Acil Durum Tahliye Planı neleri içermeli?

Acil durum tahliye planı, işyerinde meydana gelebilecek yangın, patlama, kimyasal yayılım, deprem ve benzeri acil durumlarda çalışanların ve ziyaretçilerin güvenli şekilde tahliye edilmesine yönelik düzenlemeleri içerir. Planın görsel bölümünü oluşturan acil durum krokisi veya diğer adıyla acil durum tahliye krokisi, kaçış yollarını ve acil durum ekipmanlarının yerlerini işyeri yerleşimi üzerinde gösterir.

Kısaca: Acil durum planı, acil durumda ne yapılacağını ve kimlerin görevli olduğunu açıklayan ana dokümandır. Acil durum tahliye krokisi ise kişilerin nereden ve hangi yönde çıkacağını görsel olarak gösterir.

Acil Durum Tahliye Planı Nedir?

Acil durum tahliye planı; işyerinde bulunan kişilerin tehlikeli bölgeden güvenli bir alana nasıl ulaşacağını, kullanılacak kaçış yollarını, acil çıkışları, toplanma yerlerini ve acil durum sırasında görev alacak çalışanları belirleyen düzenlemedir.

Tahliye planının işyerinde kolay anlaşılabilmesi için kaçış yolları, acil çıkışlar, toplanma yerleri ve gerekli diğer bilgiler bir kroki üzerinde gösterilir. Bu görsel doküman uygulamada hem acil durum krokisi hem de acil durum tahliye krokisi olarak adlandırılmaktadır.

Acil Durum Tahliye Planı Neleri İçermelidir?

İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik kapsamında tahliye planı, işyerinin tamamını veya ilgili bölümlerini gösterecek şekilde aşağıdaki unsurları içermelidir:

1. Acil durum ekipmanlarının bulunduğu yerler: Yangın söndürme amacıyla kullanılacak ekipmanlar dâhil olmak üzere acil durum ekipmanlarının konumları gösterilmelidir.
2. İlkyardım malzemelerinin bulunduğu yerler: İlkyardım dolapları, ilkyardım çantaları ve varsa sağlık birimi gibi noktalar belirtilmelidir.
3. Kaçış yolları, toplanma yerleri ve uyarı sistemleri: Kaçış güzergâhları, acil çıkışlar, toplanma yerleri ve bulunması hâlinde uyarı sistemleri kroki üzerinde gösterilmelidir.
4. Görevlendirilen çalışanların bilgileri: Acil durumlarda görev yapacak çalışanlar ile varsa yedeklerinin adı, soyadı, unvanı, sorumluluk alanı ve iletişim bilgileri belirtilmelidir.
5. Acil durum iletişim numaraları: Acil durumlarla ilgili ulusal ve yerel kurum ve kuruluşların güncel irtibat numaraları yer almalıdır.

İşyerinin riskleri, fiziki özellikleri ve belirlenen acil durum senaryolarına göre krokide aşağıdaki ilave bilgiler de gösterilebilir:

• Özel risklerin bulunduğu bölümler: Kimyasal yayılım, parlama, patlama ve benzeri özel tehlikeleri barındıran alanlar gösterilmelidir.
• Enerji kesme noktaları: Elektrik ve gaz akışının kesilebileceği anahtarlar, panolar, vanalar ve diğer kesme noktaları belirtilmelidir.

Önemli: Tahliye planı yalnızca bir liste veya metin olarak hazırlanmamalıdır. Kaçış yolları, toplanma yerleri ve acil durum ekipmanları, işyerinin gerçek yerleşimini yansıtan anlaşılır bir kroki üzerinde gösterilmelidir.

Acil Durum Krokisi ile Acil Durum Tahliye Krokisi Arasında Fark Var mı?

Acil durum krokisi ve acil durum tahliye krokisi ifadeleri uygulamada çoğunlukla aynı görsel doküman için kullanılmaktadır. Bununla birlikte, iki ifade arasında vurgu bakımından küçük bir fark bulunur.

• Acil durum krokisi daha genel bir ifadedir. Kaçış yollarının yanında yangın ekipmanları, ilkyardım malzemeleri, enerji kesme noktaları ve özel riskli alanları da kapsar.
• Acil durum tahliye krokisi ise özellikle acil çıkışlara, kaçış yönlerine ve toplanma alanına vurgu yapar.

Uygulamada bütün bu bilgilerin tek bir kroki üzerinde gösterilmesi mümkündür. Bu nedenle her iki adlandırma için ayrı ayrı iki kroki hazırlanması genellikle gerekmez.

Kapsayıcı Başlık Önerisi: “Acil Durum Krokisi (Acil Durum Tahliye Krokisi)” ifadesi, iki terimi de kapsar ve dokümanın amacını ziyaretçiye açık biçimde anlatır.

Acil Durum Krokisinde Neler Gösterilir?

İşyerinin fiziki yapısına, faaliyetlerine ve mevcut güvenlik donanımlarına göre acil durum tahliye krokisinde aşağıdaki unsurlar gösterilebilir:

• “Buradasınız” konumu,
• Kaçış yolları ve tahliye yönleri,
• Acil çıkış kapıları,
• Kaçış merdivenleri,
• Toplanma alanları,
• Yangın söndürme cihazları,
• Yangın dolapları,
• Yangın alarm butonları ve uyarı sistemleri,
• İlkyardım malzemeleri,
• Elektrik panoları ve enerji kesme noktaları,
• Doğalgaz veya LPG ana kesme vanaları,
• Kimyasal maddelerin bulunduğu alanlar,
• Parlama veya patlama riski bulunan bölümler,
• Acil durum açısından önem taşıyan diğer teknik noktalar.

Her sembolün her işyerinde bulunması gerekmez. Acil durum krokisi, işyerinde gerçekten bulunan ekipmanlar, tesisatlar, çıkışlar ve riskli alanlar esas alınarak hazırlanmalıdır.

Acil Durum Krokisi Hazırlanırken Nelere Dikkat Edilmelidir?

• Kroki, işyerinin güncel fiziki yerleşimini yansıtmalıdır.
• Kaçış yolları açık ve kolay anlaşılır şekilde gösterilmelidir.
• Acil çıkışlar ve toplanma alanları belirgin olmalıdır.
• “Buradasınız” işareti, krokinin asıldığı konuma göre yerleştirilmelidir.
• Kullanılan semboller anlaşılır ve birbiriyle uyumlu olmalıdır.
• Büyük veya birden fazla bölümden oluşan işyerlerinde gerekli alanlar için ayrı krokiler hazırlanmalıdır.
• Krokiler çalışanların ve ziyaretçilerin kolayca görebileceği uygun noktalara yerleştirilmelidir.
• İşyeri yerleşimi, kaçış yolları veya acil durum ekipmanları değiştiğinde kroki güncellenmelidir.
• Hazırlanan planın uygulanabilirliği acil durum tatbikatlarında kontrol edilmelidir.

Acil Durum Planı ile Tahliye Krokisi Aynı Şey midir?

Hayır. Acil durum planı; işyerinde meydana gelebilecek acil durumları, önleyici tedbirleri, müdahale yöntemlerini, görevlendirilen çalışanları, tahliye düzenlemelerini ve iletişim bilgilerini kapsayan ana dokümandır.

Acil durum tahliye krokisi ise kaçış yollarını, acil çıkışları, toplanma alanlarını ve acil durum ekipmanlarını işyeri yerleşimi üzerinde gösteren görsel dokümandır. Dolayısıyla tahliye krokisi, acil durum planının uygulamaya yönelik görsel unsurlarından biridir.

Sık Sorulan Sorular

Acil durum krokisi zorunlu mudur?

İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik kapsamında kaçış yolları, toplanma yerleri ve bulunması hâlinde uyarı sistemlerinin yer aldığı kroki, tahliye planında bulunması gereken unsurlardan biridir.

Acil durum krokisi nereye asılmalıdır?

Acil durum krokileri çalışanların ve ziyaretçilerin kolayca görebileceği, erişilebilir ve uygun noktalara yerleştirilmelidir. Büyük veya birden fazla bölümden oluşan işyerlerinde farklı alanlar için ayrı krokiler hazırlanabilir.

Tahliye krokisinde toplanma alanı gösterilmeli midir?

Evet. Acil durum sonrasında çalışanların ve diğer kişilerin güvenli şekilde bir araya geleceği toplanma alanı, tahliye planında ve ilgili krokilerde açıkça gösterilmelidir.

Acil durum krokisi ne zaman güncellenmelidir?

İşyerinin yerleşiminde, kaçış yollarında, acil çıkışlarında, yangın ekipmanlarında, enerji kesme noktalarında veya özel riskli alanlarında değişiklik olduğunda kroki kontrol edilmeli ve gerekiyorsa güncellenmelidir.

