nedenle yeni bir çalışanın eski adları taşıyan kurslardan birine her zaman kayıt olabileceği varsayılmamalı; güncel program ve yetkilendirme durumu MEB üzerinden doğrulanmalıdır.

Duyuruda daha önce düzenlenmiş belgelerin topluca geçersiz sayıldığına ilişkin bir hüküm yer almamaktadır. Bununla birlikte eski bir belgenin kabulünde; düzenleyen kurum, program onayı, belge tarihi, doğrulanabilirlik ve çalışanın fiili işiyle uyum birlikte incelenmelidir.

İşveren Ne Yapmalı?

• Çalışanın fiilen yaptığı işi yazılı görev tanımı ve saha uygulamasıyla doğrulamalı,
• Ek-1 ve MYK zorunlu meslek listesini ayrı ayrı kontrol etmeli,
• Belgedeki meslek, alan, dal, seviye ve kapsamı yapılan işle karşılaştırmalı,
• Belgeyi düzenleyen kurumun yetkisini ve belgenin doğruluğunu doğrulamalı,
• Belgenin bir örneğini çalışanın özlük dosyasında saklamalı,
• İş veya ekipman değiştiğinde belge uygunluğunu yeniden değerlendirmelidir.

Unutmayın: Mesleki eğitim belgesi, çalışanların temel İSG eğitiminin yerine geçmez. Temel İSG eğitimi, işe başlama eğitimi, mesleki eğitim ve varsa MYK/operatörlük gibi yeterlilikler ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

İşyerinin çok tehlikeli olması bütün çalışanlar için mesleki eğitim zorunluluğu doğurur mu?

Hayır. Çalışanın fiilen yaptığı işin yönetmelik Ek-1'de bulunup bulunmadığı ayrıca değerlendirilir.

İSG uzmanının verdiği temel eğitim mesleki eğitim belgesi sayılır mı?

Hayır. Temel İSG eğitimi, mesleki eğitim belgesi zorunluluğunu tek başına karşılamaz.

Kalfalık veya operatör belgesi MYK yerine geçer mi?

Otomatik olarak geçmez. Bu belgeler mesleki eğitim yönetmeliği açısından geçerli olabilse de MYK zorunlu bir meslekte muafiyet, ilgili MYK tebliği ve güncel muafiyet tablosuna göre ayrıca kontrol edilmelidir.

Resmî Kaynaklar

• 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
• Tehlikeli ve Çok Tehlikeli İşlerde Mesleki Eğitim Yönetmeliği
• ÇSGB – Mesleki Eğitim Belgesi Zorunluluğu ve Geçerli Belgeler
• MEB – 6 Mayıs 2025 tarihli kurs programı duyurusu

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Belge uygunluğu, çalışanın fiilen yaptığı iş ve yürürlükteki güncel mevzuat birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.

İGU Nedir? İş Güvenliği Uzmanı Ne İş Yapar? Görevleri ve Sorumlulukları

İGU, “iş güvenliği uzmanı” ifadesinin kısaltmasıdır. İş güvenliği uzmanı; işyerindeki sağlık ve güvenlik risklerinin belirlenmesi, gerekli önlemlerin planlanması ve uygulamaların izlenmesi konularında işverene rehberlik eden, Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş İSG profesyonelidir.

İş güvenliği uzmanının görevi yalnızca eksiklikleri tespit etmek veya evrak hazırlamak değildir. Temel amaç; iş kazaları ve meslek hastalıkları meydana gelmeden önce riskleri belirlemek, önleyici çalışmalar yapmak ve işyerinde sürdürülebilir bir güvenlik kültürünün oluşmasına katkı sağlamaktır.

Önemli: İş güvenliği uzmanının görevlendirilmesi, işverenin iş sağlığı ve güvenliği konusundaki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. İşyerinde sağlık ve güvenliğin sağlanmasından işveren sorumludur.

İş Güvenliği Uzmanı Kimdir?

İş güvenliği uzmanı; iş sağlığı ve güvenliği alanında görev yapmak üzere Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş ve geçerli iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip kişidir.

İş güvenliği uzmanları sahip oldukları belge sınıfına göre farklı tehlike sınıflarındaki işyerlerinde görev yapabilir:

• C sınıfı iş güvenliği uzmanı: Az tehlikeli işyerlerinde,
• B sınıfı iş güvenliği uzmanı: Az tehlikeli ve tehlikeli işyerlerinde,
• A sınıfı iş güvenliği uzmanı: Bütün tehlike sınıflarındaki işyerlerinde görev yapabilir.