Not: Acil durum planı ve tahliye krokisi hazırlanırken işyerinin fiziki yapısı, yürütülen faaliyetler, çalışan sayısı, mevcut ekipmanlar, özel riskler ve yürürlükteki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirilmelidir.

Her Acil Durumda Aynı Toplanma Alanına mı Gidilir?

Hayır. Acil durumlarda uygulanacak hareket biçimi, olayın türüne ve tehlikenin kaynağına göre belirlenmelidir. Yangın gibi bina içinden kaynaklanan bir tehlikede çalışanların güvenli kaçış yollarını kullanarak bina dışındaki toplanma alanına ulaşması gerekirken, dış ortamdan kaynaklanan bazı tehlikelerde binayı terk etmek daha büyük risk oluşturabilir.

Önemli: Acil durum tahliye krokisi yalnızca yangın çıkışlarını gösteren standart bir çizim olarak değerlendirilmemelidir. İşyerinde belirlenen acil durum senaryolarına göre dış tahliye, güvenli bölgede bekleme veya bina içinde sığınma yöntemleri ayrıca planlanmalıdır.

Senaryoya Göre Güvenli Alan Değişebilir

• Yangın: Güvenli kaçış yolları kullanılarak bina dışındaki toplanma alanına gidilir.
• Deprem: Sarsıntı sırasında tahliye yapılmaz. Sarsıntı sona erdikten sonra bina ve çevre koşulları değerlendirilerek güvenli toplanma alanına geçilir.
• Kimyasal sızıntı: Maddenin özelliği, sızıntının kaynağı ve rüzgâr yönüne göre kontrollü tahliye veya kapalı alanda sığınma uygulanabilir.
• Dış kaynaklı zehirli gaz: Dışarı çıkmak yerine kapı ve pencerelerin kapatıldığı, uygun havalandırma tedbirlerinin alındığı güvenli bir iç alanda beklemek gerekebilir.
• KBRN olayı: Kimyasal, biyolojik, radyolojik veya nükleer tehlikenin türüne göre belirlenmiş sığınak ya da sığınma alanına yönlendirme yapılabilir.
• Şiddet veya silahlı saldırı: Olayın konumuna göre kontrollü tahliye, güvenli odaya geçme veya bulunduğu yerde korunma yöntemi uygulanabilir.

Bir İşyerinde Birden Fazla Tahliye veya Sığınma Krokisi Hazırlanabilir mi?

Evet. İşyerinin büyüklüğü, kat sayısı, bölümleri, çalışanların bulunduğu alanlar ve belirlenen acil durum senaryoları dikkate alınarak birden fazla kroki hazırlanabilir.

Uygulamada aşağıdaki çalışmalar ayrı ayrı veya birbirini tamamlayacak şekilde düzenlenebilir:

• Kat bazlı acil durum tahliye krokisi,
• Bölüm veya çalışma alanı bazlı tahliye krokisi,
• Genel yerleşim ve dış toplanma alanı krokisi,
• Oda bazlı tahliye krokisi,
• Sığınak veya bina içi güvenli alana yönlendirme krokisi,
• Özel riskli bölümlere göre hazırlanmış müdahale ve yönlendirme krokisi.

Kroki sayısı nasıl belirlenir? Gerekli kroki sayısı yalnızca kat sayısına göre değil; işyerinin bölümleri, kaçış alternatifleri, krokilerin asılacağı noktalar ve acil durum senaryoları birlikte değerlendirilerek belirlenir. Aynı katın farklı noktalarına asılan krokilerde “Şu An Buradasınız” konumu ve yönlendirme güzergâhı farklı olabilir.

Tahliye ve Sığınma Yolları Nasıl Gösterilmelidir?

Aynı çizim üzerinde hem dış tahliye hem de sığınma yönlendirmesi bulunuyorsa güzergâhların birbirine karışmayacak biçimde renk, sembol ve açıklamalarla ayrılması gerekir. Çalışanların hangi alarm veya olayda hangi yolu izleyeceği acil durum planında açıklanmalı ve eğitimlerle desteklenmelidir.

Krokide gösterilen sığınak veya güvenli alan, yalnızca ismen belirlenmemeli; ilgili tehlikeye karşı uygunluğu, kapasitesi, ulaşım yolu, havalandırma koşulları ve kullanılabilirliği ayrıca değerlendirilmelidir.

İşyerinize Özel Acil Durum Krokisi

İşyerinizin mimari planı veya mevcut yerleşim krokisi üzerinden; kaçış yolları, acil çıkışlar, toplanma alanları, yangın ekipmanları ve gerekli diğer güvenlik bilgilerini içeren işyerine özel acil durum tahliye krokisi hazırlanabilir.

Acil Durum Krokisi Çalışmasını İnceleyin

Acil Durum Planı Neden Hazırlanır? İşyerleri İçin Önemi

İşyerlerinde yangın, patlama, deprem, tehlikeli madde yayılımı veya benzeri bir acil durum meydana geldiğinde doğru kararların çok kısa sürede alınması gerekir. Acil durum planı, böyle bir olay karşısında kimlerin ne yapacağını, çalışanların nasıl korunacağını ve müdahale ile tahliyenin nasıl yürütüleceğini önceden belirlemek amacıyla hazırlanır.

Kısaca: Acil durum planı; can kaybını önlemek, olayın etkilerini sınırlandırmak, çalışanların güvenli biçimde tahliye edilmesini sağlamak ve müdahale sürecindeki görev karmaşasını azaltmak için hazırlanır.

Acil Durum Planı Nedir?

Acil durum planı, işyerinde meydana gelebilecek acil durumlarda uygulanacak iş ve işlemler ile müdahaleye yönelik eylemlerin yer aldığı yazılı plandır. Uygulamada “acil durum eylem planı” ifadesi de kullanılmakla birlikte, mevzuatta esas alınan terim acil durum planıdır.

Plan yalnızca yangın sırasında binanın nasıl boşaltılacağını gösteren bir belge değildir. Acil durumların belirlenmesinden önleyici tedbirlere, ekiplerin görevlendirilmesinden haberleşme ve tahliye yöntemlerine kadar bütün hazırlık sürecini kapsar.

Acil Durum Planı Neden Hazırlanır?

İşyerine özel bir acil durum planı hazırlanmasının temel amaçları şunlardır:

• Çalışanların, ziyaretçilerin ve işyerinde bulunan diğer kişilerin can güvenliğini korumak,
• Muhtemel acil durumları önceden belirlemek,
• Acil durumların oluşmasını önleyici ve etkilerini sınırlandırıcı tedbirleri planlamak,
• Uyarı, haberleşme, müdahale, ilk yardım ve tahliye yöntemlerini belirlemek,
• Söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım ekiplerinin görevlerini açıklamak,
• Tahliye sonrasında çalışanların sayım ve kontrolünü sağlamak,
• İtfaiye, sağlık kuruluşları ve diğer ilgili kurumlarla kurulacak iletişimi planlamak,
• Panik, iletişim kopukluğu ve görev karmaşasını azaltmak,
• İşyerindeki maddi hasarı ve çevresel etkileri mümkün olduğunca sınırlandırmak.

Acil Durum Planı Hazırlamak Yasal Bir Zorunluluk mudur?

Evet. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında işveren; çalışma ortamını, kullanılan maddeleri, iş ekipmanlarını ve çevre şartlarını dikkate alarak meydana gelebilecek acil durumları önceden değerlendirmekle yükümlüdür.

İşveren ayrıca acil durumların olumsuz etkilerinden korunmak için gerekli tedbirleri almak, acil durum planını hazırlamak, yeterli sayıda eğitimli çalışan görevlendirmek ve tatbikatların yapılmasını sağlamak zorundadır.

Önemli: Acil durum planı hazırlama yükümlülüğü yalnızca çok tehlikeli veya büyük işletmeler için değildir. İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik, 6331 sayılı Kanun kapsamındaki işyerlerini kapsar. Planın ayrıntıları ise işyerinin faaliyetlerine, büyüklüğüne, çalışan sayısına ve özel tehlikelerine göre belirlenir.

Hangi Acil Durumlar Değerlendirilmelidir?

Her işyerinin acil durumları kendi risk değerlendirmesi ve çevre koşulları dikkate alınarak belirlenmelidir. İşyerinin özelliğine göre aşağıdaki olaylar değerlendirilebilir:

• Yangın ve patlama,
• Tehlikeli kimyasal madde yayılımı veya sızıntısı,
• Biyolojik, radyoaktif veya nükleer maddelerden kaynaklanan tehlikeler,
• Zehirlenme ve salgın hastalık,
• Deprem, sel, fırtına, heyelan ve diğer doğal afetler,
• Sabotaj ve güvenlik tehditleri,
• İlk yardım veya acil tahliye gerektiren diğer olaylar.

İşyerinin yakın çevresindeki tesislerden veya faaliyetlerden kaynaklanabilecek tehlikeler de acil durum planlamasında göz önünde bulundurulmalıdır.

Acil Durum Planı ile Tahliye Planı Aynı Şey midir?

Hayır. Acil durum planı, işyerindeki acil durum yönetiminin tamamını kapsayan ana dokümandır. Tahliye planı veya acil durum tahliye krokisi ise bu planın görsel unsurlarından biridir.

Tahliye planında kaçış yolları, acil çıkışlar, toplanma yerleri, yangınla mücadele ekipmanları, ilk yardım malzemeleri ve gerekli teknik noktalar gösterilir. Bu nedenle yalnızca bir tahliye krokisinin hazırlanmış olması, tek başına acil durum planının hazırlandığı anlamına gelmez.

İlgili içerik: Planın dokümantasyonu ve tahliye planında bulunması gereken bilgiler için Acil Durum Planı ve Tahliye Planı Neleri İçermeli? başlıklı yayını inceleyebilirsiniz.

Planın Uygulanabilir Olması Neden Önemlidir?

Acil durum planının yalnızca dosyada bulunması yeterli değildir. Çalışanlar plan hakkında bilgilendirilmeli, görevlendirilen ekipler gerekli eğitimi almalı ve plan tatbikatlarla sınanmalıdır. Tatbikatta görülen eksiklikler kayıt altına alınarak gerekli düzeltmeler yapılmalıdır.

Plan; işyerinde veya yakın çevresinde yeni bir acil durum oluşturabilecek değişiklik meydana geldiğinde tamamen ya da kısmen yenilenir. Bunun dışında planlar tehlike sınıfına göre;

• Çok tehlikeli işyerlerinde en geç iki yılda bir,
• Tehlikeli işyerlerinde en geç dört yılda bir,
• Az tehlikeli işyerlerinde en geç altı yılda bir

gözden geçirilerek yenilenmelidir.

Sonuç

Acil durum planı, yalnızca mevzuat gereği hazırlanıp dosyalanacak bir belge değildir. İşyerindeki muhtemel tehlikeleri önceden değerlendiren, çalışanların görevlerini belirleyen ve olay anında hızlı, düzenli ve güvenli hareket edilmesini sağlayan temel bir hazırlık aracıdır.

İşyerine özel, anlaşılır ve uygulanabilir bir plan; acil durumun krize dönüşmesini önlemeye, can güvenliğini korumaya ve müdahale sürecini etkin şekilde yönetmeye yardımcı olur.

Acil durum krokisi hakkında: İşyerine özel hazırlanan tahliye planları, kaçış yollarının ve acil durum ekipmanlarının kolay anlaşılmasını sağlar. Acil Durum Krokisi hizmet sayfasını inceleyebilirsiniz.

Mevzuat kaynakları:
6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik

İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik

 1 Ekim 2021 tarihli Resmi Gazetede “İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” yayınlandı.

18/6/2013 tarihli ve 28681 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmeliğin 4, 5, 8, 10, 11, 12, 13, 14, 15,19. Maddeleri değişmiştir.

Yönetmelikteki değişiklik ile beraber, dikkate alınacak bazı hususlar şu şekildedir;

- İşveren diğer kişilerin acil durumlar, tahliye planı, kaçış yolları, toplanma yerleri ve acil durum ekipleri hakkında bilgilendirilmesini sağlar.

-  İşveren acil durumlarda kullanılacak kişisel koruyucu donanımların ve müdahale ekipmanlarının işyerinde belirlenmiş acil durumlara ve acil durum ekiplerinin görevlerine uygun olmasını sağlar.

- Acil durum müdahale ve tahliye yöntemleri, yakındaki işyerleri ve çevreden gelebilecek olumsuz etkiler de dikkate alınarak belirlenir.

- Elektronik İmza Kanununa uygun olarak güvenli elektronik imza ile imzalanmış olan acil durum planları da geçerlidir.

- Acil Durum Planı Formu, Tatbikat Formu, Ekiplerin Görevlendirilmesine İlişkin Örnek Tablo yönetmelik ekinde yer almaktadır.

- Acil durum ekiplerinin sayılarına ilişkin açıklama gelmiştir.

- İşyerlerinde mevcut bulunan acil durum ekipleri, bu maddenin yayımı tarihinden itibaren altı ay boyunca görevlerini sürdürür ve mevcut dokümanlar geçerliliğini korur. Bu süre zarfında, bu Yönetmeliğin 11 inci maddesinde belirtilen ekiplere uygun olarak destek elemanlarının yeniden görevlendirilmesi ve dokümanların güncellenmesi sağlanır.

Yönetmelikteki değişiklik ile beraber, acil durum planı şu şekilde olmalıdır:

"Dokümantasyon

MADDE 12 – (1) Acil durum planı asgarî aşağıdaki hususları kapsayacak şekilde dokümante edilir:

a) İşyerinin unvanı, adresi ve işverenin adı.

b) Hazırlayanların adı, soyadı ve unvanı.

c) Hazırlandığı tarih ve geçerlilik tarihi.

ç) Belirlenen acil durumlar.

d) Alınan önleyici ve sınırlandırıcı tedbirler.

e) Acil durum müdahale ve tahliye yöntemleri.

f) Aşağıdaki unsurları içeren işyerini veya işyerinin bölümlerini gösteren (Değişik ibare:RG-1/10/2021-31615) tahliye planı:

1) Yangın söndürme amaçlı kullanılacaklar da dâhil olmak üzere acil durum ekipmanlarının bulunduğu yerler.

2) İlkyardım malzemelerinin bulunduğu yerler.

3) Kaçış yolları, toplanma yerleri ve bulunması halinde uyarı sistemlerinin de yer aldığı (Değişik ibare:RG-1/10/2021-31615) kroki.

4) Görevlendirilen çalışanların ve varsa yedeklerinin adı, soyadı, unvanı, sorumluluk alanı ve iletişim bilgileri.

5) (Değişik:RG-1/10/2021-31615) Acil durumlarla ilgili ulusal ve yerel kurum ve kuruluşların acil durum irtibat numaraları.

6) (Ek:RG-1/10/2021-31615) İşyerlerinde kimyasal yayılım, parlama veya patlama tehlikesi ve benzeri özel riskleri barındıran bölümler.

7) (Ek:RG-1/10/2021-31615) Elektrik ve gaz akışının kesim noktaları, vanaları.

(2) (Değişik:RG-1/10/2021-31615) İşveren tarafından onaylanan acil durum planının sayfaları numaralandırılarak; hazırlayan kişiler tarafından her sayfası paraflanıp, son sayfası imzalanır. 15/1/2004 tarihli ve 5070 sayılı Elektronik İmza Kanununa uygun olarak güvenli elektronik imza ile imzalanmış olan acil durum planları da geçerlidir. Acil durum planı, acil durumla mücadele edecek ekiplerin kolayca ulaşabileceği şekilde işyerinde saklanır.

(3) (Değişik:RG-1/10/2021-31615) Acil durum planı kapsamında hazırlanan tahliye planı, işyeri bina ve eklentilerinin giriş ve çıkışları ile katlarda, çalışanların görüş seviyesine uygun yükseklikte ve görünür bir şekilde asılır.

(4) (Ek:RG-1/10/2021-31615) Acil durum planı hazırlanırken kullanılabilecek örnek form Ek-1’de yer almaktadır."

Değişiklik linki: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/10/20211001-20.htm

Değişiklikleri İşlenmiş Hali İle Yönetmelik Linki: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18493&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5

Acil Durum Asansörü (İtfaiye Asansörü)

9 Eylül 2009 tarihli değişiklikler işlenmiş 19 Aralık 2007 tarihli Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’e göre;

MADDE 4- ç) Acil durum asansörü (İtfaiye asansörü): Binalarda bulunan, kullanımı doğrudan yangın söndürme ve kurtarma ekiplerinin veya itfaiyenin denetimi altında bulunan ve ek korunum uygulanmış olan özel asansörü, 

MADDE 34- (4) Acil durum asansörü önünde yapılacak yangın güvenlik holü alanı, 6 m 2’den az, 10 m2’den çok ve herhangi bir boyutu 2 m’den daha az olamaz.
7) (Değişik: 10/8/2009-2009/15316 K.) Acil durum asansörü ile yapı yüksekliği 51.50 m’den fazla olan binalarda kaçış merdiveni önüne yangın güvenlik holü yapılması zorunludur. Acil durum asansörünün yangın merdiveni önündeki güvenlik holüne açılması gerekir. 

Acil durum asansörü 

MADDE 63- (1) Acil durum asansörü; bir yapı içinde yangına müdahale ekiplerinin ve bunların kullandıkları ekipmanın üst ve alt katlara makul bir emniyet tedbiri dâhilinde hızlı bir şekilde taşınmasını sağlamak, gerekli kurtarma işlemlerini yapmak ve aynı zamanda engelli insanları tahliye edilebilmek üzere tesis edilir. Asansör, aynı zamanda normal şartlarda binada bulunanlar tarafından da kullanılabilir. Ancak, bir yangın veya acil durumda, asansörün kontrolü acil durum ekiplerine geçer. 