Belge sınıfları ve görevlendirme koşullarıyla ilgili geçici mevzuat hükümleri ayrıca dikkate alınmalıdır.

İş Güvenliği Uzmanı Ne İş Yapar?

İş güvenliği uzmanı, işyerini iş sağlığı ve güvenliği yönünden inceler; tehlikeleri ve uygunsuzlukları belirler, alınması gereken önlemleri işverene yazılı olarak bildirir ve uygulamaları takip eder.

Uzmanın çalışmaları genel olarak beş başlık altında toplanır:

1. İşverene rehberlik etmek,
2. Risk değerlendirmesi çalışmalarına katılmak,
3. Çalışma ortamını gözetmek,
4. Eğitim, bilgilendirme ve kayıt çalışmalarını yürütmek,
5. İşyeri hekimi ve ilgili birimlerle iş birliği yapmak.

İş Güvenliği Uzmanının Görevleri

İş güvenliği uzmanlarının temel görevleri, İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik kapsamında belirlenmiştir.

1. Rehberlik

İş güvenliği uzmanı;

• İşin planlanması, organizasyonu ve uygulanması konusunda işverene önerilerde bulunur.
• Makine, ekipman, kullanılan maddeler ve üretim yöntemlerini iş sağlığı ve güvenliği açısından değerlendirir.
• Kişisel koruyucu donanımların seçimi, temini, kullanımı, bakımı ve muhafazası konusunda rehberlik eder.
• Alınması gereken sağlık ve güvenlik önlemlerini işverene yazılı olarak bildirir.
• İş kazaları ve meslek hastalıklarının nedenlerini araştırır ve tekrarını önleyecek çalışmalar yapar.
• Yaralanmaya neden olmayan ancak zarar verme potansiyeli bulunan ramak kala olayları inceler.

2. Risk Değerlendirmesi

İş güvenliği uzmanı, işyerinde gerçekleştirilen risk değerlendirmesi çalışmalarına katılır. Belirlenen risklere karşı alınması gereken önlemler hakkında işverene önerilerde bulunur ve önlemlerin uygulanmasını takip eder.

Risk değerlendirmesinin hazırlanması yalnızca iş güvenliği uzmanına bırakılabilecek bir çalışma değildir. Risk değerlendirmesi, mevzuatta belirtilen ekip tarafından gerçekleştirilir.

3. Çalışma Ortamının Gözetimi

İş güvenliği uzmanı;

• İşyerinin çalışma ortamını düzenli olarak gözlemler.
• Periyodik bakım, kontrol ve ölçümlerin planlanmasına katkı sağlar.
• Yapılması gereken kontrollerin ve ölçümlerin uygulanmasını izler.
• Yangın, patlama ve iş kazalarının önlenmesine yönelik çalışmalara katılır.
• Acil durum planlarının hazırlanmasına katkı sağlar.
• Acil durum eğitimlerini ve tatbikatlarını izler.

4. Eğitim, Bilgilendirme ve Kayıt

İş güvenliği uzmanının eğitim ve kayıt alanındaki görevleri şunlardır:

• Çalışanların İSG eğitimlerinin planlanmasına katkı sağlamak,
• Eğitim çalışmalarını yürütmek veya uygulanmasını kontrol etmek,
• Çalışanlara yönelik bilgilendirme faaliyetleri düzenlemek,
• İş sağlığı ve güvenliği talimatlarını hazırlamak,
• Gerekli işlerde çalışma izin prosedürleri hazırlamak,
• İSG çalışmalarını ve çalışma ortamı gözetim sonuçlarını kayıt altına almak,
• Bakanlık tarafından belirlenen bilgileri İSG-KATİP’e bildirmek.

5. İlgili Birimlerle İş Birliği

İş güvenliği uzmanı;

• İşyeri hekimiyle birlikte iş kazalarını ve meslek hastalıklarını değerlendirir.
• Olayların tekrarlanmaması için önleyici faaliyet planları hazırlar.
• İşyeri hekimiyle birlikte yıllık çalışma planını hazırlar.
• Yıllık değerlendirme raporunun hazırlanmasına katkı sağlar.
• İş sağlığı ve güvenliği kuruluyla iş birliği içinde çalışır.
• Çalışan temsilcileri ve destek elemanlarının çalışmalarına destek verir.

İş Güvenliği Uzmanının Yetkileri Nelerdir?

İş güvenliği uzmanının görevlerini yerine getirebilmesi için bazı yetkilere sahip olması gerekir. Uzman;

• İşyerinin bütün bölümlerinde İSG yönünden inceleme ve araştırma yapabilir.
• Göreviyle ilgili bilgi ve belgelere ulaşabilir.
• Çalışanlarla görüşebilir.
• İşverenin bilgisi dâhilinde ilgili kurum ve kuruluşlarla iş birliği yapabilir.
• Ciddi, önlenemez ve acil müdahale gerektiren hayati tehlike belirlediğinde işin durdurulması için işverene başvurabilir.

Tam süreli görevlendirilen iş güvenliği uzmanları, mesleki gelişim amacıyla eğitim, seminer ve panel gibi organizasyonlara katılabilir. Yönetmelikte belirtilen sınırlar içindeki bu süreler çalışma süresinden sayılır ve ücret kesintisine neden olamaz.

İş Güvenliği Uzmanının Sorumlulukları

İş güvenliği uzmanı, görevlerini mesleki bağımsızlık ve etik ilkeler doğrultusunda yürütmelidir. Uzmanın başlıca yükümlülükleri şunlardır:

• İşin normal akışını mümkün olduğu kadar aksatmamak,
• Verimli ve güvenli bir çalışma ortamına katkıda bulunmak,
• İşyerine ait mesleki, ekonomik ve ticari bilgileri gizli tutmak,
• Görevlendirildiği işyerindeki tespit ve önerileri onaylı deftere yazmak.

Uzman tarafından yazılı olarak bildirilen acil durdurma gerektiren durumlar ile yangın, patlama, göçme veya kimyasal sızıntı gibi hayati tehlikeler işveren tarafından makul süre içinde giderilmezse uzman, durumu işyerinin bağlı bulunduğu çalışma ve iş kurumu il müdürlüğüne yazılı olarak bildirmekle yükümlüdür.

İş Güvenliği Uzmanı İşverene Ceza Yazar mı?

Hayır. İş güvenliği uzmanının işverene veya çalışanlara idari para cezası uygulama yetkisi bulunmaz. Uzmanın görevi; tehlikeleri ve mevzuata aykırılıkları tespit etmek, gerekli önlemleri işverene yazılı olarak bildirmek ve uygulamaları takip etmektir.

İdari yaptırım ve teftiş yetkisi, mevzuat kapsamında yetkilendirilmiş kamu görevlilerine aittir.

İş Güvenliği Uzmanı İşyerini Durdurabilir mi?

İş güvenliği uzmanı doğrudan işyerini veya işi durduran makam değildir. Ancak ciddi, önlenemez ve acil müdahale gerektiren hayati bir tehlike tespit ettiğinde işin durdurulması için işverene başvurur.

Hayati tehlike oluşturan ve yazılı olarak bildirilen önlemlerin işveren tarafından yerine getirilmemesi durumunda ise mevzuatta belirtilen bildirim yükümlülüğünü yerine getirir.

İş Güvenliği Uzmanının Görevlendirilmesi İşverenin Sorumluluğunu Kaldırır mı?

Hayır. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na göre işveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür.

İş güvenliği uzmanının veya bir ortak sağlık ve güvenlik biriminin görevlendirilmesi, işverenin bu alandaki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. İşveren; uzman tarafından mevzuata uygun olarak yazılı şekilde bildirilen önlemleri değerlendirmek ve yerine getirmekle yükümlüdür.

İş Güvenliği Uzmanının Çalışması Neden Önemlidir?

Etkili bir iş güvenliği uzmanlığı hizmeti yalnızca mevzuat gerekliliklerinin tamamlanmasını sağlamaz. Aynı zamanda;

• İş kazalarının ve meslek hastalıklarının önlenmesine,
• Tehlikelerin olay meydana gelmeden belirlenmesine,
• Çalışanların güvenlik farkındalığının geliştirilmesine,
• Üretim ve hizmet süreçlerinin daha güvenli yürütülmesine,
• İşyerinde kalıcı bir güvenlik kültürü oluşturulmasına katkı sağlar.

Sonuç: İş güvenliği uzmanı, işyerindeki tehlikeleri belirleyen, önleyici tedbirler konusunda işverene rehberlik eden ve İSG uygulamalarını takip eden profesyoneldir. Ancak sağlık ve güvenliğin sağlanmasına ilişkin asıl yükümlülük işverene aittir.

Mevzuat Dayanağı

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
• İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Uygulamada yürürlükteki mevzuatın güncel hâli ve işyerinin özel koşulları dikkate alınmalıdır.