(2) Yapı yüksekliği 51.50 m'den daha fazla olan yapılarda, en az 1 asansörün acil hâllerde kullanılmak üzere acil durum asansörü olarak düzenlenmesi şarttır. 

(3) Acil durum asansörleri önünde, aynı zamanda kaçış merdivenine de geçiş sağlayacak şekilde, her katta 6 m2 ’den az, 10 m2’den çok ve herhangi bir boyutu 2 m’den az olmayacak yangın güvenlik holü oluşturulur. 

(4) (Değişik: 10/8/2009-2009/15316 K.) Acil durum asansörünün kabin alanının en az 1.8 m², hızının zemin kattan en üst kata 1 dakikada erişecek hızda olması ve enerji kesilmesi hâlinde, otomatik olarak devreye girecek özellikte ve 60 dakika çalışır durumda kalmasını sağlayacak bir acil durum jeneratörüne bağlı bulunması gerekir. 

(5) Acil durum asansörlerinin elektrik tesisatının ve kablolarının yangına karşı en az 60 dakika dayanıklı olması ve asansör boşluğu içindeki tesisatın sudan etkilenmemesi gerekir. 

(6) Acil durum asansörünün makina dairesi ayrı olur ve asansör kuyusu basınçlandırılır. 

MADDE 89- (4) Yangın anında acil durum asansör kuyularının yangın etkisi altında kalmaması için acil durum asansörü kuyularının basınçlandırılması gerekir. 

Açıklama: 1.8 m² kullanılabilir kabin alanı, TS EN 81-1+ A3'e göre 800 kg beyan yüklü asansörü tarif eder. Yani Acil Durum (İtfaiye) Asansörü en az 800 kg beyan yüklü olmalıdır.

Acil Durum (İtfaiye) Asansörleri TS EN 81-72 standardına uygun olmalıdır.

Acil Durum Planı Nasıl Hazırlanır?

Acil Durum Planı hazırlamak için, bu konuyla ilgili yönetmelik olan İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Acil Durum Planı hazırlama rehberini kullanabilirsiniz.

Yönetmelik ve Rehber detaylı bilgiler içeriyor. Ana başlıklarla yapılacaklara değinelim.

1- İşyeri için acil durumları tespit etmek, örneğin;

• Yangın,
• Patlama,
• Sabotaj,
• Doğal Afet (deprem, sel, fırtına, heyelan, göçük vb.),
• KBRN (Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik, Nükleer Tehditler),
• Gıda Zehirlenmesi,
• Salgın Hastalık,
• İş Kazası vb.

2- Çevredeki işyerleri ve faaliyet konuları dikkate alınarak oluşturabilecek tehlikeler göz önüne alınacak.

3- Her bir acil durum için önleyici ve sınırlandırıcı tedbirlerin belirlenmeli,

4- Acil durum olması durumunda müdahale yönteminin belirlenmeli,

5- Her bir acil durum için tahliye yöntemi belirlenmeli. Toplanma yeri belirlenmeli. Her acil durum için toplanma yeri aynı olmayabilir. Hangi durumlarda sığınak kullanılacağı da mutlaka belirtilmeli.

6- Tahliye planı oluşturulmalı.

7- Acil durum ekipleri belirlenmeli.

Oluşturulan planın etkinliği için eğitim yapılmalı, tatbikat yapılmalı. Acil durum planı gerekli durumlarda iyileştirilmeli, güncellenmeli.

İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik Ek-1’de acil durum planı hazırlanırken kullanılabilecek örnek form verilmiştir:

İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik Linki:

https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18493&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5

İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik Ekleri Linki:

https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/yonetmelik/7.5.18493-Ek.docx

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Acil Durum Planı Hazırlama Rehberi

https://www.csgb.gov.tr/media/88211/acil-durum-plani-hazirlama-rehberi-2022.pdf

İşyerine Özel İSG Hizmetleri | Acil Durum Krokisi ve İşe Özgü İSG Eğitimleri

Her işyeri farklıdır. Her işyerinin riskleri ve ihtiyaçları da farklıdır. İşyerinize özel İSG çözümleri sunuyorum. Acil durum krokileri ve işe özgü İSG eğitimleri öncelikli çalışma alanlarımdır.

Acil Durum Tahliye Krokileri

İşyerinin fiziki yapısı, kullanım alanları, kaçış yolları ve acil durum ekipmanları dikkate alınarak işletmeye özel tahliye krokileri hazırlanır.

Hazır bir şablon yerine işyerinizin gerçek yerleşimine göre hazırlanmış bir çalışma elde edersiniz.

Acil Durum Krokisi Hizmetini İnceleyin →

İşe Özgü İSG Eğitimleri

İSG eğitimlerinin çalışanların gerçekten karşılaştığı tehlike ve riskleri anlatması gerekir. Bu nedenle standart ve her işyerinde aynı şekilde kullanılan sunumlar yerine, işletmenin faaliyet alanı ve yapılan işler dikkate alınarak işe özgü eğitim içerikleri hazırlanır.

Amaç, yalnızca eğitim vermek değil; çalışanın yaptığı işle karşılaştığı risk arasında doğrudan bağlantı kurmasını sağlamaktır.

İşe Özgü İSG Eğitimlerini İnceleyin →

İşyerine Özel İSG Çalışmaları

İşyerinin faaliyet alanına ve ihtiyacına bağlı olarak eğitim ve acil durum çalışmalarını destekleyen farklı İSG materyalleri de hazırlanabilir.

Hazırlanmış örnekleri görmek için İSG Afişleri & Levhaları sayfasını inceleyebilirsiniz.

İşyeriniz İçin Çalışma Talep Edebilirsiniz

Acil durum tahliye krokisi, işe özgü İSG eğitim içeriği veya işyerinize özel bir İSG çalışması hakkında bilgi almak için benimle iletişime geçebilirsiniz.

E-posta: guvenlikkulturu@gmail.com

Hakkımda & İletişim →

Not: Çalışmanın kapsamı, işyerinin özellikleri ve talep edilen içeriğe göre değerlendirilerek belirlenir.

Destek Elemanı Görev Tanımı Örneği

1. ORGANİZASYONDAKİ UNVANI:

Destek Elemanı

2. BAĞLI BİRİMLER:

Bağlantılı olarak çalışılması gereken tüm birimler.

3. NİTELİKLERİ:

Destek elemanı; asli görevinin yanında iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili önleme, koruma, tahliye, yangınla mücadele, ilk yardım ve benzeri konularda özel olarak görevlendirilmiş, uygun donanıma ve yeterli eğitime sahip çalışanı ifade eder.

Görevlendirildiği konuya uygun eğitim ve yeterliliğe sahip olmalıdır.

4. OLMADIĞINDA VEKÂLET EDECEK OLAN BİRİM/UNVAN:

Vekâlet veya görevlendirme listesinde açıklanmıştır.

5. GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUKLARI:

5.1 Destek elemanı işveren tarafından görevlendirilir.

5.2 Görevlendirildiği konuya ilişkin yeterli eğitime ve uygun donanıma sahip olması sağlanır.

5.3 İşyerinde meydana gelebilecek acil durumlarda, kendisine verilen görev doğrultusunda hareket eder.

5.4 Yangınla mücadele konusunda görevlendirilmiş destek elemanı; aldığı eğitim, belirlenen çalışma yöntemleri ve acil durum planı doğrultusunda görev yapar.

5.5 Arama, kurtarma ve tahliye konusunda görevlendirilmiş destek elemanı; acil durumlarda çalışanların güvenli şekilde tahliyesine, kurtarma çalışmalarına ve toplanma alanlarına yönlendirilmesine destek olur.

5.6 İlk yardım konusunda görevlendirilen destek elemanı, ilk yardıma ilişkin ilgili mevzuatta belirtilen esaslara uygun olarak görev yapar.

5.7 İşyerinin acil durum planında belirtilen kaçış yollarını, acil çıkışları, toplanma alanlarını ve acil durumlarda kullanılması gereken ekipmanları bilir.

5.8 Yangın, deprem, sel, su baskını, patlama, kimyasal yayılım ve işyerinde belirlenen diğer acil durumlarda; kendi güvenliğini tehlikeye atmadan, aldığı eğitim ve kendisine verilen görev kapsamında hareket eder.

5.9 İşyerinde gerçekleştirilen acil durum tatbikatlarına katılır ve kendisine verilen görevleri yerine getirir.

5.10 Acil durumlarda kullanılacak ekipmanlar, kaçış yolları veya diğer güvenlik düzenlemelerinde tespit ettiği eksiklik ve uygunsuzlukları ilgili kişilere bildirir.

5.11 Görevi nedeniyle işverenin veya işyerinin mesleki sırları ile gördüğü ve öğrendiği hususları ve çalışanlara ait özel bilgileri gizli tutmakla yükümlüdür.

5.12 Çalışmalarını kuruluşun politikaları, acil durum planı, prosedürleri ve iş sağlığı ve güvenliği kuralları doğrultusunda yürütür.

Not:

Bu görev tanımı örnek olarak hazırlanmıştır. Destek elemanının görevleri; işyerinin faaliyet konusu, tehlike sınıfı, çalışan sayısı, risk değerlendirmesi, acil durum planı ve görevlendirildiği konu dikkate alınarak işyerine özel olarak düzenlenmelidir.

Mevzuat: 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik ve ilk yardım konusunda ilgili İlk Yardım Yönetmeliği.

112 Acil Çağrı Merkezi

112 Acil Çağrı Merkezi

16 Mayıs 2014 tarihli 112 Acil Çağrı Merkezleri Kuruluş, Görev ve Çalışma Yönetmeliği'ne göre;

112 acil çağrı merkezi müdürlüğünün görevleri

MADDE 6 – (1) Çağrı merkezi müdürlüğünün görevleri şunlardır:

a) İl genelinde; il jandarma komutanlığı, il emniyet müdürlüğü, varsa sahil güvenlik bölge veya grup komutanlığı, belediyeler, orman bölge veya işletme müdürlüğü, doğa koruma ve milli parklar bölge veya şube müdürlüğü, il sağlık müdürlüğü, il afet ve acil durum müdürlüğü ile valilikçe belirlenen diğer kurumların görev alanına giren acil çağrıları 24 saat sürekli erişim esasına göre karşılamak ve bu hususta gerekli tedbirleri almak,

b) Acil çağrıları, çağrı merkezinde acil yardım hizmeti sunan kurumlara yönlendirmek,

c) Acil yardım hizmeti sunan kurumlar arasında gerekli işbirliği ve koordinasyonu sağlamak,

ç) Kurumsal kapasitenin geliştirilmesine yönelik acil çağrı hizmetleri alanında; hizmetiçi eğitim programlarını yapmak, Bakanlığın izni ile finansman sağlayan ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşların proje çağrılarını takip ederek, hibelere yönelik proje hazırlamak,

d) Acil çağrı hizmetlerine yönelik ilgili kurumların talep ve görüşlerini de alarak yazılım değişikliklerini Genel Müdürlüğe teklif etmek,

e) İlgili kurumların acil yardım hizmeti sunan komuta ve kontrol merkezleri ile telli, telsiz iletişimleri ile yazılımları arasında bağlantı sağlamak,

f) İhtiyaç duyulması halinde acil çağrı karşılama ve yönlendirmelerle ilgili olay yerinde iletişimi ve yönetimi sağlayacak mobil merkezleri kurmak ve işletmek,

g) İlgili kurumlarla birlikte tatbikatlar planlamak ve uygulamak,

ğ) İlgili kurumların görüş ve önerilerini de dikkate alarak çağrı merkezi hizmetlerinin sunumu için gerekli olan her türlü altyapıyı kurmak, işletmek ve kurumların kullanımına sunmak,

h) Çağrı merkezinin fiziki imkânları ölçüsünde ilgili kurumların komuta ve kontrol merkezi ihtiyaçları için çağrı merkezinde ve diğer mahallerde valilik onayına istinaden yer tahsisi yapmak,

ı) Çağrı merkezi hizmetlerine ilişkin kamuoyunu bilgilendirmek,

i) Çağrı Merkezini asılsız ihbarda bulunmak suretiyle meşgul edenleri tespit etmek ve buna ilişkin iş ve işlemleri yürütmek,

j) Valilikçe verilen benzeri diğer görevleri yapmak.

Ülkemizde  Ambulans için 112,  İtfaiye için 110,  Polis için 155,  Jandarma için 156, Orman Yangın İhbarı için 177 numaralı çağrı merkezleri aranmaktadır. Düzenleme ile;

İl Emniyet Müdürlüğü, İl Jandarma Komutanlığı, Belediyeler, Orman Bölge veya İşletme Müdürlüğü, Sahil Güvenlik Bölge veya Grup Komutanlığı,Doğa Koruma ve Milli Parklar Bölge  Müdürlüğü, İl Sağlık Müdürlüğü, İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü ile Valilikçe belirlenen diğer kurumların görev alanına giren acil çağrılar 112 acil çağrı merkezine gelecektir.

İşe Özgü ve İlave İSG Eğitim Konuları

İşe özgü İSG eğitim konuları hazır bir listeden rastgele seçilmez. Çalışanın görevi, iş ekipmanı, çalışma alanı, risk değerlendirmesi, acil durum planı ve varsa patlamadan korunma dokümanı birlikte incelenerek belirlenir. Aynı işyerinde çalışan elektrikçi, depo görevlisi ve ofis çalışanının ihtiyaç duyduğu eğitim içeriği aynı değildir.

2026 yönetmeliğinin önemli ayrımı: Ek-1'in dördüncü başlığındaki işe ve işyerine özgü konular, temel eğitimin zorunlu parçasıdır. Bunların ötesinde programa yeni konular eklenirse, temel eğitimin asgari süresi de eklenen konuların kapsamına göre makul ölçüde artırılmalıdır.

İçindekiler

1. İşe özgü konu ile ilave konu arasındaki fark
2. Eğitim konusu nasıl belirlenir?
3. İşe özgü ve ilave eğitim konu örnekleri
4. Örnek eğitim planı
5. Sık yapılan hatalar

İşe Özgü Konu ile İlave Konu Aynı Şey midir?

Kavram	Anlamı	Eğitim süresine etkisi
Ek-1 dördüncü başlık	Risk değerlendirmesine ve işyeri dokümanlarına dayalı işe/işyerine özgü risklerdir. Temel eğitimin zorunlu bölümüdür.	İlk temel eğitim içinde az tehlikelide en az 2, tehlikelide en az 3, çok tehlikelide en az 4 ders saati ayrılır.
İlave temel eğitim konusu	Ek-1'deki asgari içerik dışında, ihtiyaç analizi sonucunda temel eğitim programına eklenen konudur.	Asgari temel eğitim süresi, konunun kapsam ve niteliğine göre makul ölçüde artırılır.
Ayrı mevzuata dayalı özel eğitim	Belirli iş, ekipman veya göreve ilişkin başka mevzuatın aradığı eğitim ya da yeterliliktir.	Temel eğitimde konudan söz edilmesi, özel eğitim veya belge yükümlülüğünü kendiliğinden karşılamaz.

Ek-1'in bütün asgari başlıklarını görmek için Çalışanlara Verilecek İSG Eğitim Konuları yazısını inceleyebilirsiniz.

İlave İSG Eğitim Konuları Nasıl Belirlenir?

1. Görevi tanımlayın: Çalışanın unvanından çok, fiilen yaptığı işi ve kullandığı ekipmanı esas alın.
2. Risk kaynaklarını çıkarın: Risk değerlendirmesi, saha gözlemleri, ramak kala kayıtları, kazalar, meslek hastalığı şüpheleri ve acil durum senaryolarını inceleyin.
3. Çalışan grubunu belirleyin: Konuyu tüm çalışanlara değil, maruz kalan veya görevi bulunan gruba verin.
4. Hedefi yazın: Eğitim sonunda çalışanın hangi tehlikeyi tanıyacağı ve hangi güvenli davranışı uygulayacağı ölçülebilir biçimde tanımlansın.
5. Yöntem ve eğiticiyi seçin: Uygulama gerektiren konuları sahada gösterin; eğiticinin uzmanlık alanının konuya uygun olmasını sağlayın.
6. Süreyi ve kaydı güncelleyin: Yıllık eğitim programına konu, hedef grup, süre, yöntem ve eğiticiyi ekleyin; katılım ve değerlendirme kayıtlarını saklayın.

İşe Özgü ve İlave İSG Eğitim Konusu Örnekleri

Aşağıdaki başlıklar örnektir. Bir konu yalnızca işyerinde ilgili risk ve çalışan grubu varsa programa alınmalıdır.

1. Enerji kontrolü ve elektrik güvenliği

• EKED/LOTO/LOTOTO: enerjiyi kesme, kilitleme, etiketleme ve enerjisizliği doğrulama,
• Elektrik, hidrolik, pnömatik, mekanik ve termal artık enerjilerin güvenli boşaltılması,
• Yetkisiz müdahalenin önlenmesi ve bakım öncesi güvenli izolasyon,
• Topraklama, kaçak akım koruması ve TN/TT/IT sistemleri yalnızca ilgili teknik personel için,
• Akü, batarya enerji depolama sistemleri ve şarj alanlarında güvenli çalışma.

2. İş izin sistemi ve yüksek riskli çalışmalar

• Sıcak çalışma izni,
• Yüksekte çalışma ve düşmeye karşı koruma planı,
• Kapalı alana giriş ve kurtarma düzeni,
• Kazı, kaldırma operasyonu ve elektrik çalışma izinleri,
• Eş zamanlı çalışmaların ve alt işveren faaliyetlerinin koordinasyonu,
• İşi durdurma yetkisi ve güvenli yeniden başlatma.

3. Makine, ekipman ve saha trafiği

• Makine koruyucuları, emniyet tertibatları ve beklenmeyen çalışmanın önlenmesi,
• Forklift, mobil iş ekipmanı ve yaya yollarının ayrılması,
• Vinç ve kaldırma operasyonlarında sapancı, işaretçi ve operatör iletişimi,
• İskele, merdiven, yükseltilebilir iş platformu ve düşmeye karşı koruyucu ekipman seçimi,
• İş ekipmanlarının bakım ve periyodik kontrol kavramları, kontrol etiketi ve uygunsuzluk bildirimi,
• Robotlu veya otomasyonlu alanlara güvenli giriş.

4. Kimyasal maddeler ve patlayıcı ortamlar

• Güvenlik bilgi formu, kimyasal etiketler ve uyumsuz kimyasalların ayrılması,
• Dökülme-sızıntı müdahalesi ve acil duş/göz duşu kullanımı,
• ATEX, patlayıcı ortam bölgeleri ve ex-proof ekipman farkındalığı,
• Gaz ölçümü, ortam izleme ve alarm seviyeleri,
• Kanserojen, mutajen veya üreme için toksik maddelerle güvenli çalışma,
• Tehlikeli madde taşımacılığı kuralları (ADR, RID, ADN, IMDG veya IATA) yalnızca ilgili görev ve taşıma türü için.

5. Acil durumlar ve çevresel tehlikeler

• İşyerine özgü alarm, tahliye, toplanma ve yoklama düzeni,
• Yangın türleri, ilk müdahalenin sınırları ve güvenli kaçış,
• Deprem, sel, aşırı hava olayları ve enerji kesintileri,
• Kimyasal sızıntı, gaz kaçağı veya ilgili işyerlerinde KBRN senaryoları,
• Engelli veya tahliyede desteğe ihtiyaç duyan çalışanların tahliyesi,
• Acil durum ekiplerinin görev sınırları ve dış yardım birimleriyle iletişim.

6. Organizasyon ve güvenlik kültürü

• Ramak kala, tehlikeli durum ve uygunsuzluk bildirimi,
• Değişiklik yönetimi: yeni ekipman, proses veya kimyasal devreye alma,
• Vardiya teslimi ve kritik işlerde etkili iletişim,
• Yorgunluk, dikkat dağınıklığı ve cep telefonu kullanımının riskleri,
• Psikososyal riskler, işyeri şiddeti ve acil iletişim yolları,
• Ziyaretçi, taşeron ve tedarikçi saha kuralları.

Kısa Bir Örnek Eğitim Planı

Çalışan grubu	Belirlenen risk	Uygun eğitim başlığı	Önerilen yöntem
Bakım ekibi	Beklenmeyen enerji verilmesi	LOTO ve artık enerji kontrolü	Yüz yüze anlatım + sahada uygulama
Depo çalışanı	Forklift-yaya çarpışması	Saha trafik planı ve kör noktalar	Alan turu + senaryo çalışması
Kaynakçı	Yangın ve patlama	Sıcak çalışma izni ve yangın gözcüsü	Yüz yüze + iş izin formu uygulaması
Laboratuvar çalışanı	Kimyasal sıçrama	SDS, dökülme müdahalesi ve göz duşu	Gösterim + uygulama
Ofis çalışanı	Kas-iskelet yükü ve yangın	Ekranlı çalışma, ergonomi ve tahliye	Uzaktan veya yüz yüze

Sık Yapılan Hatalar

• Her çalışana aynı listeyi vermek: Eğitim, göreve ve maruziyete göre hedeflenmelidir.
• Çok teknik ayrıntıyı ilgisiz gruba anlatmak: TN/TT/IT gibi konular genel çalışan kitlesi yerine ilgili teknik personele yöneltilmelidir.
• Sunumda başlığın geçmesini yeterli saymak: Uygulamalı işlerde güvenli davranış sahada gösterilmeli ve ölçülmelidir.
• Ek konuları mevcut süreye sıkıştırmak: Ek-1 dışındaki konular eklendiğinde eğitim süresi makul ölçüde artırılmalıdır.
• Özel yeterlilikleri temel eğitimle karıştırmak: Operatörlük, mesleki eğitim veya MYK belgesi gereken bir işi yalnızca temel İSG eğitimiyle yaptırmak yeterli değildir.

Pratik sonuç: İyi bir eğitim programı “hangi konuları anlatalım?” sorusundan önce “hangi çalışan, hangi işi yaparken, hangi riske maruz kalıyor ve eğitim sonunda neyi farklı yapmalı?” sorusunu cevaplar.

Resmî Kaynaklar

• 2 Nisan 2026 tarihli Çalışanların İSG Eğitimleri Yönetmeliği
• Yönetmelik Ek-1 Eğitim Konuları Tablosu
• ÇSGB – Çalışanların İSG Eğitimleri Uygulama Rehberi

Bu liste örnek ve bilgilendirme amaçlıdır. Eğitim programı, işyerinin güncel risk değerlendirmesi ve çalışanların fiilen yaptığı işler esas alınarak hazırlanmalıdır.

Maden İşyerlerinde Güvenlik Tatbikatı Periyodu

Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği’ne Göre;

Madde 5.5. 18/6/2013 tarihli ve 28681 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmeliğe uygun olarak yeterli ilk yardım donanımı sağlanır ve (Değişik ibare:RG-24/3/2016-29663) en geç 6 ayda bir olmak üzere düzenli olarak gerekli tatbikatlar yapılır.

Ek 1- 15. Güvenlik tatbikatları: (Değişik cümle:RG-10/3/2015-29291) İşyerlerinde altı ayda bir acil durum planları yenilenir, tatbikatlar en geç altı ayda bir yapılır ve bu Yönetmeliğin Ek-1’inin 2.1.6 ncı bendinde belirtilen uygun ekipmanlar vasıtasıyla tatbikatların görüntüsü kaydedilerek gerekli tutanaklar düzenlenir. Bu tatbikatların amacı, acil durum ekipmanının kullanılması veya işletilmesi dahil acil durumlarda özel görevi bulunan çalışanların eğitim ve becerilerinin kontrol edilmesidir. Görevli çalışanlara, uygun yerlerde, bu ekipmanların doğru bir şekilde kullanılması veya işletilmesi hususunda da tatbikat yaptırılır. Tatbikatta kullanılan bütün acil durum ekipmanı test edilir, temizlenir ve yeniden dolumu yapılır veya yenilenir. Kullanılan bütün taşınabilir ekipmanlar muhafaza edildikleri yerlerine geri konulur.

2.1.6. Yeraltı (Ek ibare:RG-10/3/2015-29291) kömür ocaklarında kullanılacak ekipman ve tesisatlar ile bu tip madenlerin grizu gazı ve/veya yanıcı tozlar tarafından muhtemel tehlike oluşturabilecek yerüstü tesislerinde kullanılan parçalar 30/12/2006 tarihli ve 26392 4 üncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Muhtemel Patlayıcı Ortamda Kullanılan Teçhizat ve Koruyucu Sistemler ile İlgili Yönetmelik (94/9/AT)’te belirtilen I. Grup (Değişik ibare:RG-10/3/2015-29291) Teçhizatın uygun kategorisinde olmalıdır.

Denizlerdeki Tesislerde Uygulanacak Asgari Özel Hükümler’e göre de;

4.1. Tatbikatlarda, cankurtaran teknelerinin de operasyon için hazır olduğu teyit edilir.

Teleferik Güvenliği Üzerine İnceleme

Teleferik, Kablolu Taşıma Tesisatı Yönetmeliği (2016/424/AB)’ne uygun olarak piyasaya arz edilmiş olmalı ve yönetmeliğin Ek II Temel Gerekler maddesine uygun olmalıdır.

Teleferik Güvenliği İçin Alınması Gereken Önlemler:

Düzenli Bakım: Teleferik sistemlerinin düzenli olarak bakımının yapılması önemlidir. Kablolar, makaralar, frenler ve elektrik sistemleri düzenli olarak incelenmeli ve gerektiğinde onarılmalıdır.

Güvenlik Ekipmanları: Teleferiklerde güvenlik ekipmanlarının bulunması ve bu ekipmanların düzenli olarak kontrol edilmesi önemlidir. Acil durumlarda kullanılmak üzere yangın söndürme cihazları ve acil durum durdurma sistemleri gibi ekipmanlar bulundurulmalıdır.

Korozyon Kontrolü: Teleferik sistemlerindeki metal parçalarda korozyon oluşumu, ciddi güvenlik riskleri oluşturabilir. Bu nedenle, korozyon kontrolü düzenli olarak yapılmalı ve etkilenen parçaların zamanında değiştirilmesi sağlanmalıdır.

Veri Analizi ve Tahmini Bakım: Teleferik sistemlerinde veri analizi teknikleri kullanılarak, olası arızaları tahmin etmek önemlidir. Veri analizi, sistemin performansını izlemek ve sorunları önceden tespit etmek için önemli bir araçtır.

Periyodik Kontrol: Teleferik sistemlerinin belirli aralıklarla periyodik kontrollerden geçirilmesi gerekmektedir. Bu kontroller, sistemin tüm bileşenlerinin çalışma durumunu değerlendirir ve olası sorunları tespit etmeye yardımcı olur.

(İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğine göre, standartlarda süre belirtilmemişse yılda bir periyodik kontrolü yapılmalıdır.)

Acil Durum Prosedürleri: Herhangi bir acil durumda, teleferik personelinin etkili bir şekilde müdahale edebilmesi için acil durum prosedürleri oluşturulmalı ve personel buna göre eğitilmelidir. 

(Tebliğe göre işletme teknik ruhsatı, kurtarma talimatlarını ve işletme teknik personeline ait eğitim belgelerini içermelidir.) 

Teknolojik İlerlemelerin Kullanılması: Güvenlik sensörleri, alarm sistemleri ve uzaktan izleme sistemleri gibi teknolojik ilerlemelerin teleferik sistemlerine entegre edilmesi, olası sorunları tespit etmede ve müdahale etmede önemli rol oynar.

Beyan Yüküne Uygun Kullanım: Beyan yükü, teleferik aracının tasarım ve imalat aşamasında belirlenen maksimum ağırlık kapasitesidir. Teleferiğin güvenliği ve stabilitesi için bu maksimum kapasiteyi aşmamak önemlidir. Yolcuların ve yüklerin belirlenen sınırlar içinde kalması, teleferik aracının güvenliğini sağlar ve olası kazaların önlenmesine yardımcı olur.

Yeterli İşgücü ve Eğitim: Teleferik işletmecileri, güvenliği sağlamak için yeterli sayıda ve eğitimli personel istihdam etmelidir. Personel, teleferik işleyişi ve güvenlik prosedürleri konusunda düzenli eğitim almış olmalıdır.

Kullanıcı Eğitimi: Teleferik işletmecileri, kullanıcıları güvenlik prosedürleri konusunda eğitmeli ve bilgilendirmelidir. Yolcular, teleferik araçlarını doğru şekilde kullanmayı ve güvenlik kurallarına uymayı öğrenmelidirler.

Bakanlık Kontrolü ve Düzenlemeler: Teleferik işletmeleri, Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından belirlenen Yönetmelik ve Tebliğlere uymak zorundadır.

Kablolu Taşıma Tesisatı Yönetmeliği (2016/424/AB) Linki: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/12/20171202-1.htm

İnsan Taşımak Üzere Tasarımlanan Kablolu Taşıma Tesisatının Ruhsatlandırılması, Bakım Ve İşletilmesine Dair Tebliğ (SGM :2009/11)

https://www.mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=13246&mevzuatTur=Teblig&mevzuatTertip=5

Maden İşyerlerinde Sığınma Odaları

8 Nisan 2017 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan Yeraltı Maden İşyerlerinde Kurulacak Sığınma Odaları Hakkında Tebliğ'e göre;

İşverenin sığınma odası kurma yükümlülüğü

MADDE 4 – (1) Sığınma odalarının maden işyerlerinde kurulup kurulmayacağı ile konumlandırılması hususlarında işveren;

a) Sığınma odalarını 5 inci maddenin ikinci fıkrası gereğince gerçekleştirilen muhtemel acil durum senaryosunu göz önünde bulundurmak şartıyla Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliğinin Ek-3’ünün 14 üncü maddesi gereğince çalışanlarda kişisel solunum koruma cihazları bulundurarak kurar veya inşa eder.

b) Henüz hazırlık aşamasında olan ve üretim aşamasına geçmemiş faaliyet alanları hariç, sığınma odalarını, çalışma alanlarına olan uzaklığı en fazla 700 metre olacak şekilde kurar veya inşa eder.

c) Henüz hazırlık aşamasında olan ve üretim aşamasına geçmemiş faaliyet alanları hariç, sığınma odalarını, çalışma alanlarının temiz hava girişi sağlayan kuyu dibine veya insan naklinin gerçekleştirildiği ana ve bağlantı yolları kullanılarak yeryüzüne olan mesafesinin 700 metreyi aşması durumunda kurar veya inşa eder.

ç) (b) ve (c) bentlerinde belirtilen mesafeleri, gerçekleştirilen muhtemel acil durum senaryosuna göre gerekli görülmesi halinde azaltabilir ve sığınma odalarının sayılarını arttırabilir.

d) (b) ve (c) bentleri gereğince sığınma odalarının kurulma zorunluluğunun bulunmadığı hallerde maden işyerinde gerçekleştirilen muhtemel acil durum senaryosuna göre söz konusu sığınma odasının kurulup kurulmayacağını kararlaştırır. Sığınma odasının kurulmasına gerek görülmemesi halinde, çalışanların acil durumlarda kişisel solunum koruma cihazı ile tahliye edilebileceği hususunu sağlık ve güvenlik dokümanında belirtir.

Linki: http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/04/20170408-7.htm

Acil Durum Ekipleri

9 Eylül 2009 tarihli değişiklikler işlenmiş 19 Aralık 2007 tarihli Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’e göre ekipler;

Yapı yüksekliği 30.50 m.’den fazla olan konut binaları ile içinde 50 kişiden fazla insan bulunan konut dışı her türlü yapıda, binada, tesiste, işletmede ve içinde 200’den fazla kişinin barındığı sitelerde aşağıdaki acil durum ekipleri oluşturulur.

  a) Söndürme ekibi,

  b) Kurtarma ekibi,

  c) Koruma ekibi,

  ç) İlk yardım ekibi.

Söndürme ve kurtarma ekipleri en az 3''er kişiden; koruma ve ilk yardım ekipleri ise, en az 2''şer kişiden oluşur. Kurumda sivil savunma servisleri kurulmuş ise, söz konusu ekiplerin görevleri bu servislerce yürütülür.

Her ekipte bir ekip başı bulunur. Ekip başı, aynı zamanda iç düzenlemeleri uygulamakla  görevli amirin yardımcısıdır.

Acil durum ekiplerinin görevleri ile isim ve adres listeleri bina içinde kolayca görülebilecek yerlerde asılı olarak bulundurulur.

Taşınabilir Yangın Söndürme Cihazları: Seçim, Yerleşim ve Periyodik Kontrol

Taşınabilir yangın söndürme cihazlarının doğru tipte seçilmesi, yeterli sayıda bulundurulması ve kolay ulaşılabilir yerlere yerleştirilmesi, yangına ilk müdahalenin etkili olabilmesi için büyük önem taşır. Günlük kullanımda “yangın tüpü” olarak adlandırılan bu ekipmanlar, mevzuatta taşınabilir veya portatif yangın söndürme cihazı olarak ifade edilir.

Bu yayında; yangın söndürme cihazlarının yangın sınıfına göre seçimi, işyerinde kaç adet bulundurulması gerektiği, yerleşim kuralları, aylık gözle muayene, yıllık genel kontrol, periyodik kontrol raporu ve dört yıllık bakım uygulaması birlikte açıklanmıştır.

Kısa cevap: Söndürme cihazları yaklaşık 30 günlük aralıklarla gözle kontrol edilmeli, yılda bir kez yerinde genel kontrolden geçirilmeli ve işyerlerinde ilgili mevzuata uygun periyodik kontrol raporu düzenlenmelidir. Dördüncü yılın sonunda ise söndürme maddesi yenilenerek hidrostatik test yapılmalıdır.

Yangın Türüne Göre Söndürme Cihazı Seçimi

Taşınabilir söndürme cihazlarının tipi ve sayısı, mekândaki yangın tehlikeleri ve risk değerlendirmesi dikkate alınarak belirlenir. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliği’nin 99’uncu maddesine göre öncelikle tercih edilecek cihazlar şöyledir:

Yangın sınıfı	Yanıcı madde	Öncelikle tercih edilecek söndürücü
A sınıfı	Katı maddeler	Çok maksatlı kuru kimyevi tozlu veya sulu
B sınıfı	Yanıcı sıvılar	Kuru kimyevi tozlu, karbondioksitli veya köpüklü
C sınıfı	Yanıcı gazlar	Kuru kimyevi tozlu veya karbondioksitli
D sınıfı	Yanıcı metaller	Kuru metal tozlu

Hastane, huzurevi, anaokulu ve benzeri yerlerde sulu veya temiz gazlı söndürme cihazlarının tercih edilmesi gerekir. Elektrik kaynaklı risklerde ise elektrik ayrı bir yangın sınıfı olarak değerlendirilmemeli; enerjinin kesilmesi, ortamın özelliği, cihaz üreticisinin talimatları ve risk değerlendirmesi dikkate alınarak uygun söndürücü seçilmelidir.

Kaç Adet Yangın Söndürme Cihazı Bulundurulmalıdır?

Tehlike sınıfı / alan	Asgari cihaz sayısı
Düşük tehlike sınıfı	Her 500 m² yapı inşaat alanı için 1 adet uygun tipte 6 kg’lık cihaz
Orta ve yüksek tehlike sınıfı	Her 250 m² yapı inşaat alanı için 1 adet uygun tipte 6 kg’lık cihaz
Otopark, depo, tesisat dairesi ve benzeri yerler	Yukarıdaki cihazlara ek olarak tekerlekli tip söndürme cihazı

Bu sayılar asgari miktarı gösterir. Cihazların mekâna dengeli dağıtılması ve herhangi bir noktadan söndürme cihazına ulaşma mesafesinin en fazla 25 metre olması gerektiğinden, yapının planına göre daha fazla cihaz bulundurulması gerekebilir.

Yangın Söndürme Cihazları Nasıl Yerleştirilmelidir?

• Çıkışlara ve geçiş boşluklarına yakın, kolay ulaşılabilir noktalara yerleştirilmelidir.
• Mekâna dengeli şekilde dağıtılmalı ve görünür biçimde işaretlenmelidir.
• Söndürme cihazına ulaşma mesafesi en fazla 25 metre olmalıdır.
• Kapı arkasına, yangın dolapları hariç kapalı dolaplara veya derin duvar girintilerine konulmamalıdır.
• Isıtma cihazlarının üstüne ya da yakınına yerleştirilmemelidir.
• Doğrudan görülmeyen cihazların yeri uygun fosforlu işaretlerle gösterilmelidir.
• 4 kg’dan ağır ve 12 kg’dan hafif cihazların duvar bağlantısı, cihaz kolayca alınabilecek ve yerden yüksekliği yaklaşık 90 cm’yi aşmayacak şekilde yapılmalıdır.

Arabalı yangın söndürme cihazlarının TS EN 1866, diğer taşınabilir yangın söndürme cihazlarının ise yönetmelikte belirtilen TS 862-EN 3 kalite şartlarını sağlaması gerekir.

Muayene, Bakım ve Periyodik Kontrol Aynı İşlem midir?

Hayır. Uygulamada “kontrol” kelimesi bütün işlemler için kullanıldığı için karışıklık yaşanabilmektedir. Oysa gözle muayene, teknik bakım ve mevzuata göre düzenlenen periyodik kontrol raporu birbirinden farklı işlemlerdir.

Önemli güncelleme: Altı ayda bir kontrol yapılması gerektiği yönündeki eski yönetmelik ifadesi, güncel Madde 99/7’de yer almamaktadır. Güncel hüküm yılda bir kez yerinde genel kontrol ile dördüncü yıl sonunda söndürme maddesinin yenilenmesini ve hidrostatik test yapılmasını öngörür. Riskler, ortam koşulları, kullanım durumu, üretici talimatı veya ilgili standart daha sık kontrol ve bakım gerektirebilir.

İşlem	Süre	Kapsam
Gözle muayene	İlk hizmete alındığında ve yaklaşık 30 günlük aralıklarla	Cihazın yerinde ve erişilebilir olması, işaretleme, mühür, manometre, doluluk, korozyon, sızıntı, hortum/nozul ve fiziksel hasar kontrol edilir.
Yerinde genel kontrol ve bakım	Yılda bir kez; gerekli hâllerde daha sık	TS ISO 11602-2, üretici talimatları ve cihazın durumuna göre teknik kontrol ve gerekli bakım işlemleri yapılır.
İşyeri periyodik kontrolü	Standartlarda farklı süre belirtilmemişse en geç yılda bir	İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında yetkili kişi tarafından uygunluk değerlendirilir ve periyodik kontrol raporu düzenlenir.
Söndürme maddesinin yenilenmesi ve hidrostatik test	Dördüncü yılın sonunda	Cihazın içindeki söndürme maddesi yenilenir ve hidrostatik testi yapılır.

Periyodik Kontrolü Kimler Yapabilir?

İşyerlerinde portatif yangın söndürücülerin mevzuat kapsamındaki periyodik kontrolleri; yetkili makine, metalürji ve malzeme, mekatronik veya imalat mühendisleri; makine veya metal eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler; makine teknikerleri veya yüksek teknikerleri tarafından yapılabilir.

Periyodik kontrol yapacak kişinin ilgili kayıt ve yetki şartlarını taşıması gerekir. İşveren ile periyodik kontrol yapmaya yetkili kişi arasında, hizmet gerçekleştirilmeden en geç bir gün önce İSG-KATİP üzerinden sözleşme düzenlenip karşılıklı onaylanmalıdır.

Cihazların bakım, dolum ve servis işlemlerini yapan üretici veya servis firmasının ise gerekli dolum ve servis yeterlilik belgesine sahip olması gerekir. Servis firması istenildiğinde bu belgeyi müşterisine göstermek zorundadır.

Bakım ile periyodik kontrolü ayırın: Servis işlemi cihazın çalışır durumda tutulmasına, periyodik kontrol ise ekipmanın mevzuata ve teknik kriterlere uygunluğunun yetkili kişi tarafından değerlendirilip raporlanmasına yöneliktir. Aynı dönemde yapılmaları bu işlemlerin birbirinin yerine geçtiği anlamına gelmez.

Yangın Söndürme Cihazlarının Aylık Kontrolünde Nelere Bakılır?

• Cihaz belirlenen yerinde mi ve kolayca ulaşılabiliyor mu?
• Yangın söndürme cihazı işareti görünür mü?
• Kullanma talimatı okunaklı ve dışarıdan görülebilir durumda mı?
• Emniyet pimi ve mühür sağlam mı?
• Basınç göstergesi uygun aralıkta mı?
• Cihazda darbe, ezilme, paslanma, sızıntı veya başka bir hasar var mı?
• Hortum ve püskürtme ağzı sağlam ve tıkanmamış mı?
• Bakım ve kontrol etiketi güncel mi?

Kontrollerin bir form veya takip çizelgesiyle kayıt altına alınması, eksikliklerin zamanında fark edilmesini ve bakım sürecinin izlenmesini kolaylaştırır.

Sık Sorulan Sorular

Yangın söndürme cihazları her yıl doldurulmalı mı?

Hayır. Yıllık genel kontrol, cihazın her yıl otomatik olarak boşaltılıp yeniden doldurulması anlamına gelmez. Yönetmeliğe göre söndürme maddesi dördüncü yılın sonunda yenilenir ve hidrostatik test yapılır. Cihaz kullanılmışsa, basınç kaybı veya hasar varsa bu süre beklenmeden gerekli işlem yapılır.

Yangın söndürme cihazlarının kontrol süresi altı ay mı, bir yıl mı?

Güncel Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, yılda bir kez yerinde genel kontrol öngörür. İşyerlerindeki mevzuata dayalı periyodik kontrol dönemi de standartlarda farklı bir süre belirtilmemişse bir yıldır. Yaklaşık 30 günlük gözle muayeneler ayrıca sürdürülmelidir. Risk veya cihazın durumu daha sık kontrol gerektirebilir.

Bakım için götürülen cihazın yeri boş kalabilir mi?

Hayır. Cihazlar dolum veya bakım için alındığında servis firması, aynı özellikte ve aynı sayıda kullanıma hazır söndürme cihazını geçici olarak bırakmalıdır.

Yangın söndürme cihazından kim sorumludur?

Yangın söndürme sistemlerinin periyodik kontrol, test ve bakımlarının yaptırılmasından bina sahibi, yönetici veya sorumluluğun yazılı olarak devredildiği bina yetkilisi sorumludur. İşyerlerinde işverenin iş sağlığı ve güvenliği mevzuatından doğan yükümlülükleri de devam eder.

Sonuç

Taşınabilir yangın söndürme cihazlarının yalnızca satın alınması yeterli değildir. Cihazlar riske uygun seçilmeli, yeterli sayıda ve doğru noktalarda bulundurulmalı, yaklaşık aylık aralıklarla gözle kontrol edilmeli, yıllık genel kontrol ve işyeri periyodik kontrolleri yaptırılmalı, dördüncü yıl sonunda söndürme maddesi yenilenerek hidrostatik test uygulanmalıdır.

Acil durum hazırlıklarının yalnızca söndürme cihazlarından ibaret olmadığı unutulmamalıdır. Kaçış yolları, acil durum ekipleri ve acil durum tahliye krokisi de işyerinin bütüncül yangın güvenliği çalışmaları içinde ele alınmalıdır.

Kaynaklar

• Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği – 23 Aralık 2025 değişiklikleri
• Periyodik Kontrol Yapmaya Yetkili Kişiler